Kendi kendine hareket eden kayalardan kan kırmızısı şelalelere: Bilim bazılarını çözdü, bazıları hala gizemini koruyor! İşte dünyanın en sıra dışı 10 doğa olayı

Doğa, insanlığı şaşırtmayı hiç bırakmıyor. Bir zamanlar efsanelere, batıl inançlara ve komplo teorilerine konu olan birçok doğa olayı, bugün gelişmiş gözlem sistemleri ve bilimsel araştırmalar sayesinde çok daha iyi anlaşılıyor. Buna rağmen bazı fenomenler, modern bilimin en dikkat çekici soru işaretleri arasında yer almaya devam ediyor. İşte gizemi çözülenlerden bilim dünyasının hala araştırdığı olaylara kadar yeryüzünün en sıra dışı 10 doğa olayı…

HAREKET EDEN TAŞLAR: GİZEM BÜYÜK ÖLÇÜDE ÇÖZÜLDÜ

ABD'deki Death Valley Ulusal Parkı'nda yer alan Racetrack Playa, onlarca yıl boyunca bilim insanlarını şaşkına çevirdi. Yüzlerce kilogram ağırlığındaki kayalar, arkalarında metrelerce iz bırakarak hareket ediyor ancak bunu gören kimse olmuyordu.

2014 yılında yapılan saha çalışmaları bu gizemin büyük bölümünü çözdü. Soğuk gecelerde zeminde oluşan ince buz tabakası, gündüz güneşin etkisiyle kırılıyor. Hafif rüzgarlar da bu buz parçalarını iterek kayaların yavaşça hareket etmesini sağlıyor. Araştırmacılar bu süreci ilk kez kameralarla kaydetmeyi başardı.

Kayaların hareket mekanizması büyük ölçüde açıklanmış olsa da, taşların neden farklı zamanlarda hareket ettiği sorusu hala tam olarak yanıtlanabilmiş değil.

BLOOD FALLS: KAN DEĞİL, DEMİR

Antarktika'daki Taylor Buzulu'ndan akan koyu kırmızı su, ilk keşfedildiğinde büyük merak uyandırdı. Uzun süre bu rengin kırmızı alglerden kaynaklandığı düşünüldü.

Bugün ise bilim insanları, buzulun altında milyonlarca yıldır hapsolmuş demir bakımından zengin tuzlu suyun yüzeye çıktığını biliyor. Bu su oksijenle temas ettiğinde içindeki demir oksitleniyor ve şelaleye kanı andıran rengini veriyor.

Araştırmalar artık rengin nedeninden çok, buzulun altında yaşamını sürdüren mikroorganizmaların bu aşırı koşullarda nasıl hayatta kaldığına odaklanıyor.

Görsel kaynak: Vikipedi/Kamu Malı

YEŞİL PARILTI: UFUKTA BELİREN ZÜMRÜT IŞIK

Deniz ufkunda gün batımının son saniyelerinde görülen kısa süreli yeşil ışık, yüzyıllar boyunca denizcilerin en gizemli gözlemlerinden biri olarak kabul edildi.

Bugün bunun atmosferde ışığın kırılması ve farklı dalga boylarının ayrışması sonucu oluştuğu biliniyor. Ancak olay yalnızca çok özel atmosfer koşullarında görülebildiği için hala nadir rastlanan doğa olaylarından biri olmayı sürdürüyor.

CATATUMBO ŞİMŞEKLERİ: DÜNYANIN DOĞAL YILDIRIM FABRİKASI

Venezuela'daki Maracaibo Gölü çevresinde yılın büyük bölümünde geceleri binlerce yıldırım çakıyor. Bölgenin dağlarla çevrili yapısı, Karayip Denizi'nden gelen nemli hava ve sıcaklık farkları bu olağanüstü yıldırım aktivitesini besliyor.

Bugün bu olayın temel mekanizması büyük ölçüde açıklanmış olsa da, neden dünyanın başka bölgelerinde aynı yoğunluk ve süreklilikte görülmediği hala araştırılıyor.

MORNING GLORY BULUTLARI: GÖKYÜZÜNDEKİ DEV TÜNEL

Avustralya'nın kuzeyinde görülen ve uzunluğu yüzlerce kilometreye ulaşabilen silindir biçimindeki bulutlar, gökyüzünde dev bir tünel gibi ilerliyor.

Meteorologlar bu bulutların deniz meltemleri, sıcaklık farkları ve atmosferik dalgaların birleşmesiyle oluştuğunu biliyor. Ancak neden yalnızca belirli bölgelerde ve yılın belirli dönemlerinde bu kadar düzenli şekilde oluştukları hala araştırılıyor.

BRINICLE: DENİZ ALTINDAKİ BUZ PARMAĞI

Antarktika kıyılarında denizin altına doğru uzayan buz sütunları, temas ettikleri küçük deniz canlılarını birkaç dakika içinde dondurabiliyor.

