İstanbul’da 112 yıl sonra denizden çıkarıldı görenler gözlerine inanamadı Sözcü Gazetesi

İstanbul Boğazı, Haliç, İzmit Körfezi ve Karadeniz’de son günlerde peş peşe görülen devasa orkinoslar kentte büyük bir heyecan dalgası yarattı. Yüzlerce kilo ağırlığındaki "denizlerin kralı" lakaplı Atlantik mavi yüzgeçli orkinosların yıllar sonra kıyılarımızda boy göstermesi, uzmanlar tarafından tarihi bir ekolojik sürecin ilk işaretleri olarak değerlendirildi.

“ASIRLIK GÖÇ ROTASI YENİDEN CANLANDI”

Marmara Denizi'ndeki bu dikkat çekici hareketliliği değerlendiren İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Taner Yıldız, yaşanan durumun yeni bir bölge keşfi değil, asırlık bir göç rotasının yeniden canlanması olduğuna vurgu yaptı. Yıldız, "Son günlerde Haliç, İstanbul Boğazı veya İzmit Körfezi’nde görülen bireyleri tamamen yeni bir habitat keşfeden balıklar olarak değil, türün tarihsel ekolojik alanına geri dönen bireyler olarak değerlendirmek bana daha anlamlı geliyor. Yani orkinoslar yeni gelmedi, geri gelmeye başladılar” açıklamasında bulundu.

112 YIL ÖNCE GÖRÜLMÜŞTÜ

Tarihsel kayıtlara bakıldığında İstanbul Boğazı ve Marmara'nın geçmişte orkinos bolluğuyla anıldığını belirten Yıldız, "İstanbul Balıkhanesi kayıtlarına göre yalnızca 1913-1914 döneminde 537 bin 455 kilogram orkinos satılmış. Burada on yıllar önce mevcut olmayan bir türün ortaya çıkmasından değil, çok eski ve güçlü bir tarihsel varlığı bulunan, ancak bu bölgesel göç davranışını büyük ölçüde kaybetmiş bir türün yeniden görülmeye başlamasından söz ediyoruz." şeklinde konuştu.

AV SÜRÜLERİNİN PEŞİNDELER

Gözlemlenen bu dönüşün yalnızca deniz suyu sıcaklıklarının artışına bağlanamayacağını ifade eden Doç. Dr. Taner Yıldız, "Orkinos geniş bir sıcaklık aralığında yaşayabiliyor. Beslenme alanları sıcaklığın yanı sıra akıntılar, klorofil cepheleri ve üretken oşinografik yapılarla ilişkili olabiliyor. Bu nedenle 'Su sıcaklığı arttı, orkinos geri geldi' şeklindeki tek faktörlü açıklama yetersiz kalacaktır. İlk sorulacak sorulardan biri su sıcaklığından önce 'Bu orkinoslar hangi avı takip ediyor?' olmalı. Haliç, İstanbul Boğazı ve İzmit Körfezi'nde görülen orkinoslar besin kaynaklarıyla birlikte incelenmeli ve beslendikleri türlerin mevsimsel dağılımları takip edilmeli” dedi.

ÇOK CİDDİ RİSK BULUNUYOR

Sosyal medyada vatandaşların dev orkinosları elden attıkları yiyeceklerle beslemeye çalıştığı görüntülere de değinen uzmanlar, bu durumun ciddi riskler barındırdığını vurguluyor. Yabani canlıların beslenme güdülerinin bozulabileceğini aktaran Yıldız, "Doğrudan yabani orkinos bireylerinin insanlar tarafından beslenmesi üzerine deneysel bir literatür bulunmuyor. Dolayısıyla yunus veya diğer deniz canlılarındaki sonuçları orkinosa doğrudan aktarmak doğru olmaz. Ama davranışsal koşullanma mekanizması açısından endişelenebiliriz” diye konuştu.

DOĞAL ORTAMLARINDA SERBEST BIRAKILMALI

İnsan kaynaklı müdahalenin sonuçlarına dair uyarısını sürdüren Yıldız, "Düzenli yiyecek verilirse orkinosların doğal olarak av sürülerini takip etmek yerine belirli bir noktayı, insanları veya tekneleri yiyecekle ilişkilendirmesi olası. Yaban hayvanlarında insan kaynaklı besin desteği o türün bireylerinin davranış ve dağılımını değiştirebilir." ifadelerini kullanarak vatandaşları bu dev canlıları doğal ortamlarında serbest bırakmaya çağırdı.