Kaçakçılık çetesi çocuklarımı kandırdı, polisle birlikte peşlerine düştüm

Saidu Bah
BBC Africa Eye, Makeni

Foday Musa, oğlundan aldığı son sesli mesajı dinlerken yıkılmış görünüyordu.

Yetmiş altı saniyelik mesajda genç adamın sesi çaresiz geliyor. Ağlıyor, babasının yardımı için yalvarıyor.

BBC Africa Eye'a konuşan Musa "Dinlemek çok zor. Sesini duymak bana acı veriyor" diyor.

Şubat 2024'te Musa'nın 22 yaşındaki oğlu ve 18 yaşındaki kızı, beş kişiyle birlikte yurtdışında çalışma vaadinde bulunan kişiler tarafından işe alındı.

İş vaadinde bulunanların insan kaçakçıları olduğu ortaya çıktı.

Gine'nin orta kesimindeki Faranah bölgesindeki ücra köylerinden çıkan gençler sınırı geçerek Sierra Leone'ye götürüldü ve tutsak edildiler.

"Yüreğim yanıyor. Ağlamadan duramıyorum. Gözlerime bakarsanız acıyı görebilirsiniz" diyor Musa.

Davaya, Gine'deki uluslararası polis teşkilatı Interpol bakıyor. Sierra Leone'deki birimlerle de iletişim halindeler.

Musa da Ağustos ayında çocuklarını bulmak için Sierra Leone'nin orta kesimindeki Makeni'ye gitti ve polis baskınına katıldı.

Batı Afrika'da binlerce insan QNET ismini kullanan bir insan kaçakçılığı şebekesi tarafından kandırılıyor.

QNET, Hong Kong'da kurulan yasal bir sağlıklı yaşam şirketi - insanların ürünlerini direkt olarak satmalarına imkan sağlıyor.

Ancak Batı Afrika'da suç çeteleri yasadışı faaliyetleri için adını paravan olarak kullanıyor.

İnsan tacirleri, ABD, Kanada, Dubai ve Avrupa gibi yerlerde çalışma fırsatı vaadiyle insanları kandırıyor ve işe başlamadan önceki masrafları için büyük miktarlarda para talep ediyor.

Ödemeyi yaptıktan sonra, genellikle komşu bir ülkeye kaçırılıyorlar ve ancak şebekeye yeni katılımlar sağladıklarında yurtdışına götürülecekleri söyleniyor.

Ama ailelerini ve arkadaşlarını şebeyeke kattıklarında bile hiçbir zaman vaadedilen iş imkanı sunulmuyor.

QNET bölge genelinde reklam panoları ve basın üzerinden reklam kampanyası yürütüyor.

Bunların hepsinin üzerinde "QNET Dolandırıcılığa Karşı" sloganı yer alıyor ve şirket insan kaçakçılığıyla bağlantılı olduğu yönündeki iddiaları reddediyor.

Sierra Leone polisi bünyesindeki Interpol'ün kaçakçılıkla mücadele biriminin şefi Mahmud Conteh, ekibi için bu vakanın öncelikli olduğunu söyledi.

BBC'ye yaptığı açıklamada kaçakçılar için yasadışı geçiş noktalarında hareket etmenin "çok kolay" olduğunu söyledi.

Conteh, Makeni'de bir yerde çok sayıda gencin tutulduğuna dair bir ihbar aldığında, Musa çocuklarını bulma umuduyla eve baskın düzenleyen polislere katıldı.

Çantalar ve giysiler yerlere saçılmıştı.

Her odada 10-15 kişi vardı.

Interpol ekibi evdeki herkesi topladı ve bazı kişilerin 14 yaşında olduğunu tespit etti.

Conteh, "Çoğunluğu Gineliydi. Aralarında sadece bir Sierra Leoneli var. Geri kalanların hepsi Gineli" dedi.

Musa'nın çocukları aralarında değildi, ancak genç bir adam önceki hafta orada olduklarını söyledi.

Bu, çocuklarını son bir yıldır ilk kez görme ihtimalini doğurdu.

'Zaman geçtikçe her şey değişiyor'

Polis, geçen yıl bu şekilde 20'den fazla baskın düzenlediklerini ve yüzlerce insan kaçakçılığı mağdurunu kurtardıklarını söylüyor.

Mağdurlar genellikle insan tacirleri tarafından sınır dışına çıkarılıyor.

Ancak kimliğini korumak için adı değiştirilen 23 yaşındaki Sierra Leoneli Aminata gibi bazıları kendi ülkeleri içinde insan ticaretiyle karşı karşıya kalıyor.

Arkasında Makeni'nin Wusum Tepeleri'nin yamaçları uzakta görülürken, plastik bir sandalyede oturan Aminata, BBC'ye bir arkadaşının 2024 yılı ortalarında kendisini QNET temsilcisi olduğunu iddia eden kişilerle tanıştırdığını anlattı.

