Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev’den, dış politika değerlendirmesi

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, 2025 yılında yurt dışı ziyaretlerinin yanı sıra Astana’nın da çok sayıda lideri ağırladığını, gerçekleştirilen görüşmelerin ise istikrarlı biçimde ekonomik iş birliği, yatırım ve küresel koordinasyon konularına odaklandığını bildirdi. Tokayev, bu temaslar sonucunda geçen yıl Kazakistan’ın öncelikli sektörlerinin geliştirilmesine yönelik çeşitli belgelerin imzalandığını belirterek, “Uluslararası anlaşmazlıklarda ara bulucu rolü üstlenme gibi bir arzum yoktur ve bazı ülkelerden gelen tekliflere rağmen Birleşmiş Milletler’de (BM) yeniden görev alma gibi bir niyetim de bulunmamaktadır. Ancak kapalı istişare ve görüşmelere katılıyorum; zira birçok devlet başkanı benim görüşlerimle ilgilenmektedir. Bu önemli çalışmanın medyada yer almasına ihtiyacım yok, popülizmden uzağım. Görünen o ki, perde arkasındaki istişarelere katılanlar için de bu husus önemlidir” ifadelerini kullandı.

Tokayev, Kazakistan’ın coğrafi konumunun ülkeyi dengeli, bağımsız ve ilkesel bir dış politika izlemeye zorladığını, aynı zamanda küresel tartışmaların şekillendirilmesine aktif biçimde katılmayı gerektirdiğini söyledi. Tokayev ayrıca Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 70’inci yıl oturumunda BM reformuna ilişkin Kazakistan’ın tutumunu dile getirdiğini hatırlattı.

TOKAYEV: TRANSİT VE LOJİSTİK KAZAKİSTAN’IN UZUN VADELİ STRATEJİSİNİN TEMEL TAŞLARINDAN BİRİ

Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev, transit ve lojistiği Kazakistan’ın uzun vadeli stratejisinin temel taşlarından biri olarak nitelendirerek, ülkenin büyük kıtasal güzergahların kesişim noktasındaki benzersiz konumuna dikkat çekti. Tokayev, “Ülkemiz için transit ve lojistik potansiyelinin güçlendirilmesi stratejik öneme sahip bir görevdir. Denize doğrudan erişimimiz olmamasına rağmen Kazakistan, Avrasya kıtasının tam merkezinde, başlıca transit koridorlarının kesiştiği noktada yer almaktadır. Bu, ülkemizin yararına ustalıkla değerlendirmemiz gereken büyük bir avantajdır” dedi.

Tokayev, Kazakistan’ın, yeni demir yolu hatları ile bölgeler arası mesafeleri önemli ölçüde kısaltacak merkez–batı otoyolu dahil olmak üzere büyük ölçekli demir yolu ve kara yolu altyapı projeleriyle Avrasya’nın önde gelen ulaşım merkezlerinden biri olmayı hedeflediğini aktardı. Kazakistan’ın, sınırlarının ötesine uzanan bir ulaşım sistemi geliştirerek Sarı Deniz’den Karadeniz’e kadar uzanan bir yük terminali ağı oluşturduğunun altını çizen Tokayev, Çin ile Avrupa arasındaki kara taşımacılığının büyük bölümünü taşıyan 12 uluslararası ulaşım koridorunun ülke topraklarından geçtiğini de vurguladı. Tokayev, “Elbette bu durum kolay gelirler elde edeceğimiz anlamına gelmiyor. Zira ulaşım ve lojistik, jeopolitiğin ayrılmaz bir parçası haline geldiğinden bu alandaki rekabet giderek artmaktadır” diye konuştu.

Tokayev, Kazakistan’ın Kuşak ve Yol Girişimi, Kuzey–Güney Koridoru ve Trans-Hazar Uluslararası Taşımacılık Güzergahı’nın geliştirilmesinde aktif rol almaya devam ettiğini, Orta Koridor kapsamında Çin’in katılımını da memnuniyetle karşıladığını kaydetti.

‘SİYASİ REFORMLAR DEVAM EDECEK’

Kazakistan’ın Birinci Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında gerçekleşen görüşmelere dair kamuoyundaki spekülasyonlara değinen Tokayev, bu temasların gayriresmi ve kişisel nitelikte olduğunu vurguladı. Nazarbayev’in tarihsel rolüne ilişkin daha önce dile getirdiği değerlendirmelerini yineleyen Tokayev, “Bu tür görüşmelerin içeriğiyle ilgilenmiyorum ve hiçbir zaman bu konuda soru sormadım. Nazarbayev’in şahsiyeti konusunda ise onu modern Kazak devletinin kurucusu olarak defalarca değerlendirdim. Devlet kurumlarının, piyasa mekanizmalarının oluşturulması ve yeni başkentin inşasındaki katkıları tartışmasızdır. Kazakistan’ı adaletin, hukukun ve düzenin hakim olduğu bir ülke haline getirmek istiyoruz. Bu nedenle her vatandaşın çalışmaları kişisel ön yargılardan arındırılmış biçimde adil olarak değerlendirilmelidir. Bu yaklaşım ülkemizin Birinci Cumhurbaşkanı Nazarbayev için de geçerlidir” ifadelerini kullandı.

Tokayev, parlamento reformunun Meclis Başkanı’nın rolünü kişisel siyasi amaçlarla güçlendirmeyi hedeflediği yönündeki iddiaları reddederek bu tür söylemlerin temelsiz olduğunu bildirdi. Tokayev, “Ülke için en önemli reformların tamamı ulusal referanduma sunulmaktadır. Burada gizli bir anlam yoktur. Benim tutumum nettir; siyasi reformlar devam edecektir. Bazı uzun vadeli planlar her zaman olduğu gibi yakında açıklanacaktır” açıklamasında bulundu.

TOKAYEV: 2026 BELİRLEYİCİ BİR YIL

Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev, 2026 yılının Kazakistan’ın geleceğini onlarca yıl boyunca etkileyecek önemli siyasi gelişmelere sahne olacağını dile getirerek, bu dönemi ‘belirleyici’ olarak nitelendirdi. Tokayev, anayasal reform referandumunun şimdiden ilan edildiğini ve kapsamı yeni bir anayasanın kabulüyle kıyaslanabilecek geniş çaplı değişiklikler üzerinde çalışıldığını söyledi.

Kazakistan’ın 35 yıllık bağımsızlık sürecini değerlendiren Tokayev, ülkenin devlet inşası ve reformlar sayesinde kuşkuları ve dış eleştirileri geride bıraktığını aktardı. Tokayev, “Gerçeklik, bu öngörüleri boşa çıkardı. Kazakistan, dinamik biçimde gelişen ekonomiye ve saygın uluslararası konuma sahip başarılı bir devlet olarak ortaya çıktı. Ancak önümüzde, hem deneyimli uzmanların hem de genç neslin birlikte gerçekleştirmesi gereken son derece büyük bir çalışma hacmi bulunmaktadır” ifadelerini kullandı.