Bu olay, deniz buzundan ayrılan aşırı tuzlu ve çok soğuk suyun aşağı doğru çökmesiyle meydana geliyor. Oluşum mekanizması büyük ölçüde açıklanmış olsa da, hangi çevresel koşullarda oluştuğu ve ne kadar büyüyebildiği hala araştırılıyor.

Görsel kaynak: BBC Earth YouTube//Ekran görüntüsü

MAVİ PARLAYAN DENİZLER

Maldivler'den Kaliforniya kıyılarına kadar dünyanın farklı bölgelerinde geceleri deniz, elektrik mavisi renkte parlayabiliyor.

Bu görüntünün nedeni biyolüminesans özelliğine sahip mikroskobik planktonlar. Bilim insanları bu kimyasal mekanizmayı biliyor. Ancak plankton patlamalarının hangi bölgelerde ve hangi dönemlerde olağanüstü yoğunluğa ulaşacağını önceden tahmin etmek hala kolay değil.

KÜRESEL YILDIRIM: BİLİMİN EN BÜYÜK ATMOSFER BİLMECELERİNDEN BİRİ

Fırtına sırasında birkaç saniye boyunca havada süzülen parlak ışık küreleri, yüzyıllardır dünyanın farklı bölgelerinde rapor ediliyor. Mavi, turuncu ya da sarı renkte görülebilen bu kürelerin bazen pencerelerden geçtiği, bazen de sessizce kaybolduğu anlatılıyor.

2014 yılında Çin'de yapılan gözlemler, bu olayın gerçekten meydana geldiğine dair en güçlü kanıtlardan birini sundu. Ancak bilim insanları küresel yıldırımın tam olarak nasıl oluştuğu konusunda bugün hâlâ ortak bir görüşe sahip değil. Silisyum buharı, plazma oluşumu ve mikrodalga enerjisi gibi farklı teoriler öne sürülse de hiçbiri tüm gözlemleri tek başına açıklayamıyor. Bu nedenle küresel yıldırım, modern atmosfer biliminin en büyük çözülememiş bilmecelerinden biri olmayı sürdürüyor.

PERİ ÇEMBERLERİ: ÇÖLÜN KUSURSUZ HALKALARINI KİM OLUŞTURUYOR?

Namibya ve Batı Avustralya'nın kurak düzlüklerinde, etrafı otlarla çevrili yüz binlerce çıplak daire yer alıyor. Yerel halk ve bilim dünyası bu gizemli oluşumlara "peri çemberleri" adını veriyor.

Yıllar boyunca yer altı gazlarından uzaylılara kadar sayısız teori ortaya atılsa da günümüzde iki güçlü bilimsel açıklama öne çıkıyor. Bir grup araştırmacı bu desenleri kum termitlerinin faaliyetlerine bağlarken, diğerleri ise bu desenlerin bitkilerin kıt su kaynakları için verdiği rekabet sonucunda kendiliğinden oluştuğunu savunuyor.

Son yıllarda yapılan çalışmalar, her iki mekanizmanın da farklı bölgelerde etkili olabileceğini gösteriyor. Ancak tüm peri çemberlerini tek başına açıklayabilen ortak bir model henüz geliştirilebilmiş değil.

DEPREM IŞIKLARI: DEPREMDEN ÖNCE GÖKYÜZÜ NEDEN PARLIYOR?

Deprem öncesinde veya sırasında gökyüzünde beliren gizemli ışıklar, uzun yıllar boyunca efsanelere, paranormal iddialara ve hatta UFO söylentilerine konu oldu.

Bugün bazı kayaçların yüksek tektonik gerilim altında elektrik yükü üretebildiği ve bunun atmosferde kısa süreli ışımaya neden olabileceği düşünülüyor. Ancak olayın son derece nadir gözlemlenmesi nedeniyle tüm vakaları açıklayabilen kesin bir bilimsel model henüz geliştirilebilmiş değil.

DOĞA HALA SÜRPRİZLERLE DOLU

Bilim, her geçen yıl doğanın bilinmeyen yönlerine biraz daha ışık tutuyor. Bir zamanlar gizemini koruyan hareket eden taşlar ya da Blood Falls gibi olaylar bugün büyük ölçüde açıklanmış durumda. Buna karşılık küresel yıldırım, peri çemberleri ve deprem ışıkları gibi fenomenler, bilim insanlarını yeni gözlemler yapmaya ve farklı teorileri test etmeye devam ediyor.

Belki de doğanın en etkileyici yanı tam da bu: Her yeni keşif bazı sorulara yanıt verirken, yenilerini de beraberinde getiriyor. Bilimi ileri taşıyan şey ise çoğu zaman, henüz cevabı bulunmamış bu merak duygusu oluyor.