İsrail ve ABD ne yapıyor, dünya nereye gidiyor? ‘Monşer’ diplomat tane tane anlattı

Şu anda CHP'den milletvekilliğine devam eden, eski Washington ve İsrail Büyükelçisi Namık Tan, Ortadoğu’da yeni dönemin, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te Gazze Şeridi'nden çıkarak İsrail’e saldırmasıyla başladığınI, İsrail’in buna verdiği yanıtın zamanla on binlerce Filistinlinin hayatını kaybettiği “toptan yıkım ve kırım düzeyine” ulaştığını ifade etti.

ABD/İsrail-İran savaşında 6. gün! Türk hava sahasında füze imha edildi... Bölgesel gerginlik yükseliyor

Tan, İsrail’in bu süreçte yalnızca Gazze’de değil bölge genelinde askeri ve stratejik hedefler doğrultusunda ilerlediğini ifade ederken Hizbullah’ın Lübnan’da büyük ölçüde etkisizleştirildiğini, Suriye üzerinden kurulan İran lojistik hattının kesildiğini ve İran'ın Suriye'deki etkisinin ciddi şekilde geriletildiğini öne sürdü.

Açıklamasında Suriye’de yaşanan siyasi dönüşüme de değinen Tan, Suriye'nin eski Cumhurbaşkanı Beşşar Esad yönetiminin devrilmesinin ardından Ebu Muhammed el-Colani'nin “Şara” adıyla yeni bir siyasi kimlik kazandığını ve Tahrir el Şam’ın giderek devlet benzeri bir yapıya dönüştüğünü ifade etti.

Suriye’nin kuzeyindeki gelişmelere de dikkat çeken Tan, Fırat’ın doğusunda bulunan fiili özerk yönetimin hızla zayıfladığını, buna karşın Mazlum Abdi ve İlham Ahmed gibi isimlerin Suriye devleti içinde meşru muhataplar haline geldiğini, bu isimlerin Münih’te düzenlenen diplomatik temaslara Suriye heyeti içinde katılmasına rağmen Türkiye’nin bu süreçte sahada görünür olmadığını söyledi.

İsrail ile İran arasında yaşanan ve yaklaşık 12 gün süren çatışmaya değinen Tan, İsrail’in İran’a yönelik saldırılarında son iki gününde ABD'nin de devreye girdiğini, bu süreçte İran’ın nükleer programının ciddi şekilde geriletildiğini, hava savunma sistemlerinin büyük ölçüde tahrip edildiğini ve balistik füze kapasitesinin de önemli ölçüde azaldığını iddia etti.

Bölgesel rekabetin yeniden şekillendiğini belirten Tan, Suudi Arabistan ile Birleşik Arap Emirlikleri'nin arasındaki gerilimin arttığını ve bunun etkilerinin Libya, Sudan ve Yemen’deki iç savaşlara yansıdığını kaydetti. Tan, ayrıca İsrail’in Somaliland’ı tanımasının da bölgesel dengeler açısından dikkat çekici bir gelişme olduğunu dile getirdi.

Türkiye’nin enerji ve diplomasi hamlelerine de değinen Tan, Ankara’nın Doğu Akdeniz’de Chevron ile, Kerkük’te ise BP ile anlaşmalar yaptığını; arama gemilerinin Karadeniz ve Somali açıklarına gönderildiğini hatırlattı. Tan’a göre Türkiye’nin dış politikada en büyük diplomatik yatırımını ise Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ABD Başkanı Donald Trump ile yakın ilişki kurmasına dayandırdığı bir strateji oluşturdu.

Tan, Ankara’nın ABD ve İsrail’in İran’a birlikte saldırabileceği ihtimalini yeterince ciddiye almadığını da öne sürdü. Türkiye’nin gelişmelere hazırlıksız yakalandığını savunan Tan, hükümetin ABD’yi doğrudan eleştirmekten kaçındığını ve İsrail’in operasyonu tek başına yürüttüğü izlenimi veren bir söylem tercih ettiğini söyledi.

Ortadoğu’daki son gelişmelerin Türkiye açısından önemli dersler içerdiğini belirten Tan, bölgesel ittifak söylemlerinin pratikte karşılık bulmadığını ve özellikle Körfez ülkelerinin ABD ile aynı çizgide hareket ettiğinin bir kez daha ortaya çıktığını ifade etti.

Tan, Türkiye’nin İran’ın nükleer silah edinme ihtimalini açık bir güvenlik tehdidi olarak dile getirmediğini, bunun yerine daha çok kitlesel göç riskine vurgu yaptığını belirterek, Ankara’nın bölgesel stratejisinin uzun vadeli bir güvenlik perspektifinden ziyade taktiksel adımlar üzerinden yürütüldüğünü savundu.