İsrail Kültür Bakanı, Oscar lı yönetmenleri vatandaşlıktan çıkarmakla tehdit etti Sözcü Gazetesi

İsrail Kültür Bakanı Miki Zohar, Gazze'deki savaş sırasında sivillerin öldürülmesine ilişkin İsrailli asker ve istihbaratçıların tanıklıklarını konu alan “NAZA” belgeselinin yönetmenleri Yuval Abraham ve Rachel Szor'u vatandaşlıktan çıkarmakla tehdit etti.

Zohar, 83. Venedik Film Festivali'nde Jüri Özel Ödülü kazanan yapımı “iğrenç” olarak nitelendirirken, filmin İsrail'e karşı “vatana ihanet” anlamına geldiğini savundu.

VENEDİK'TE AYAKTA ALKIŞ ALDI

Zohar'ın hedef aldığı “NAZA”, 12 Eylül'de sona eren 83. Venedik Film Festivali'nde Jüri Özel Ödülü'ne layık görüldü.

Film, festivalde büyük yankı uyandırmış, 10 Eylül'deki dünya prömiyerinin ardından yaklaşık 25 dakika süren bir ayakta alkışla karşılanmıştı. Bu destek gösterisi, festivalin bu yılki en uzun alkış olarak kayıtlara geçti.

Zohar ise ödülün ardından sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada filme ve yönetmenlerine sert tepki gösterdi.

İsrailli bakan, “NAZA”nın ödüllendirilmesini “şoke edici” olarak nitelendirerek filmin İsrail'e zarar vermek amacı taşıdığını ileri sürdü.

Yönetmenleri ülkeye ihanet etmekle suçlayan Zohar, "vatandaşlıklarının ellerinden alınması için derhal harekete geçeceğini" söyledi.

24 ASKER VE İSTİHBARATÇI TANIKLIK ETTİ

80 dakikalık belgesel, İsrail ordusu ve istihbarat teşkilatında görev yapmış 24 kişinin tanıklıkları üzerine kuruldu. Katılımcılar, kimliklerinin ortaya çıkmaması için röportajları Tel Aviv'deki çatılarda gece saatlerinde verdi. Sesleri ve görüntüleri de dijital yöntemlerle değiştirildi.

Yaklaşık üç yıl süren çalışma kapsamında konuşan eski asker ve istihbarat görevlileri, Gazze'deki saldırılarda kullanılan gözetleme ve hedef belirleme sistemlerine ilişkin ayrıntılar anlattı. Belgeselde, yapay zeka destekli sistemlerin Gazze'deki yoğun iletişim ve gözetleme verilerinden yararlanarak potansiyel hedefleri belirlediği iddia ediliyor.

KATLİAMLARI TEK TEK ANLATTILAR

Filmin merkezindeki iddialardan biri, “Lavender” adı verilen yapay zeka destekli hedefleme sistemi.

Röportajlarda, sistemin telefon görüşmeleri, hareketler ve diğer iletişim verilerinden yararlanarak hedefler belirlediği öne sürüldü.

Bazı eski görevliler, saldırıların ailelerin bulunduğu evlere yönelik olduğunu bilmelerine rağmen operasyonların gerçekleştirildiğini anlattı.

Reuters'ın aktardığına göre filmde konuşan kişilerden biri, bazı saldırılarda yüzlerce sivilin öleceğinin bilindiğini ileri sürdü.

Bir başka tanıklıkta ise tek bir Hamas mensubunu hedef almak için 500 kadar sivilin ölümünün göze alındığı iddiası yer aldı.

FİLMİN ADI DA TARTIŞMALARIN MERKEZİNDE

“NAZA” adı, belgeselde İsrail askeri istihbaratında kullanılan bir ifadeye gönderme yapıyor.

Yapımcıların aktardığına göre bu terim, bir hava saldırısında öngörülen sivil ölümlerinin sayısını ifade etmek için kullanılıyor.

Filmde erkek, kadın ve çocukların da bu hesaplamanın içine dahil edildiği ileri sürüldü.

Yönetmenler, bu kavram üzerinden Gazze'deki saldırılarda sivil kayıpların bazı operasyonların planlama sürecinde önceden hesaba katıldığı iddiasını işliyor.

Belgeselde ayrıca sivillerin sığındığı bazı bölgelerin hedef alınması, yardım dağıtım noktaları çevresindeki ölümler ve İsrail ordusunun Gazze'deki operasyonlarında kullanılan uzaktan saldırı yöntemlerine ilişkin tanıklıklara da yer verildi.

İSRAİL ORDUSU İDDİALARI REDDETTİ

İsrail Savunma Kuvvetleri ise belgeseldeki suçlamaları kesin biçimde reddetti.

Ordu, anonim kişilerin ifadelerinin kimlik ve görev geçmişleri açısından doğrulanamadığını, bazı iddiaların ise söz konusu kişilerin rütbe ve görevlerinin ötesinde bilgiler içerdiğini savundu.

İsrail ordusu ayrıca saldırıların hedeflerinin belirlenmesi ve saldırıların onaylanmasının yapay zekaya bırakılmadığını, kararların insan personel tarafından alındığını açıkladı.

Ordu, Hamas'ı hedef aldığını ve operasyonlarını uluslararası hukuk ile savaş hukukuna uygun yürüttüğünü belirterek sivillere yönelik zararı azaltmak için çaba gösterdiğini savunuyor.

İsrail'de belgesel yalnızca Kültür Bakanı Zohar'ın değil, başka siyasetçilerin de tepkisini çekti.

Eski Başbakan Naftali Bennett filmi “kan iftirası” olarak nitelendirirken, İsrail'in sivilleri kasten hedef aldığı yönündeki anlatıyı reddetti.

BİR ÖNCEKİ FİLMLERİ OSCAR KAZANMIŞTI

“NAZA”nın yönetmenleri Yuval Abraham ve Rachel Szor, daha önce de Gazze ve Batı Şeria'daki İsrail politikalarını konu alan çalışmalarıyla uluslararası kamuoyunun dikkatini çekmişti.

İki yönetmen, Basel Adra ve Hamdan Ballal ile birlikte hazırladıkları “No Other Land” filmiyle 2025'te En İyi Belgesel dalında Oscar kazanmıştı.

Film, işgal altındaki Batı Şeria'da Filistinlilerin yaşadığı yerinden edilmeleri, yerleşimci şiddetini, ev yıkımlarını ve bölgedeki baskıları konu alıyordu.

“NAZA”nın ardından Abraham bir kez daha İsrail'de yoğun siyasi eleştirilerin hedefi oldu.

Yönetmenlerin önceki filmi nedeniyle de Abraham'ın ailesinin yaşadığı evin İsrailli yerleşimciler tarafından hedef alındığı aktarılmıştı.