Kaçak yapı yapanlara hapis ve para cezası Emlak Haberleri

Tarım ve Orman Bakanlığınca hazırlanan Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yönetmelikle Türkiye’nin toprak ve arazi varlığının belirlenmesi ile bu varlığın kullanımına ilişkin usul ve esaslar düzenlendi.

Yönetmelik çerçevesinde tarımsal amaçlı yapılarda ve tarım dışı arazi kullanımlarında izin alınması ve toprak koruma projelerine uyulması zorunlu olacak. İzinsiz tüm yapıların yıkılması ve arazinin tarımsal üretime uygun hale getirilmesi gerektiği belediyelere veya il özel idarelerine bildirilecek. İlgili belediye veya il özel idaresi bir ay içinde yıkımı gerçekleştirecek ve arazinin tarımsal üretime uygun hale getirilmesini sağlayacak.

Hakkında yıkım kararı alınmış olmasına rağmen bir ay içinde belediye veya il özel idarelerince yıkılmayan yapılar, Bakanlıkça yıkılabilecek veya yıktırılabilecek.

Hukukçular, yönetmeliğe ilişkin merak edilenleri anlattı.

“Artık tarım alanlarına villa ve bungalov gibi yapılar yapılamayacak”

Gayrimenkul Hukuku Enstitüsü Başkanı Ali Yüksel, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nun 2005 yılında yürürlüğe girdiğini anımsatarak, kanunun ana amacının “toprak yapısını ve tarımsal arazileri korumak ve sürdürülebilir şekilde işlemek” olduğunu ifade etti.

Kanuna rağmen tarımsal alanlar ile orman veya meralarda kaçak yapılaşmanın son yıllarda arttığını, Kovid-19 döneminde ise bu alanlara bağ evi, köy evi, kooperatif hissesi, kulübe, çiftlik evi ve bungalov gibi yapıların yoğun şekilde yapıldığını dile getiren Yüksel, sözlerini şöyle sürdürdü:

“İzinsiz yapılan ve ‘tarım alanı gecekonduları’ olarak da adlandırılan bu plansız yapıların Tarım ve Orman Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının tüm uyarılarına karşın alınıp satıldığını görüyoruz. 2017’de çıkarılan yönetmelik tarım arazilerindeki işgal ve kötü kullanımı engelleyememiştir. Bu nedenle iki ayrı yeni yönetmelik yayımlanmıştır. Bu kapsamda artık tarım alanlarında bina, apartman, villa, imalat iş yeri, köy evi, çiftlik evi ve bungalov gibi yapılar yapılamayacaktır. Sadece 2005’teki kanundan önce yapılmış binaların kazanılmış hakkı vardır.”

Yönetmelikte izin verilen yapı türleri

Ali Yüksel, yeni yönetmelikle tarımsal amaca dönük yem, depolama ve saklama tesislerine, bozulacak ürünlerin işlendiği tesislere, tarımsal işlemeyi desteklemek amaçlı bağ evlerine ve enerji ihtiyacını karşılamak amacıyla yapılan küçük çaplı güneş enerji santrali tesislerine izin verildiğini belirterek, “En verimsiz arazilerde tarım dışı olabilecek maden işletmeleri ve enerji tesisleri ise özel izinle yapılabilecektir. Buna göre izinli yapılmış bağ evleri hariç diğer konaklama amaçlı yapılar kaçak duruma düşmüştür.” diye konuştu.

Tarım dışı kullanım amaçlı talepler için Toprak Koruma Kurulu kararı gerektiğini vurgulayan Yüksel, kuru marjinal tarım arazilerinde yapılacak tarım dışı kullanım taleplerinin valilik tarafından izne bağlanacağını söyledi.

“Kaçak yapı yıkılacak, para ve hapis cezası uygulanacak”

Gayrimenkul Hukuku Enstitüsü Başkanı Yüksel, yönetmeliğe aykırılık halinde hem kaçak yapının yıkılacağını hem de para ve hapis cezası uygulanacağını belirterek, “Kaçak yapıyı yıktırmak belediye ve kaymakamlıkların görevidir. Bunların işlem yapmaması halinde Bakanlık kendisi de yıkabilecektir. İlgili plan ve projelere aykırı hareket edilmesi halinde bozulan arazinin her metrekaresi için idari para cezası uygulanacak ve projeye uygunluk sağlanması için azami iki ay süre verilecektir.” ifadelerini kullandı.