Mülakatta başarılı olmuş ve daha fazla eğitim ve iş için ABD'ye uçmadan önce bir kursa gideceği söylenmişti.

Tek sorun programa katılmak için 1000 dolar ödemesi gerekiyordu.

Planın meşru olduğuna ikna olan ailesi, üniversite masrafları için biriktirdikleri parayı ona verdi.

Aminata "Sizi ilk işe aldıklarında besliyorlar, sizinle ilgileniyorlar. Ama zaman geçtikçe her şey değişiyor " diyor.

Bundan sonra hayatta kalmak için çok daha fazlası gerekiyor:

"Para kazanabilmek için vücudunuzu satmak ve erkeklerle yatmak zorundasınız - böylece kendinize bakabilirsiniz."

Aminata'ya, yurtdışına çıkmak istiyorsa başka insanları da şebekeye dahil etmesi gerektiği söylendi.

Başkalarıyla iletişime geçtiğinde yurtdışındaymış izlenimini vermesi için insan tacirleri ona uluslararası bir telefon hattı sağladı.

"Sizi havaalanına götürüyorlar ve seyahate çıkıyormuş gibi iyi giyiniyorsunuz. Size bir pasaport veriyorlar, sahte seyahat belgeleri veriyorlar."

"Sonra da arkadaşlarınıza ve ailenize gönderebilmeniz için fotoğrafınızı çekiyorlar."

Aminata, altı arkadaşını ve akrabasını şebekeye katılmaya ikna etmeyi başardığında hâlâ ABD'de vadedilen iş imkanının gerçekleşmesini umuyordu.

Ama bu hiç gerçekleşmedi.

"Paralarını boşa harcadıkları ve benim yüzümden acı çektikleri için kendimi çok kötü hissettim."

Aminata Sierra Leone'nin başkenti Freetown'un kenar mahallelerinde bir yıl tutulduktan sonra bu işin asla gerçekleşmeyeceğini anlamış.

Artık şebekeye kimseyi katamayınca, insan tacirleri işe yaramayacağını düşünmüş olmalı ki kaçmaya karar verdiğinde durdurulmamış.

Olanlardan sonra eve dönmenin, özellikle de herkes onun yurtdışında yaşadığını sanarken, çok zor olduğunu söylüyor:

"Eve dönmekten korkuyordum. Arkadaşlarıma yurtdışına gittiğimi söylemiştim. Aileme de aynı şeyi söyledim. Oraya gitmem için bana verdikleri onca parayı düşünüyordum."

Sadece dört kişi mahkum oldu

Bu tür işgücü olanaklarına dair dolandırıcılığın kurbanlarının sayısına ilişkin bir istatistik bulunmamakla birlikte, Batı Afrika basınında sürekli çetelerle ilgili haberler çıkıyor.

BBC, Makeni'de üç gün boyunca 10'dan fazla polis baskınına katıldı ve Burkina Faso, Gine, Fildişi Sahili ve Mali gibi ülkelerden insan ticaretine maruz kalmış yüzlerce gençle karşılaştı.

Polis, insan kaçakçısı olduklarından şüphelenilen 12 kişiyi tutukladıklarını açıkladı.

Ancak gerçek şu ki sadece birkaç kovuşturma başarılı oluyor ve yetersiz kaynaklara sahip bölge yetkilileri bu tür dolandırıcılıklarla mücadelede genellikle zorluk çekiyor.

ABD Dışişleri Bakanlığı istatistiklerine göre, Sierra Leone'nin insan ticaretiyle mücadele yasasının kabul edildiği Temmuz 2022 ile Nisan 2025 arasında sadece dört kişi insan ticaretinden mahkum oldu.

'Tek istediğim her şeyin bitmesi'

Musa çocuklarını bulamadı. Eylül sonunda Gine'ye onlarsız dönmek zorunda kaldı.

Interpol'den Conteh, BBC'ye kaçakçıların kısa süre sonra Musa'nın çocuklarını serbest bıraktığını söyledi.

BBC Musa'nın kızının Gine'ye döndüğünü doğruladı, ancak genç kız köyüne dönmedi ve röportaj vermek istemedi.

Babasıyla da irtibat kurmadığı öğrenildi. Bu dolandırılan pek çok kurbanın yaşadığı utanca işaret ediyor.

Musa'nın oğlunun nerede olduğu ise hâlâ bilinmiyor.

Babaları umutsuzca beklemeye devam ediyor:

"Tüm bu olanlardan sonra tek istediğim her şeyin bitmesi ve çocuklarımı tekrar görmek."

"Köye dönmelerini çok isteriz. Burada benimle olmalarını çok isterim."

* Paul Myles, Chris Walter, Olivia Acland ve Tamasin Ford habere katkıda bulundu.

Bu haber, BBC gazetecileri tarafından hazırlandı ve kontrol edildi. Bir pilot proje kapsamında çevirisinde yapay zekadan da faydalanıldı.