İstanbul Tiyatro Festivali nde iki yeni oyun

İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV) tarafından Koç Holding Enerji Grubu Şirketleri Aygaz, Entek, Opet ve Tüpraş sponsorluğunda düzenlenecek 30. İstanbul Tiyatro Festivali, programından ipuçları vermeyi sürdürüyor.

İstanbul Tiyatro Festivali programında, sahne sanatları alanında kadın üretiminin ve kadın bakış açısının daha görünür kılınması amacıyla, konusunu kadın hikâyelerinden alan veya kadın yazar, yönetmen ve oyuncuların öne çıktığı oyunlardan oluşan bir seçki, altı yıldır Odeabank’ın tema sponsorluğundaki “Bu İşte Bir Kadın Var” başlığı altında izleyicilere sunuluyor. Bu yıl festival programındaki bu tema kapsamında Bir Bebek Evi ve Sanatçısı Belirsiz* İvi Buradaydı oyunları tiyatroseverlerle buluşacak.

Henrik Ibsen’in modern tiyatronun başyapıtları arasında yer alan klasiği Nora, Bir Bebek Evi, bugüne kadarki en cesur uyarlamalarından biriyle festivalde yer alacak. Norveçli yönetmen, oyuncu ve kukla sanatçısı Yngvild Aspeli, hiper-gerçekçi insan kuklaları, örümcek ve kuş imgeleriyle oyunun tekinsiz atmosferini fantastik bir boyuta taşıyacak. Yngvild Aspeli’nin Paola Rizza ile birlikte yönettiği; olağandışı bir sahne tasarımı ve dramaturjiye sahip Bir Bebek Evi, 14-15 Kasım’da Harbiye Muhsin Ertuğrul Sahnesi’nde izleyiciyle buluşacak.

Zeynep Özden ve Elif Sözer’in proje tasarımını ve yönetmenliğini üstlendiği, Çiğdem Erdöl’ün yazdığı Sanatçısı Belirsiz* İvi Buradaydı, İstanbul doğumlu Rum ressam İvi Stangali’nin kayıp izlerini sahnede yeniden sürecek. Tilbe Saran, Fulya Peker ve Çağdaş Ekin Şişman’ın sahnede İvi Stangali’nin farklı zamanlarına, kırılmış benliklerine ve hafızasında saklı kalan anılarına hayat verdiği oyun, 3-4 Kasım’da Arter Karbon’da; 17 Kasım’da Bakırköy Leyla Gencer Opera ve Sanat Merkezi’nde sahnelenecek.

Festival biletleri 10 Temmuz Cuma saat 10.30’dan itibaren, passo.com.tr ve Passo İKSV gişesinde (pazar günleri hariç her gün 10.00-18.00 saatleri arasında) satışta olacak. Eczacıbaşı Genç Bilet projesi kapsamında sınırlı sayıda öğrenci bileti 50 TL’den satışa sunulacak.

Mehmet Birkiye’nin küratörlüğünde gerçekleştirilecek 30. İstanbul Tiyatro Festivali, 22 Ekim’de başlayacak, 3 Aralık’a kadar sürecek. Festival programının tamamı eylül ayında açıklanacak.

Nora, gün gelir kendi varoluşunu çevreleyen görünmez bir cam duvara çarpar. Geçmişin sessizce varlık sürdürdüğü eski bir evde; aile hayatının dayattığı roller, kendini bulmak adına göze alınan tehlikeler ve etrafı saran yanılsamalar birbirini izler. Kontrol etme arzusu, teslimiyet, tutunma ve vazgeçme arasında gidip gelen Nora, görünmez duvarlarla çevrili bir hayatın içinde özgürlüğe çıkan ince bir çatlak arar.

Bir Bebek Evi’nde Yngvild Aspeli, Ibsen’in yüzyılı deviren metnini kukla tiyatrosunun olanaklarıyla baştan kuruyor. Nora’nın iç dünyasının bütünlüğü adım adım çözülürken sahnedeki gerçeklik de parçalanıyor ve doğallıkla yapaylık, oyuncuyla kukla, karakterle nesne arasındaki ayrımlar silikleşiyor.

