İstihbaratın gizli raporu sızdı: Çin’in sessiz planı! Washington’da panik yaratan analiz… ‘Bu stratejik bir hamle’

Washington Post’ta yer alan habere göre, ABD’li iki üst düzey yetkilinin doğruladığı gizli istihbarat raporu, Genelkurmay Başkanı Dan Caine için hazırlandığı belirtildi. Söz konusu analiz, Başkan Donald Trump’ın Pekin’de Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile kritik temaslara başladığı günlerde Washington’daki güvenlik çevrelerinde alarma neden oldu.

Peki raporda anlatılanlar ne? Çin’e dair hangi detaylar yer alıyor? Yakından bakalım…
ÇİN KÖRFEZ ÜLKELERİNE SİLAH SATIŞLARINI ARTIRDI 
Genelkurmay Başkanlığı İstihbarat Müdürlüğü tarafından hazırlanan rapor, Çin’in savaşa yaklaşımını ‘DIME’ adı verilen analiz modeliyle inceledi. Bu model; diplomatik, bilgilendirme, askerî ve ekonomik güç unsurlarını esas alıyor. Rapora göre Pekin yönetimi, İran savaşını yalnızca bölgesel bir kriz olarak değil, ABD’nin küresel liderlik kapasitesini aşındırabilecek stratejik bir fırsat olarak değerlendirdi.
İstihbarat değerlendirmesinde, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı askerî operasyonlardan sonra Çin’in hızla harekete geçtiği kaydedildi. Rapora göre Pekin, İran’ın füze ve insansız hava aracı saldırıları karşısında zorlanan Körfez ülkelerine silah satışlarını artırdı. Böylece Çin, yıllardır ABD’nin güvenlik şemsiyesi altında bulunan bölge ülkeleriyle savunma ilişkilerini güçlendirme fırsatı elde etti.

Fotoğraflar: AP
Yetkililer, Çin’in özellikle hava savunma sistemleri, radar teknolojileri ve insansız sistemler konusunda Körfez ülkelerine alternatif tedarikçi olarak öne çıktığını ifade etti. Rapor, bunun uzun vadede ABD’nin Orta Doğu’daki askerî nüfuzunu zayıflatabilecek bir gelişme olduğuna dikkat çekiyor.

RAPORDAKİ KRİTİK DETAY: ÇİN’İN ENERJİ HAMLESİ GÜCÜNÜ ARTIRDI

Savaşın en kritik sonuçlarından biri, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatma tehdidi oldu. Dünya petrol ve doğalgaz ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği boğazdaki kriz, küresel enerji piyasalarında ciddi dalgalanmaya yol açtı. ABD istihbarat raporuna göre Çin, bu süreçte yalnızca kendi enerji güvenliğini korumakla kalmadı, enerji sıkıntısı yaşayan ülkelere destek sağlayarak diplomatik etkisini artırdı.
Raporda, Pekin’in sahip olduğu büyük stratejik petrol rezervleri ve son yıllarda hız verdiği yenilenebilir enerji yatırımları sayesinde krizden görece az etkilendiği vurgulandı. Çin’in özellikle Asya-Pasifik bölgesindeki ülkelere enerji desteği sunduğu belirtildi.
‘BU YARDIM POLİTİKASI İNSANİ DEĞİL, STRATEJİK BİR HAMLEDİR’
Tayland, Avustralya, Filipinler ve bazı Güneydoğu Asya ülkelerine yönelik enerji yardımları dikkat çekerken, Çin’in bu süreçte kendi yeşil enerji teknolojilerini uzun vadeli çözüm olarak pazarladığı ifade edildi.
Böylece Pekin’in yalnızca kısa vadeli enerji tedariki sağlamadığı, aynı zamanda bölgesel ekonomik bağımlılık oluşturmayı hedeflediği değerlendiriliyor. Washington Post’a konuşan Brookings Enstitüsü’nde Çin hakkında çalışmalar yapan Ryan Hass, Çin’in krizi ‘jeopolitik bir kaldıraç’ olarak kullandığını belirterek şu değerlendirmede bulundu: 
“Çin, enerji krizini yönetebilen bir aktör görüntüsü veriyor. Aynı zamanda ABD’nin geleneksel müttefikleriyle arasına mesafe koymaya çalışıyor. Bu yardım politikası insani değil, stratejik bir hamledir.”

PENTAGON’DA MÜHİMMAT ALARMI!
Raporun bir diğer dikkat çekici bölümü ise ABD’nin mühimmat stoklarına ilişkin değerlendirmeler oldu. İran’ın saldırıları ve buna karşı geliştirilen savunma operasyonları nedeniyle Washington yönetiminin büyük miktarda füze, bomba ve hava savunma mühimmatı kullandığı belirtildi.
Özellikle Patriot hava savunma sistemleri, THAAD önleme füzeleri ve Tomahawk seyir füzelerindeki stok seviyelerinin kritik ölçüde azaldığı ifade edildi. Bu durumun, ABD’nin olası bir Tayvan krizinde Çin’e karşı ne kadar hazırlıklı olduğu konusunda soru işaretleri yarattığı vurgulandı.

