Kaygı ve endişe duygusu babadan çocuğa geçer mi? Yaşar Süngü

COVID Enfeksiyonu Babadan Çocuğa Anksiyete Aktarabilir mi? Yeni Araştırma Şok Edici! Avustralya Florey Enstitüsü’nden (Melbourne) yeni çalışma (Nature Communications, 2025): Erkek farelere SARS-CoV-2 (COVID) enfekte edildi, sonra sağlıklı dişilerle çiftleştirildi. Sonuçlar: -Enfekte babaların yavruları (hem erkek hem dişi) daha kaygılı davranışlar gösterdi. - Özellikle dişi yavrularda hipokampus (duygu regülasyon merkezi) genlerinde belirgin değişiklikler. - Kontrol grubu (enfekte olmayan babalar)

COVID Enfeksiyonu Babadan Çocuğa Anksiyete Aktarabilir mi?

Yeni Araştırma Şok Edici! Avustralya Florey Enstitüsü’nden (Melbourne) yeni çalışma (Nature Communications, 2025): Erkek farelere SARS-CoV-2 (COVID) enfekte edildi, sonra sağlıklı dişilerle çiftleştirildi.

Sonuçlar: -Enfekte babaların yavruları (hem erkek hem dişi) daha kaygılı davranışlar gösterdi.

- Özellikle dişi yavrularda hipokampus (duygu regülasyon merkezi) genlerinde belirgin değişiklikler.

- Kontrol grubu (enfekte olmayan babalar) yavrularında böyle bir etki yok! Mekanizma:

- COVID, babaların spermlerindeki belirli RNA moleküllerini değiştiriyor.

- Bu RNA’lar, beyin gelişimiyle ilgili genleri düzenliyor Epigenetik yollarla yavruya aktarılıyor.

Araştırmacılar uyarıyor:

- Henüz fare modeli; insanlarda doğrulanması lazım.

- Ama eğer benzer etki insanlarda da varsa, pandemi milyonlarca çocuğun ruh sağlığını etkileyebilir!

Pandemi zaten gençlerde mental sağlık ve eğitim sorunları yarattı.

Şimdi bir de nesiller arası epigenetik miras mı?

Bilim COVID’in uzun vadeli etkilerini ortaya çıkarmaya devam ediyor.

**

Çinli Araştırmacılardan Önemli Bulgu!

Cancer Cell dergisinde (Temmuz 2025) yayımlanan çalışma (Prof. Hu Guohong liderliğinde, Çin Bilimler Akademisi):

Kemoterapi ilaçları (doxorubicin, cisplatin gibi) ana tümörü küçültürken, uzak organlardaki “uyuyan” kanser hücrelerini belirli ve özel durumlarda (dormant DTCs) uyandırabiliyor!

Nasıl oluyor?

- Kemoterapi fibroblast hücrelerini “yaşlandırıyor” (senescence).

- Bu hücreler protein salgılayıp nötrofilleri aktive ediyor.

- Nötrofiller “NET” adlı ağlar oluşturuyor Akciğer ortamını değiştirip uyuyan hücreleri çoğalmaya teşvik edebiliyor.

- Meme kanseri modellerinde akciğere metastaz artması ihtimali doğabiliyor. Farelerde:

- Kemoterapi sonrası uyuyan hücreler uyanıp metastaz yapabiliyor.

- Ama senolitik ilaçlar (dasatinib + quercetin) eklenince bu uyanma önleniyor, metastaz baskılanıyor!

Bu, kemoterapinin “paradoksal” etkisi: Ana tümörü tedavi ederken nadir de olsa yayılımı hızlandırabiliyor.

Önemli notlar: - Bu fare çalışmaları; insanlarda doğrulanması lazım.

Bu çalışmadan kemoterapi kötüdür sonucu çıkarılamaz!

- Kemoterapi hâlâ kanser tedavisinin temel taşı ve faydası riskinden çok daha büyük olabiliyor, hekimler buna dikkatle karar veriyor.

- Ama relapse (tekrarlama) mekanizmasını açıklıyor, yeni kombinasyon tedavilere kapı açıyor (klinik denemeler başladı).

- Farelerde, belirli meme kanseri modellerinde ve belirli ilaçlarla, bazı durumlarda çevresel dokunun değişip uykudaki kanser hücrelerini uyandırabildiğini gösteriyor.

Bu etkinin kombine tedavilerle engellenebileceğini de ortaya koyuyor.

Sonuç: “kemoterapi kötü” değil ama bir risk mekanizmasını tanımak ve yan etkiyi azaltacak biyolojik yöntemleri geliştirmek önemli!

Bilim böyle ilerliyor: riski gör, mekanizmayı çöz, tedaviyi daha akıllı hale getir. Bilim tedavileri daha güvenli hale getirmeyi amaçlıyor.

**

Hücreler Bile “Birbirini Hissediyor”

İki hücre birbirine dokunuyor, enerjilerini paylaşıyor, sinyaller gönderiyor...

Bu, vücudumuzda her saniye milyonlarca kez yaşanan dinamik, enerjik bir süreç. Bizler sadece “katı” bir beden değiliz; Titreyen, iletişim kuran, birbirine bağlı bir enerji ağıyız.

Bu gerçeği fark edince şu anlaşılıyor: İnsan olarak neden bu kadar sosyal bağlantıya ihtiyacımız var?

Çünkü hücrelerimizden ruhumuza kadar bağlantı kurmak, hissetmek, paylaşmak bizim doğamızda var.

Yalnızlık hücrelerimizi bile üzer.

Sevgi, dokunuş, güzel bir sohbet ise onları (ve bizi) canlandırır.

Bugün sevdiklerinize ulaşın, sesini duyun, elini tutun.

Kaynak; https://x.com/drkaanyl

Prof.Dr. Kaan Yılancıoğlu’na bilimdeki son çalışmalardan haberdar ettiği için teşekkür ederiz.

**

Sağlık alanını ekonomik sektör olmaktan çıkarmadığımız sürece yüksek kazanç sağlamak için üretilen ilaçlar ve pahalı tedavi yöntemleri, insanlık için en büyük tehdit olmaya devam edecek.

Hukuka uygun en meşru yaralamalar ve cinayetler yanlış teşhislerle sağlık alanında işlenir.