KEREM ALKİN 2. Merkantilizm’de Türkiye’nin Yatırım Fırsatları

Küresel ekonomi yeni bir zorlu döneme giriyor. Genişletilmiş Tarifeler ve Ticaret Anlaşması'nın (GATT), serbest ticaretin sınırsız genişleme vaadiyle, 1996'da Dünya Ticaret Örgütü'ne (DTÖ) dönüşmesinden 30 yıl sonra, artık önde gelen ekonomilerin tümü 'stratejik otonomi arayışı'na odaklanmış durumda. Enerji krizleri, pandemi sonrası tedarik zinciri kırılmaları ve jeopolitik rekabet, ülkeleri kritik sektörlerde yerli üretim kapasitelerini hızla artırmaya yöneltmiş durumda. Bu yeni dönemi "2. Merkantilizm" olarak tanımlamamızın nedeni, 500 yıl sonra devletler arasında 'stratejik otonomi'ye dayalı rekabetin geri dönmüş olmasıdır.
Birinci merkantilizm çağında, devletler ticaret yollarını kontrol etmeye ve sömürgecilik hareketi ile değerli kaynakları kendi ekonomilerine yönlendirmeye çalışıyordu. Bugün ise, ABD'nin Venezuela operasyonu yeni nesil bir sömürgecilik hareketi olarak karşımıza çıkıyor. Bu nedenle, önde gelen ülkelerin tümü artık tedarik zincirinde kime güveneceklerini bilemedikleri bir belirsizlik döneminin içerisinde olduklarının farkındalar. Süper güç ve orta güç konumundaki tüm ülkeler benzer bir refleksle stratejik sektörlerde atağa geçmiş durumdalar.
Kritik minerallerden yarı iletkenlere, siber güvenlikten savunma teknolojilerine kadar birçok alanda ülkeler üretim zincirlerini yeniden millileştirmeye çalışıyor. Bu tablo Türkiye için önemli fırsatlar barındırıyor. Özellikle imalat sanayi, enerji teknolojileri, dijital üretim, lojistik ve savunma alanlarında atılacak stratejik adımlar, Türkiye'nin küresel tedarik zincirindeki rolünü daha da güçlendirebilir.
İmalat sanayinde Türkiye'nin zaten güçlü olduğu petrokimya, metalürji, otomotiv yedek parçaları ve plastik ürünler gibi sektörlerdeki kapasitesi yeni yatırım hamleleriyle daha da derinleşebilir. Buna endüstriyel robotlar, otomasyon sistemleri, makine takımları ve CNC üretimi gibi ileri sanayi teknolojileri de eklendiğinde, Türkiye bölgesel bir üretim merkezi konumunu daha da sağlamlaştıracaktır. Demiryolu araçları ve vagon üretimi de Orta Koridor'un gelişmesiyle birlikte yeni bir stratejik alan haline gelebilir.
Enerji teknolojileri de 2. Merkantilizm döneminin en kritik başlıklarından birisi konumunda. Batarya hücresi üretimi, elektrolizör ve hidrojen ekipmanları ile rüzgar türbini komponentleri gibi alanlarda yapılacak yatırımlar hem enerji dönüşümüne katkı sağlayacak, hem de sanayi üretimine yeni bir ivme kazandıracaktır.
Dijital teknolojilerde ise yarış çok daha yoğun. Yarı iletken destekli elektronik üretimi, veri merkezi ekipmanları, güç elektroniği ve savunma-havacılık elektroniği gibi alanlar Türkiye'nin teknolojik kapasitesini ileri taşıyabilecek stratejik sektörlerdir. Siber güvenlik, kuantum teknolojileri ve akıllı cihaz uygulamaları da yeni nesil dijital rekabetin önemli parçaları haline geliyor.
Lojistik ve taşımacılık alanında ise, yerli konteyner üretimi, soğuk zincir lojistiği ve havacılık bakım ve parça üretimi gibi alanlar Türkiye'nin jeostratejik konumuyla birleştiğinde önemli bir avantaj oluşturacaktır. Avrupa ile Asya arasındaki ticaretin yeniden şekillendiği böyle bir dönemde, lojistik altyapımızın güçlendirilmesi de kritik düzeyde önem taşımaktadır. Havacılık ve savunma teknolojileri ise bu dönüşümün en stratejik boyutunu oluşturmakta.
Beşinci ve altıncı nesil otonom savunma sistemleri, insansız platformlar ve ileri havacılık teknolojileri, ülkelerin hem güvenlik hem de teknoloji kapasitesini belirleyen başlıca alanlar arasında yer alıyor. Türkiye'nin tüm dünyaca gıptayla takip edilen başarılara, bu alanda Ülkemize büyük bir fırsat penceresi sunmakta.
Önümüzdeki beş ile on yıllık dönemde, Türkiye yukarıda sıraladığımız stratejik sektörlerde atacağı kararlı adımlarla jeoekonomik rekabet sürecinde daha güçlü bir konuma yükselecektir. 2. Merkantilizm döneminde güç, yalnızca ticaret yollarını kontrol edenlerin değil, aynı zamanda kritik üretim teknolojilerini geliştiren ülkelerin elinde olacak. Türkiye Yüzyılı Vizyonu ile, GSYH'ımızı 6 trilyon dolara taşıyacak tarihi fırsat da tam burada yatıyor.