Rapora göre Çin, İran savaşını yalnızca diplomatik açıdan değil, askerî açıdan da dikkatle analiz ediyor. İran çatışması sırasında ABD üslerinin karşılaştığı saldırılar, hava savunma sistemlerinin performansı ve Amerikan ordusunun operasyonel refleksleri Pekin tarafından detaylı şekilde incelendi.
Pentagon kaynakları, Çin’in bu savaş üzerinden gelecekte Tayvan çevresinde yürütebileceği operasyonlar için dersler çıkardığını düşünüyor. Özellikle uzun süreli çatışmalarda ABD’nin mühimmat üretim kapasitesinin yetersiz kalabileceği yönündeki değerlendirmeler Washington’da endişe yaratıyor. Yeni Amerikan Güvenliği Merkezi’nde kıdemli araştırmacı olan Jacob Stokes, savaşın Çin açısından önemli avantajlar doğurduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:
“İran’daki savaş genel olarak Çin’in jeopolitik konumunu güçlendiriyor. Aynı zamanda ABD savunma sanayisinin mühimmat yenileme kapasitesi hakkındaki soru işaretlerini artırıyor.”

TAYVAN ENDİŞESİ DERİNLEŞİYOR

istihbarat raporu, İran savaşının Asya-Pasifik’teki dengeleri doğrudan etkilediğine de dikkat çekiyor. Tayvan, Japonya ve Güney Kore gibi ABD müttefiklerinin, Washington’ın Çin’e karşı askeri hazırlığı konusunda kaygı duyduğu ifade edildi. Özellikle Tayvan’daki Çin yanlısı siyasi çevrelerin, ABD’nin İran savaşı nedeniyle zayıfladığı tezini kullanarak savunma bütçelerine yönelik muhalefeti artırabileceği değerlendiriliyor. Raporda, Pekin’in bu algıyı propaganda amaçlı kullanabileceği belirtildi.
Uzmanlara göre Çin, ABD’nin aynı anda iki büyük cephede etkin askeri güç kullanmasının zor olduğunu göstermeye çalışıyor. Bu nedenle İran savaşı, Tayvan meselesinde psikolojik üstünlük sağlamak için de önemli bir araç haline gelmiş durumda.
ÇİN’DEN ‘YASA DIŞI SAVAŞ’ SUÇLAMASI
Raporda yer alan değerlendirmelere göre Çin, İran savaşını uluslararası kamuoyunda ABD karşıtı söylemini güçlendirmek için de kullandı. Pekin yönetimi, ABD ve İsrail’in saldırılarını ‘yasa dışı’ olarak nitelendirirken, ABD’nin kurallara dayalı uluslararası düzen söylemini sorgulayan açıklamalar yaptı.
Çin’in devlet medyasında savaşın “ABD’nin tek taraflı askeri müdahaleciliğinin yeni örneği” şeklinde sunulduğu belirtildi. Analizde, Pekin’in bu stratejiyle özellikle güney ülkeleri üzerinde diplomatik etki kurmaya çalıştığı ifade edildi. Jacob Stokes’a göre Çin, ABD’yi “agresif ve gerileyen bir güç” olarak göstermeye çalışıyor:
“Pekin, Washington’ın kendisini Orta Doğu’daki pahalı ve kanlı savaşlardan alıkoyamadığını öne sürerek ahlaki üstünlük kurmaya çalışıyor.”

PENTAGON VE BEYAZ SARAY’DAN SERT YANIT
Rapora ilişkin sorular üzerine Pentagon Sözcüsü Sean Parnell, ABD’nin küresel gücünü kaybettiği yönündeki değerlendirmeleri reddetti. Parnell, “Küresel güç dengesinin ABD dışında herhangi bir ülke lehine değiştiği yönündeki iddialar doğru değildir” dedi.
Beyaz Saray Sözcüsü Olivia Wales ise İran rejiminin askeri kapasitesinin kısa sürede büyük ölçüde yok edildiğini savundu. Wales açıklamasında, ABD ordusunun “dünyanın en güçlü savaş gücü” olduğunu ifade etti.
Çin’in Washington Büyükelçiliği Sözcüsü Liu Pengyu ise Pekin’in önceliğinin çatışmaların yayılmasını önlemek olduğunu söyledi. Pengyu, “Şu an ihtiyaç duyulan şey diğer ülkelere suç atmak değil, gerilimin yeniden tırmanmasını engellemektir” ifadelerini kullandı.

Raporun ortaya çıktığı dönemde Başkan Donald Trump’ın Pekin ziyareti gerçekleştirmesi dikkat çekti. Mart ayında İran savaşı nedeniyle ertelenen zirvenin, iki ülke arasındaki ekonomik ve stratejik rekabet açısından kritik önemde olduğu değerlendiriliyor.

Trump yönetimi, İran krizinin sona erdirilmesi ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden tam kapasite açılması için diplomatik çözüm arayışlarını sürdürürken, savaşın küresel ekonomi üzerindeki maliyetinin giderek arttığı belirtiliyor. Kamuoyunda savaşın uzamasına yönelik rahatsızlığın büyüdüğü ifade edilirken, Trump’ın hem iç politikada hem de uluslararası arenada baskı altında olduğu yorumları yapılıyor. Ancak Trump, Pekin’in yardımına ihtiyaç duyduğu yönündeki iddiaları reddetti.

The Washington Post'un “China gains major edge on U.S. amid Iran war, intelligence report finds” başlıklı haberinden derlenmiştir.