Kalp için olmazsa olmaz bir mineral Sözcü Gazetesi

Zinde bir yaşam için sağlıklı ve dengeli beslenmenin rolü büyük. Bu süreçte gıdalarla vitamin ve mineral alımına da dikkat edilmelidir. Çünkü birçoğu vücut için hayati işlevler üstlenir. Bu noktada öne çıkan temel minerallerden biri de potasyumdur…

Bu mineralin işlevlerinin ne kadar farkındayız? Vücut için önemi nedir? Hangi besinlerden, nasıl alabiliriz? Takviye almalı mıyız? İşte Kardiyoloji Uzmanı Dr. Demet Erciyes’in yanıtları…

ÖZELLİKLERİ

Potasyum, vücudumuzun sağlıklı çalışabilmesi için gerekli olan temel minerallerden biridir. Hücrelerin içinde en yüksek miktarda bulunan mineraldir ve vücuttaki sıvı dengesinin korunmasında önemli rol oynar. Ancak tek başına çalışmaz. 

Sodyum, magnezyum ve kalsiyum gibi minerallerle birlikte kasların, sinirlerin ve kalbin sağlıklı çalışmasını sağlar. Özellikle sinir hücrelerinin birbirleriyle iletişim kurabilmesi ve kasların kasılıp gevşeyebilmesi için potasyuma ihtiyaç vardır. 

En çok hangi besinlerde bulunur?

Vücudumuz potasyumu üretemez. Bu nedenle her gün besinler yoluyla alınması gerekir. Potasyum en çok; muz, avokado, kivi, portakal, kavun, kayısı, kuru kayısı, kuru üzüm, patates, tatlı patates, ıspanak, pazı, brokoli, domates, kabak, mantar, mercimek, nohut, kuru fasulye, barbunya, badem, Antep fıstığı, fındık, yer fıstığı, yoğurt, süt, kefir, somon, ton balığı gibi besinlerde bulunur. Günlük beslenmede bu besinlere düzenli olarak yer vermek, potasyum ihtiyacının büyük bölümünü karşılamaya yardımcı olur.

Eksikliği nasıl anlaşılır?

Kandaki potasyum seviyesinin normalin altına düşmesine hipokalemi denir. Uzun süren kusma, ishal, aşırı terleme, bazı ilaçlar veya yetersiz beslenme sonucunda gelişebilir. Halsizlik, kas güçsüzlüğü, kramplar, çabuk yorulma, kabızlık, kalp çarpıntısı ve ritim bozuklukları görülebilir; ileri eksikliklerde felç benzeri kas güçsüzlükleri oluşabilir. Kesin tanı kan testiyle konur. Eksikliğinde altta yatan nedenin belirlenmesi ve potasyum seviyelerinin takip edilmesi önemlidir.

En çok ihtiyaç duyanlar 

Potasyum ihtiyacı; yoğun egzersiz yapan sporcular, aşırı terleyenler, uzun süren ishal veya kusma yaşayanlar, idrar söktürücü ilaç kullananlar, hipertansiyonu olanlar, meyve ve sebzeyi az tüketenler, yaşlılar ile gebelerde daha fazla olabilir. Ancak kronik böbrek hastalığı olan kişiler, vücuttan yeterince atılamadığı için potasyum alımını ve takviye kullanımını mutlaka doktor kontrolünde düzenlemelidir.

Altta yatan neden belirlenmeli

Tedavi, eksikliğin düzeyine ve nedenine göre planlanır. Hafif durumlarda potasyumdan zengin beslenme yeterli olabilirken, daha ciddi eksikliklerde doktor önerisiyle ağızdan veya damar yoluyla potasyum desteği uygulanabilir. 

Takviye gerekli mi?

Potasyum takviyeleri herkes için uygun değildir. Genellikle, laboratuvar testlerinde potasyum eksikliği saptandığında, uzun süre kusma veya ishal yaşayanlarda, bazı idrar söktürücü ilaçları kullananlarda, doktor tarafından gerekli görülen özel durumlarda takviye önerilebilir. Potasyum takviyeleri mutlaka sağlık profesyoneli önerisiyle kullanılmalıdır. 