Sürenin sonunda aykırı kullanımların devam etmesi durumunda faaliyetin durdurulacağını ve idari para cezasının üç katı olarak uygulanacağını vurgulayan Yüksel, arazinin tarımsal üretime uygun hale getirilmesi için yıkım ve temizleme masraflarının sorumlulardan tahsil edileceğini, bu bedelin bazı şartlarda yüzde 100 fazlasının alınacağını anlattı.

Yüksel, bu bedelin tahsil edilememesi durumunda belediyelere ve il özel idarelerine devletten yapılacak ödemelerden kesinti uygulanacağını kaydederek, yönetmeliğe uyulduğu ve arazinin tarımsal üretime uygun hale getirildiğinin belirlenmesi halinde sınırlamaların ve hak mahrumiyetlerinin ortadan kalkacağını bildirdi.

Ali Yüksel, “Tarım arazilerini yönetmeliğe aykırı şekilde bölerek ya da çok hisseli hale getirerek satışına aracılık eden emlak firmaları da buralarda izinsiz yapı ve tesislerin inşasına ve projesine destek veren mühendis ve mimar gibi kişiler de ceza alacak.” şeklinde konuştu.

“Araziler adeta gizli bir şekilde imara açılıyor”

Gayrimenkul Hukuku Derneği Başkanı Ali Güvenç Kiraz da burada amacın “tarımsal alanların korunması ve mevzuata aykırı yapılaşmanın tarımın önünü kesmemesi” olduğunu belirterek, yönetmeliğin kırsal alanlarda yapılabilecek yapı türlerini, ölçüleri ve kullanım amaçlarını tanımladığını söyledi.

Son yıllarda Türkiye’de turizm, şehircilik ve tarımsal amaçlı arazilerin kullanımıyla ilgili yasaların göz ardı edilmesiyle imar mevzuatına aykırı bazı uygulamaların ortaya çıktığını belirten Kiraz, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Ekolojik tarım arazilerindeki yapıların yanı sıra tarım arazilerinde son dönemde örnekleri artan hobi bahçeleri veya bungalovlarla imar mevzuatının delindiğini ve bu arazilerin adeta gizli bir şekilde imara açıldığı görülüyor. Bu durumlar turizm amaçlı arazilerin turizm yönünden, tarım arazilerinin de tarımsal amaçlı kullanımdan uzak kalmasına yol açıyor ve mevzuata aykırı durum ortaya çıkıyor. Son dönemde turizm imarlı bir yerde konut amaçlı uygulama varsa Kültür ve Turizm Bakanlığı, tarımsal amaçlı kullanım varsa Tarım ve Orman Bakanlığı, bunları 'bypass' etmek isteyenlere karşı da Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı adeta ‘milli bir dava’ yürütüyor. Üç bakanlık tarafından özellikle Çanakkale ve Balıkesir’de imar mevzuatına aykırı yapılaşmanın önünü kesecek şekilde son 2 yılda genelgeler yayımlandı ve bu illerde imar mevzuatına aykırı yapılaşma engellendi.”

“Arazilerdeki yapılaşma izni valiliklerden ya da il özel idarelerden öğrenilebilir”

Ali Güvenç Kiraz, yönetmeliğin tarımsal amaçlı kullanım dışı yapılaşma konusunda esasları düzenlediğini, yeni bir kurul oluşumunu getirdiğini ve istisnai kullanımların (jeotermal, savunma, madencilik gibi) sınırlarını çizdiğini anlattı.

Artık tarım arazilerinde kurulu tüm hobi bahçesi veya bungalov tarzındaki yapıların kanuna ve yönetmeliğe aykırı kabul edileceğini vurgulayan Kiraz, şu uyarılarda bulundu:

“Buna devam edenler idari para cezaları ve yıkım kararları dışında 3 katına kadar para cezası ile karşı karşıya kalacak, aleyhlerinde Cumhuriyet savcılıklarına suç duyurusunda bulunulacak ve kamu davası açılacaktır. Bugünden itibaren vatandaşların bu tür yapıları varsa eski hale getirmelerini, bizzat kendilerinin yıkmalarını ve bu tür yapıları satışa çıkarmamalarını, ilanda/satışta olan yapıları da vatandaşlarımızın almamalarını önermekteyiz. ‘Ben bunu bilmiyordum’ denilmesi idari para cezası veya soruşturmalardan kurtaramayacaktır. Arazisini tarımsal amaçlı kullanan tüm vatandaşlar bu arazilerde ne şekilde yapılaşma izni olduğunu valiliklerden ya da il özel idarelerden öğrenebilir. Kimsenin bu tür araziler için bir af beklentisi içerisinde olmaması gerekiyor.”