Jane Fonda ile Zeynep Özyılmazel in ortak çatışması

Ebeveyn desteğinden mahrum büyümek, bir çocuğun dünyayı algılama biçimini ve temel güvenlik duygusunu derinden sarsan bir deneyim. Psikolojide; bağlanma sorunları, özgüven eksikliği ve kronik kaygı gibi başlıklarla incelenen bu durum, özellikle baba ve kız çocuk arasındaki karmaşık bağda vücut bulduğunda, etkisi ömür boyu sürecek bir içsel hesaplaşmaya dönüşebiliyor.

Ebeveyn desteğinden mahrum kalmanın yarattığı psikolojik etkiler, çocuğun karakterine ve yaşadığı ortamın diğer koşullarına göre farklılık gösterse de ortak paydaları, temel güvenlik duygusunu ve dünyaya bakış açısını derinden etkilemesi oluyor.

ÇATIŞMANIN NEDENİ VE SONUÇLARI PARALELLİK GÖSTERİYOR

Baba - kız hesaplaşmanın dünyadaki en belirgin örneği kuşkusuz Hollywood'un efsanesi Henry Fonda ile aynı payeye sahip 2 Oscar ödüllü kızı Jane Fonda...

Henry Fonda ile Jane Fonda arasındaki çatışma, Hollywood tarihinin en çok konuşulan, mesafeli ve hüzünlü baba - kız ilişkilerinden biri oldu.

Sahne adı Neco olan şarkıcı Tahir Nejat Özyılmazel ile kızı Zeynep Özyılmazel arasında son günlerde kamuoyu önünde yeniden alevlenen çatışma, Henry Fonda ile Jane Fonda arasında yaşanan çatışmanın nedenleri ve sonuçlarıyla parallellik gösteriyor.

Jane Fonda - Henry Fonda 'GÖRÜLME' ARZUSU EN BÜYÜK MOTİVASYONLARI OLDU

Henry Fonda ve Neco'nun kızlarıyla olan çatışmaları; geleneksel maskülen tavrın, duygu göstermeyi bir zayıflık olarak gören o aşılmaz savunma mekanizmalarını temsil ediyor. Bu katı yapı içerisinde sevgiyi belli etmeyi bir zaaf addeden Henry Fonda'nın tavrı, kızı Jane Fonda'da ömür boyu sürecek bir onaylanma ve takdir edilme açlığına dönüştü.

Bu duygusal mirasın günümüzdeki çarpıcı izdüşümü, Neco'nun; "Özlemek zayıflıktır" ifadesinde somutlaşıyor. Zeynep Özyılmazel'in kariyer yolculuğunda yaptığı seçimler, babasının zihnindeki o idealize edilmiş evlat imajıyla çarpıştıkça, aradaki mesafe kaçınılmaz bir duygusal kopuşa evrildi.

Her iki baba figüründe de gözlemlenen duygusal erişilebilirlik sorunu, aslında çocukların hayatındaki en büyük motivasyon kaynağını besliyor. O kaynak da 'Görülme' arzusu. Şefkatten mahrum kalan çocuk, kendini dünyaya kanıtlama ve her ne pahasına olursa olsun varlığını tescil ettirme çabasına giriyor.

Jane Fonda

Jane Fonda, henüz 12 yaşındayken kaybettiği annesinin ölüm nedeninin kendi hayatına son vermek olduğunu babasından değil, aylar sonra bir dergiden öğrendi.. Ev içindeki bu büyük sır, Jane Fonda'nın babasına duyduğu güveni geri dönülmez şekilde sarstı.

Bunun yanı sıra Henry Fonda'nın onu dış görünüşü üzerinden bir hayli eleştirmesi, Jane Fonda'nın üzerinde 'Mükemmel görünme' baskısı kurmasına neden oldu. Bu baskı, Jane Fonda'da uzun yıllar süren Bulimia hastalığına yol açtı.

Jane Fonda VATANDAŞLIKTAN ÇIKARILMASI İSTENDİ

Henry Fonda daha geleneksel bir kişiliğe sahipken Jane Fonda 1960 ve 1970'lerin en ünlü radikal aktivistiydi. Jane Fonda, sık sık ülkesi ABD'nin Vietnam Savaşı'nda haksız olduğunu ve sivillerin öldürüldüğünü dile getirmesinin sonucunda istenmeyen kişi ilan edildi. Vatandaşlıktan çıkarılması ve yargılanması gerektiği yönünde çok sayıda yürüyüş bile yapıldı. Bütün bu gelişmeler, aktivist olmasına karşı çıkan babasıyla arasındaki ideolojik uçurumu daha da derinleştirdi.