Gelişigüzel kullanmak tehlikeli 

Çünkü gereğinden fazla potasyum almak ciddi kalp ritim bozukluklarına yol açabilir. Kanda potasyumun normalden fazla olmasına hiperkalemi denir. Fazlalığında, ayrıca kas güçsüzlüğü, uyuşma, çarpıntı, ciddi durumlarda kalp durmasına kadar ilerleyebilen sorunlar ortaya çıkabilir. Risk daha çok böbrek hastalığı olanlarda veya gereksiz potasyum takviyesi kullananlarda görülür.

İşte az bilinen 8 faydası

Potasyumun vücuda çok yönlü faydası var. İşte az bilinen etkileri:

1

Kas gücü ve hareketi destekler: Kasların kasılıp gevşeyebilmesi için potasyum gereklidir. Potasyum eksikliği kaslarda istemsiz kasılmalara ve kramplara neden olabilir. Egzersiz sırasında kasların daha verimli çalışmasına katkı sağlar, kas yorgunluğunu ve kas kramplarını azaltmaya yardımcı olur.

2

Tansiyonu dengeler: Potasyumun en önemli görevlerinden biri fazla sodyumun böbreklerden atılmasına yardımcı olmaktır. Bu sayede yüksek tansiyon riski azalır, özellikle tuz tüketimi yüksek kişilerde yeterli potasyum almak oldukça önemlidir.

3

Damarları ve kalp ritmini korur:  Kalp kasının düzenli kasılıp gevşemesi için potasyum gereklidir. Potasyum düzeyinin çok düşük veya çok yüksek olması kalp ritminde düzensizliklere yol açabilir. Bu nedenle kalp sağlığının korunmasında önemli bir mineraldir. Damar sertliği ve felç riskini de azaltmaya yardımcı olur.

4

Sinir sistemini düzgün çalıştırır: Sinir hücreleri arasındaki elektriksel iletilerin sağlıklı şekilde gerçekleşmesinde potasyum görev alır. Beyin ile kaslar arasındaki iletişimin sürdürülmesine katkı sağlar. Sinir sistemi fonksiyonlarının düzenli çalışmasına yardımcı olur.

5

Sıvı ve elektrolit dengesini korur: Potasyum, sodyum ile birlikte hücre içi ve hücre dışındaki sıvı dengesinin korunmasına katkı sağlar. Terleme, ishal veya kusma gibi durumlarda kaybedilen elektrolitlerin yerine konması önemlidir. Bu denge, vücudun normal işleyişi için gereklidir.

6

Böbrek taşı riskini azaltır: Yeterli potasyum alımı, bazı kişilerde böbrek taşı oluşma riskini azaltabilir. Bunun nedeni idrardaki kalsiyum atılımını azaltmaya yardımcı olmasıdır. Ancak böbrek hastalığı olan kişiler potasyumu doktor kontrolü olmadan artırmamalıdır.

7

Kemikleri güçlendirir: Araştırmalar, potasyumdan zengin beslenmenin kemiklerden kalsiyum kaybını azaltabileceğini göstermektedir. Bu nedenle uzun vadede kemik yoğunluğunun korunmasına katkıda bulunabilir.

8

Egzersiz performansını destekler: Spor yapan kişiler terleme yoluyla potasyum kaybedebilir. Yeterli potasyum alımı kasların normal çalışmasına ve egzersiz sırasında oluşan yorgunluğun azalmasına katkı sağlayabilir. Özellikle uzun süreli ve yoğun fiziksel aktivite yapan kişiler için potasyum alımı önem taşır.

Besinleri sofranıza böyle dahil edin

Kahvaltıda muz veya avokado tüketebilir, ara öğünlerde kayısı, incir ya da kivi tercih edebilirsiniz. Ana öğünlerde kuru fasulye, mercimek ve nohut gibi baklagillere yer verebilir, salatalarınızı ıspanak gibi yeşil yapraklı sebzelerle zenginleştirebilirsiniz.  Ayrıca badem, fındık ve Antep fıstığı gibi kuruyemişler ile brokoli, domates, kayısı ve kuru incir gibi sebze ve meyveleri dengeli bir beslenme düzeni içinde tüketmek, çoğu sağlıklı kişinin günlük potasyum ihtiyacını karşılaması için yeterlidir. Sağlıklı yetişkinler için günlük önerilen potasyum alımı yaklaşık 2.600 - 3.400 mg arasındadır. Gereksinim yaşa, cinsiyete, gebelik veya emzirme durumuna göre değişebilir.