Kaza kırım nedir, nasıl olur? Balıkesir de F 16 uçağı kaza kırıma uğradı! Kaza kırıma uğramak ne demek?

Balıkesir’de F-16 uçağı kaza kırıma uğradı. Milli Savunma Bakanlığı (MSB) sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, uçağın enkazına ulaşıldığını, pilotun şehit olduğunu, kazanın nedeninin ise kaza kırım ekibinin yapacağı incelemeler sonucunda belirleneceğini duyurdu. Kazaya ilişkin Balıkesir Cumhuriyet Başsavcılığınca soruşturma başlatılırken acı haber sonrası ‘’Kaza kırım nedir, nasıl olur?' sorusu gündeme geldi. Havacılık sektöründe meydana gelen kazalar kaza kırıma uğramak adı ile anılıyor. Peki, kaza kırıma uğramak ne demek, anlamı nedir?

KAZA KIRIM NEDİR?

Kaza kırım terimi, havacılıkta kullanılan bir ifadedir. Bir hava aracının kaza geçirerek hasar alması anlamına gelir.

Bir uçağın kaza kırıma uğraması, uçuş sırasında ya da iniş-kalkış esnasında bir kazaya karışarak ciddi bir yapısal ya da mekanik hasar görmesi demektir. Hasarın büyüklüğüne göre araç tamir edilebilir ya da tamamen kullanılamaz hale gelebilir.

KAZA KIRIMA UĞRAMAK NE DEMEK?

Kaza kırıma uğramak genellikle kazanın can kaybı ya da ciddi yaralanmaya neden olup olmadığını belirtmez. Sadece aracın fiziki durumu ve hasarına odaklanır. Kaza kırım olayları, hasarın büyüklüğüne ve sonuçlarına göre farklı kategorilere ayrılabilir.

KAZA KIRIMIN TEMEL UNSURLARI

Kaza: Bir taşıtın uçuş, seyir ya da operasyonel faaliyetler sırasında kontrolünü kaybetmesi, çarpışması, iniş sırasında sert darbe alması veya başka bir anormal durum nedeniyle zarar görmesi anlamına gelir.

Kırım: Bu kazanın sonucu olarak meydana gelen hasarın boyutlarını ifade eder. Kırım, aracın yapısal bütünlüğünde oluşan kırılma, çatlama, eğilme ya da mekanik sistemlerin arızalanması gibi durumları kapsar. Kırımın boyutu, aracın yeniden onarılamayacak kadar zarar görmesine neden olabilir ya da onarılabilir bir hasar da olabilir.

KAZA KIRIM TÜRLERİ

Kaza kırım olayları, hasarın büyüklüğüne ve sonuçlarına göre farklı kategorilere ayrılabilir:

Minör (Küçük) Kırım: Uçak ya da araçta meydana gelen hafif hasarlar, genellikle onarılabilir niteliktedir ve aracın kısa sürede yeniden hizmete alınmasına imkân tanır. Örneğin, iniş sırasında iniş takımının hafif zarar görmesi…

Majör (Büyük) Kırım: Uçakta ciddi yapısal hasarların meydana geldiği, onarımın uzun zaman alacağı ve büyük maliyet gerektirdiği durumlardır. Örneğin, uçağın gövdesinin ya da kanatlarının ciddi şekilde zarar görmesi…

Toplam Kayıp (Total Loss): Araç o kadar büyük hasar görmüştür ki tamiri ekonomik ya da teknik açıdan mümkün değildir ve araç hizmetten çıkarılır. Örneğin, bir uçağın düşmesi ya da denize gömülmesi gibi durumlar bu kategoriye girer.

KAZA KIRIM NEDEN OLUR?

Kaza kırıma neden olabilecek birçok faktör vardır:

Pilotaj Hatası: Pilotun yanlış manevra yapması, hava koşullarını yanlış değerlendirmesi veya hatalı iniş/kalkış yapması durumunda oluşur.

Teknik Arıza: Uçak veya gemideki mekanik ya da elektronik sistemlerin arızalanması yüzünden gerçekleşir

Hava Koşulları: Fırtına, şiddetli rüzgar, yoğun sis gibi kötü hava koşulları kazaya neden olabilir.

İnsan Faktörü: Bakım ekiplerinin yaptığı hatalar, yanlış yakıt ikmali ya da prosedür ihlalleri yüzünden olabilir.

Çevresel Faktörler: Yabancı cisimlerin çarpması (kuş çarpması gibi), pist ya da deniz yüzeyindeki engeller ile karşılaşılabilir.

KAZA KIRIM OLAYLARININ İNCELENMESİ

Herhangi bir kaza kırım olayı, detaylı bir inceleme ve araştırma gerektirir. Bunun için çeşitli kaza inceleme kurumları ve yetkilendirilmiş komisyonlar görev yapar. Bu süreçler şu adımları içerir:

Olay Yerinin İncelenmesi: Kazanın gerçekleştiği yer detaylı olarak incelenir. Uçağın enkazı, kara kutu kayıtları (CVR ve FDR) ve diğer fiziksel deliller toplanır.

Neden Analizi: Kazaya neden olan faktörler, pilotaj hatası, mekanik arıza, hava durumu veya insan faktörleri gibi olası nedenler detaylı bir şekilde analiz edilir.

Raporlama: İncelemeler sonucunda bir rapor hazırlanır ve bu rapor kaza nedenlerini, kazadan alınan dersleri ve gelecekte benzer kazaların önlenmesi için alınması gereken önlemleri içerir.