Jane Fonda'nın Vietnam'a giderek ABD askerlerine yönelik olarak radyodan, evlerine dönmeye yönelik çağrıda bulunması ülkesinde büyük bir tepkiyle karşılandı. DÖNÜM NOKTASI BİR FİLM OLDU

Yıllarca birbirine teğet geçen, kopuk bir baba - kız ilişkisinin en kritik dönüm noktası, 1981 yapımı 'Altın Göl' filmi oldu. O dönem Jane Fonda 44, Henry Fonda ise 76 yaşındaydı.

"Hayat, avuçlarımızdan kayıp gidiyor. Biz neyin derdindeyiz?" gerçeğiyle yüzleşen Jane Fonda, babasıyla aralarındaki derin uçuruma bir köprü kurma arzusuyla 'Altın Göl'ü hayata geçirdi. Film, kurmacayla gerçeğin iç içe geçtiği sarsıcı bir laboratuvar gibiydi. Henry Fonda ile Jane Fonda, tıpkı gerçek hayatlarında olduğu gibi, birbirine mesafeli ve duygusal anlamda ulaşılmaz bir baba - kızı canlandırdı. Perdedeki o soğuk sessizlikler, aslında on yılların birikmiş sitemlerinin sinematografik bir dışavurumu haline geldi.

'Altın Göl'de Jane Fonda ile Henry Fonda'ya Katharine Hepburn eşlik etti.

Henry Fonda'nın kariyeri boyunca beklediği Oscar ödülünü, kızının aralarındaki buzları eritmek için ilmek ilmek işlediği bir filmle kazanması, sinema tarihinin en manidar tesadüflerinden biriydi. Ne var ki kaderin cilvesi; Henry Fonda, hastalığı nedeniyle hayatının bu en büyük takdir anında sahnede olamadı.

Babası adına ödülü alan Jane Fonda’nın tüm dünyaya ilan ettiği; "Baba, seni çok seviyorum. Torunlarınla birlikte ödülünü sana getirmek için yola çıkıyoruz" cümlesi, bir ödülden çok daha fazlasını temsil ediyordu. Bu haykırış, katı maskülen duvarların yıkılışı olurken; "Hayat avuçlarımızdan kayıp gidiyor, biz neyin derdindeyiz?" felsefesinin en somut ve en insani açılımı olarak tarihe geçti.

88 yaşındaki Jane Fonda, aktivistliğinin her daim olduğunu; ABD ile İsrail'in İran'a saldırmasını protesto eden sokak gösterilerine katılarak gösterdi.

Henry Fonda, 1982'deki vefatından kısa bir süre önce çocuklarına onları sevdiğini ilk kez dile getirdi. On yıllarca süren o aşılmaz mesafenin ardından gelen bu tek cümlelik itiraf, katı bir maskülen mirasın son perdesiydi.

Jane Fonda ise yıllar sonra yaptığı açıklamada, aralarındaki soğukluğun kişisel bir nefret değil, babasının kendi yetişme tarzından miras aldığı bir duygusal felç olduğunu anladığını belirtti. Babasını affettiğini söyleyen Jane Fonda, bu farkındalıkla aslında sadece babasını değil, kendi geçmişini de özgürleştirdi. Bu affediş, duygu göstermeyi zayıflık olarak gören bir geleneğin, bir evladın olgunluğuyla nasıl nihayete erdiğinin en saf kanıtı oldu.

SAVUNMA MEKANİZMASINA DÖNÜŞTÜ

Neco'nun Bloomberg HT'de yayınlanan "Aslı Şafak’la İşin Aslı" programında sarf ettiği; "Özlemek zayıflıktır" cümlesi, aslında Henry Fonda'nın sevgi göstermeyi bir zaaf addeden o katı maskülen tavrının günümüzdeki yankısı niteliğine sahip. Bu çarpıcı ifade, sadece kişisel bir tercihi değil; duygusal erişilebilirliği bir tehdit olarak algılayan geleneksel baba figürünün savunma sistemini temsil ediyor.

Tam da bu noktada, Neco ile kızı Zeynep Özyılmazel arasında yıllardır süregelen gerginliğin kökleri berraklaşıyor. Neco'nun, Henry Fonda'da olduğu gibi sevgi göstermeyi bir zaaf addeden o katı maskülen tavrı, Zeynep Özyılmazel'in dünyasında aşılması imkânsız bir soğukluk duvarına dönüştü. Neco'nun bu cümlesi, Fonda ailesinde gördüğümüz o 'Görülme' ve onaylanma mücadelesinin Özyılmazel ailesindeki izdüşümünü gösterdi.

Neco TERK EDİLMİŞLİK HİSSİ KATMANLAŞTI

İlişkilerdeki en derin yaralar, genellikle aile içindeki sırlar ve ani sadakat değişimleri sırasında açılıyor. Henry Fonda ve Neco örneklerinde de görüldüğü üzere; çocukluk ve gençlik evrelerindeki bu kırılmalar, hayat boyu sürecek bir güven bunalımına davetiye çıkarıyor.

