İstanbul da sanayinin yerleşim çıkmazı: Fabrikalar şehir içinde hapsoldu

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne (İBB) bağlı İstanbul Planlama Ajansı (İPA) tarafından iki ayda bir yayımlanan Kent Gündemi Araştırmaları serisinin mart ayındaki inceleme konusu “İstanbul’un Sanayi Coğrafyasında Organize Sanayi Bölgeleri” oldu. Araştırma kapsamında İstanbul’da yaklaşık 22 bin fabrikanın faaliyet gösterdiği, 430 binden fazla kişiyi istihdam eden 8 faal Organize Sanayi Bölgesi’nin (OSB) yöneticileri ve imalatçı firmalarla görüşüldü. Araştırmada, OSB’lerin güncel sorunları mercek altına alındı.

Araştırmada öne çıkan temel bulguların başında “Mekânsal Sıkışmışlık ve Taşınma İkilemi” konusu geliyor. Saha notları, geçmişte "şehrin dışı" veya "tarla" olarak görülen Dudullu, İkitelli ve Beylikdüzü gibi organize sanayi bölgelerinin günümüzde tamamen konut ve AVM projeleriyle çevrelendiğini ortaya koydu. Doluluk oranlarının %90'lara ulaşması ve arsaların metrekare fiyatlarının 3.000-3.500 Euro seviyelerine çıkmasının, sanayicinin fiziksel olarak büyümesini zorlaştırdığına dikkat çekildi.

İstanbul’a rakip geliyor: Bu 3 ilde arsalar kapış kapış gidiyor

Rapor; tüm bu olumsuzluklara rağmen firmaların, yaptıkları altyapı yatırımlarını terk etmenin yüksek maliyeti ve nitelikli iş gücünü kaybetme korkusu yüzünden şehir dışına taşınma fikrine soğuk baktığını gösterdi. Mevcut ekonomik koşullar, yüksek faiz oranları ve belirsizlik ortamı nedeniyle taşınma fikri konusunda ikilem yaşandığı belirtildi. Rapora göre fiziksel kapasitesini artırmak isteyen işletmeler ise Trakya ya da Anadolu’daki yeni OSB’lerde arsa temin etmeye yöneldi ancak bu yönelim de inşaat ve finansman maliyetlerinin yüksekliği nedeniyle kademeli ve temkinli ilerliyor.

Rapor, imalat sektöründe ara eleman ve saha çalışanı bulma konusunda yaşanan sıkıntıları da gözler önüne serdi. Araştırma kapsamında sahada yapılan görüşmelerde ortaya çıkan tabloya göre genç kuşaklar, zorlu sanayi şartları yerine AVM gibi hizmet sektörlerinde çalışmayı statü olarak görüyor. Usta-çırak kültürüyle ilerleyen sektörlerde ciddi bir kültürel kopuş ve tecrübe kaybı yaşanıyor. OSB’lerde yaşanan bir diğer sorun da kreşler. Raporda; alan darlığı, vardiya saatlerinin uyumsuzluğu ve yüksek maliyetler nedeniyle kreş ve çocuk bakım tesislerinin kurulamamasının, kadın istihdamını engelleyen faktörlerden biri olduğuna dikkat çekildi.