Özel olarak bestelenen müzikleri ve olağandışı sahne tasarımı ve dramaturjisiyle Bir Bebek Evi, Norveç ve Türkiye arasındaki ilişkilerin 100. yılı vesilesi ile Norveç Büyükelçiliği değerli işbirliğinde 14-15 Kasım’da Harbiye Muhsin Ertuğrul Sahnesi’nde izleyiciyle buluşacak.

Bazı hikâyeler unutulduğu için değil, unutturulduğu için kaybolur. 1922’de İstanbul’da doğan Rum ressam İvi Stangali’nin hikâyesi de onlardan biri. Güzel Sanatlar Akademisi’nde Bedri Rahmi Eyüboğlu Atölyesi’nde yetişen, Onlar Grubu’nun kurucuları arasında yer alan, İlyada’nın ilk baskılarını resimleyen ve döneminin sanat hayatında önemli bir yer edinen İvi; 1964 sürgününün ardından yalnızca İstanbul’dan değil, zamanla kentin kültürel hafızasından ve sanat tarihinden de silinen İvi’nin hikâyesi; adı, emeği ve üretimi görünmez kılınmış bir kadın sanatçının hikâyesi olarak sahneye taşınıyor.

Zeynep Özden ve Elif Sözer’in proje tasarımını ve yönetmenliğini üstlendiği, Çiğdem Erdöl’ün yazdığı Sanatçısı Belirsiz* İvi Buradaydı, İvi Stangali’nin kayıp izlerini sahnede yeniden sürüyor. Oyun, İvi’nin kişisel hafızasından yola çıkarak kadın sanatçıların sanat tarihi içinde nasıl eksiltildiğine, adlarının ve üretimlerinin nasıl belirsizleştirildiğine de bakıyor. Tilbe Saran, Fulya Peker ve Çağdaş Ekin Şişman’ın sahnede İvi’nin farklı zamanlarına, kırılmış benliklerine ve hafızasında saklı kalan anılarına hayat verdiği oyun; bir sanatçı biyografisi anlatmanın ötesine geçerek sürgünün, kopuşun, kaybolan tabloların, yarım kalmış resimlerin ve isimsiz bırakılmış bir kadın hayatının hafızasında dolaşıyor.

1964’te zorunlu göç sonucunda kucağında bir yaşındaki kızı, yanında 20 dolar karşılığı para ve 20 kiloluk valiziyle Atina’ya gitmek zorunda kalan İvi, ressamlığına dair yalnızca Bedri Rahmi’nin derslerinde tuttuğu defterleri yanında götürebildi. Sirkeci Paket Postanesi’nden Atina’ya gönderdiği tabloları ise kayboldu. Sürgününden henüz beş yıl sonra kendi arkadaşlarının çıkardığı antolojilerde de yer almayan eserlerinden biri, arkasında adı yazmasına rağmen Türkiye’de uzun yıllar “Sanatçısı Belirsiz” ibaresiyle sergilendi.

İvi’nin “Sanatçısı Belirsiz” ibaresinin ardında bırakılan adı, aynı zamanda kadınların sanat tarihinde çoğu kez nasıl kenara itildiğini ve ancak yeniden bakıldığında görünür olabildiğini hatırlatıyor. Sanatçısı Belirsiz* İvi Buradaydı, bir kadın ve bir sanatçı olarak İvi’nin şehrin hafızasının ve kültürel belleğin nasıl dışında bırakıldığını; hatırlamanın politik, duygusal ve onarıcı yönlerini İstanbul’dan Atina’ya, Galata Köprüsü’nden Sirkeci’ye, kayıp tuvallerden yarım kalan renklere uzanarak araştırıyor.

Sanatçısı Belirsiz* İvi Buradaydı, 3-4 Kasım’da Arter Karbon’da, 17 Kasım’da Bakırköy Leyla Gencer Opera ve Sanat Merkezi’nde sahnelenecek.

Sanatçısı Belirsiz* İvi Buradaydı oyunuyla ilişkili söyleşi, Esra Dicle’nin moderasyonunda; Seza Sinanlar Uslu, Zeynep Özden, Elif Sözer ve Tilbe Saran’ın katılımıyla 22 Eylül Salı günü saat 19.30’da İKSV Salon’da gerçekleştirilecek.