Jane Fonda için babasına olan güveninin sarsılması annesinin ölüm nedenini babasından değil, tesadüfen bir dergiden öğrenmesiydi. Gerçeğin böylesine soğuk bir şekilde örtbas edilmesi, baba - kız arasındaki şeffaflığı bir hayli zedeledi.

Benzer bir duygusal sarsıntı, Zeynep Özyılmazel'in dünyasında; babasının 33 yıllık evliliğini noktaladıktan sadece ay sonra yeniden evlenmesiyle yaşandı. Bu ani geçiş, Zeynep Özyılmazel'in dünyasında derin bir duygusal terk edilmişlik hissi oluşturdu.

Ayrıca bu terk edilmişlik hissi sadece özel hayatla sınırlı kalmayıp kariyer yolculuğuna da sirayet etti. Büyük bir tutkuyla; "Şarkıcı olmak istiyorum" diyen Zeynep Özyılmazel'in, babasından aldığı; "Senden şarkıcı olmaz" yanıtı, ihtiyaç duyulan o hayati 'Görülme' ve onaylanma arzusunu kökten sarstı. Zeynep Özyılmazel'in şarkıcı olma isteğinin, Neco'nun zihnindeki ideal evlat şablonuna uymaması, baba - kız arasındaki mesafeyi daha da derinleştirdi.

Zeynep Özyılmazel

Neco'nun "Aslı Şafak'la İşin Aslı" programında kızının kariyerini takdir ettiğini dile getirmesi, aslında yıllardır zihninde taşıdığı o idealize edilmiş evlat imajının bir dışavurumuydu. Ancak bu takdir, Zeynep Özyılmazel için artık beklenen o hayati anlamı taşımıyordu. Birkaç gün sonra aynı programa konuk olan Zeynep Özyılmazel, babası tarafından verilen bu onayın kendisi için neden kıymetli olmadığını şu çarpıcı sözlerle ifade etti; "Babam benim işimi takdir etti, teşekkür ederim ama ben o onayı çoktan kendime verdim. Benim ihtiyacım kalmadığı noktada babam bunu söyledi aslında. Ben orada bir başarı takdirinden ziyade duygu, baba şefkati aradım ama gözlerinde o sevgiyi ve şefkati göremedim."

HAKKINI HELAL ETTİ

Henry Fonda da olduğu gibi Neco'da da kızıyla arasında oluşan mesafenin, önceki nesilden aktarılan geleneksel maskülen tavırdan kaynaklandığı, Zeynep Özyılmazel'in şu sözleriyle gözler önüne serildi; "Sevdiğini özlersin. Eğer hayatında kimseyi özlemiyorsan o hayat, nasıl bir hayattır? Yaşanmaya değer bir hayat mıdır? 'Baban için ne dilersin?' diye sorarsanız, ben onun kalbiyle buluşmasını çok dilerim. Satır aralarında aslında görülmek isteyen, onay isteyen, alkışlanmak ve sevilmek isteyen küçük Nejat'ı da gördüm. Dedem de öyleydi. Bu yüzden ben babama hiç kızgın değilim. Ben ona hakkımı helal ediyorum; o da bana etsin."

Zeynep Özyılmazel

Her iki hikâyenin de en öğretici kısmı, çatışmanın yerini yılların getirdiği olgunlukla helalleşmeye bırakması oldu. Jane Fonda, babasıyla olan bağını bizzat kurguladığı 'Altın Göl' ile onarırken filmdeki kurgusal yüzleşme, gerçek hayattaki son veda için gerekli olan zemini hazırlayarak Henry Fonda'nın ölmeden hemen önce "Seni seviyorum" diyebilmesine olanak tanıdı.

Neco ile Zeynep Özyılmazel tarafında ise zamanın en büyük iyileştirici unsur olduğu görüldü. Aralarındaki çatışmanın yerini helalleşmeye bırakması, tarafların birbirlerini hatalarıyla, seçimleriyle ve insan yanlarıyla kabul etmeye başlamasıyla mümkün oldu.

"BU BİR İNAT DEĞİL"

Zeynep Özyılmazel; babasını affettiğini "Aslı Şafak'la İşin Aslı"nda şöyle dile getirdi; "Çocuğum ben; hastalıkta, sağlıkta, varlıkta, yoklukta babam beni arasın çok isterdim açıkçası. Bu bir inat değil. Affetmekten bahsediyorsak ben durumu kabul ettim. Durumun üzerinde tepinmiyorum. Babam bana şöyle dedi ya da demedi, aradı ya da aramadı; zamanında bana destek verdi ya da vermedi... Evet, destek vermedi, ben bunu kabul ettim."