Kadın emeğinde alarm: 21,5 milyon kadın işgücünün dışında Sözcü Gazetesi

DİSK/Genel-İş Sendikası Araştırma Dairesi (emar), Mart 2026’da yayımladığı “Kadın Emeği Raporu” ile çalışma hayatındaki kadınların yaşadığı tabloyu verilerle ortaya koydu. Raporda, çalışma çağındaki 33 milyonu aşkın kadın nüfusunun yüzde 64’ünün işgücünde yer alamadığı belirtildi. Raporda yer alan özet değerlendirmede, “Derinleşen ekonomik kriz, dizginlenemeyen hayat pahalılığı ve birer birer budanan sosyal haklar, kadınların çalışma ve yaşam koşullarını daha da kötüleştirdi” ifadeleri kullanıldı.

KAYIT DIŞI ÇALIŞMA YÜZDE 30’A YAKIN

Rapor, 2025 yılının dördüncü çeyreğine ilişkin verilerle kadınların güvencesiz çalışma koşullarını detaylandırdı. Toplam 10 milyon 753 bin çalışan kadının 3 milyon 150 bini kayıt dışı olarak istihdam ediliyor. 2021 yılında yüzde 35,8 olan kadınlardaki kayıt dışılık oranı 2025’te yüzde 29,3’e gerilese de, çalışan her üç kadından biri sosyal güvenceden yoksun kalmaya devam ediyor.

Güvencesizlikteki derinleşmeye dikkat çeken raporda, “Kayıt dışılık oranı tam zamanlı çalışan kadınlarda yüzde 21,1 düzeyindeyken, kısmi zamanlı çalışan kadınlarda bu oran yüzde 60,7’ye kadar yükselmektedir” denildi.

İSTİHDAMDA DEVASA CİNSİYET UÇURUMU

2024 yılında yüzde 32,5 olan kadın istihdam oranı, 2025’in dördüncü çeyreğinde yüzde 31,9’a geriledi. Aynı dönemde erkek istihdam oranı yüzde 66,5 seviyesinde kaldı. Bu veriler ışığında, kadın ve erkek istihdam oranları arasındaki farkın yaklaşık 34–35 puan bandında seyrettiği görüldü.

Çalışmak istemesine rağmen ev işleri ve bakım sorumlulukları gibi yapısal engeller nedeniyle işgücüne dahil olamayan kadınların sayısı ise 21 milyon 548 bin olarak açıklandı. Rapora göre, dar tanımlı kadın işsizliği 2025’in son çeyreğinde 1 milyon 344 bine gerilerken, geniş tanımlı kadın işsizliği 2024’teki yüzde 37,3 seviyesinden 2025’te yüzde 38,7’ye yükseldi. Bu artışın temelinde zamana bağlı eksik istihdam ve potansiyel işgücündeki yükselişin etkili olduğu belirtildi.

SENDİKAL ÖRGÜTLENME VE DÜNYA SIRALAMASI

Türkiye, Dünya Ekonomik Forumu’nun 2025 Küresel Cinsiyet Açığı Raporu’na göre 148 ülke arasında 135’inci sırada yer alıyor. Kadınların sendikal örgütlülüğü de düşük seyrediyor. 2025 Temmuz verilerine göre kadınlarda resmi sendikalaşma oranı yüzde 11 olurken, kayıt dışı istihdam da dahil edildiğinde “gerçek kadın işçi sendikalaşma oranı” yüzde 7’ye düşüyor.

SENDİKADAN ÇÖZÜM TALEPLERİ

DİSK/Genel-İş, çalışma hayatındaki sorunların çözümü için şu talepleri sıraladı:

Çalışma hayatında kadına yönelik ayrımcılığın terk edilmesi.
Esnek ve güvencesiz çalışma biçimlerine son verilmesi.
Bakım hizmetlerinin kamusal ve ücretsiz sunulması.
8 Mart’ın ücretli izin günü sayılması.
Kadınların sendikal örgütlenmesinin önündeki engellerin kaldırılması.
ILO 190 sayılı sözleşme ile 6284 sayılı Kanun’un etkin uygulanması.