Kalbi, beyni ve sosyal hayatı etkiliyor: Türkiye de yüzde 60 arttı Sözcü Gazetesi

Dünya Sağlık Örgütü’nün verilerine göre, bugün dünya genelinde her altı kişiden biri kronik yalnızlıkla mücadele ediyor. Uzmanlar, yalnızlığın sigara, obezite veya hareketsizlik kadar ciddi sağlık riskleri doğurduğunu vurguluyor. Örgütün 2025 tarihli raporuna göre, yalnızlık ve sosyal izolasyon dünya çapında yılda yaklaşık 871 bin ölüme yol açıyor.

'YALNIZLIK BEDENİ DE HASTA EDİYOR'

Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Oğuzhan Zahmacıoğlu, yalnızlığın artık klinik olarak göz ardı edilemeyecek seviyeye ulaştığını belirtti.

Zahmacıoğlu, “Son iki yılda yayımlanan geniş kapsamlı bilimsel araştırmalar, yalnızlığın yalnızca ruhsal bir durum olmadığını açıkça gösteriyor. Kalp hastalıkları, diyabet, demans ve erken ölüm riskini ciddi biçimde artırıyor. Yalnızlık beyinde sürekli bir tehdit algısı yaratıyor; kortizol yükseliyor, bağışıklık sistemi baskılanıyor ve vücut uzun süreli bir stres hali içinde kalıyor. 2025–2026 döneminde yayımlanan bilimsel araştırmalara göre yalnız bireylerde demans riski yaklaşık yüzde 50, kalp hastalığı riski yüzde 29, inme riski yüzde 32 oranında artıyor. Erken ölüm riski de yalnız yaşayan ve kendini yalnız hisseden bireylerde belirgin biçimde yükseliyor" ifadelerini kullandı.

GENÇLER KALABALIĞIN İÇİNDE YALNIZ

Yalnızlık denilince akla genellikle yaşlılar gelse de, güncel veriler risk grubunun aslında gençler olduğunu gösteriyor. Psikoloji Bölümü Başkanı Doç. Dr. Berke Kırıkkanat, durumu ‘Modern Yalnızlık Paradoksu’ olarak tanımlıyor.

Kırıkkanat, şunları söyledi: “Gençler sürekli çevrim içi, sürekli bağlantıda. Ama bu bağlantılar derinlik taşımıyor. Araştırmalar, 18–25 yaş grubunda yalnızlık oranlarının bazı ülkelerde yüzde 60’a ulaştığını gösteriyor. Bu, ‘kimsem yok’ yalnızlığı değil; kalabalıklar içinde hissedilen anlaşılamama ve duygusal güvencesizlik. Sosyal medyanın yoğun kullanımı ve yüz yüze temasın azalması gibi nedenler, bu duygunun gençler arasında daha da derinleşmesine yol açıyor.”

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2026’da tek kişilik hane sayısı 5,5 milyonu aşmış durumda. Son on yılda yalnız yaşayanların oranı yüzde 60’ın üzerinde artış gösterdi. En yüksek oranlar büyük şehirler olan İstanbul, Ankara ve İzmir’de görülüyor.

Bu artışı toplumsal dönüşümün doğal bir sonucu olarak değerlendiren Zahmacıoğlu, “Bireyselleşme sosyal bağları zayıflatıyor. Yalnızlık artık istisna değil, gündelik hayatın bir parçası haline geliyor" dedi.

2025–2026 yıllarında yalnızlıkla mücadelede yapay zekâ destekli sohbet uygulamaları ve dijital arkadaşlar yaygınlaştı. Bazı çalışmalar, bu araçların kısa vadede yalnızlık hissini azalttığını gösterse de uzmanlar uyarılarda bulundu.

Kırıkkanat, “Yapay zeka kişiye ‘duyulma’ hissi verebiliyor. Ancak bu, gerçek ilişkilerin yerini tutmuyor. Aşırı kullanımda sosyal beceriler körelebiliyor ve kişi gerçek hayattan daha da kopabiliyor. Sosyal medya ise insanları birbirine bağlamak yerine çoğu zaman karşılaştırma, yetersizlik ve dışlanmışlık duygusunu besliyor" şeklinde konuştu.

'YALNIZLIK DUYGUSU KİŞİSEL ZAYIFLIK DEĞİL'

Dünya Sağlık Örgütü ve OECD raporları, yalnızlıkla mücadelenin sadece bireysel terapi veya kişisel çabayla çözülemeyeceğini ortaya koyuyor. Uzmanlar, sorunun modern yaşamın yapısında yattığını vurguluyor. Çözümün sağlık sistemlerinden şehir planlamasına, eğitimden sosyal yaşama kadar geniş bir toplumsal perspektifte ele alınması gerekiyor.
Bazı ülkelerde hayata geçirilen ‘sosyal reçeteleme’ uygulamaları, bireyleri topluluk etkinliklerine ve sosyal alanlara yönlendirerek yalnızlık hissini azaltmayı amaçlıyor. İlk sonuçlar umut verici olsa da, bu yaklaşımların kalıcı ve yaygın hale gelmesi kritik olarak değerlendiriliyor.

Doç. Dr. Zahmacıoğlu, yalnızlığın yapısal boyutuna dikkat çekerek “Yalnızlık bir karakter kusuru değil, modern yaşamın ürettiği yapısal bir sorun" dedi.

Doç. Dr. Kırıkkanat ise toplum olarak daha fazla bağlantıya değil, daha fazla anlamlı bağa ihtiyaç olduğunu ifade ediyor.