İşletmelere 24 saat sesli kayıt

İSTANBUL’daki zehirlenme vakalarının ardından İstanbul Valisi Davut Gül’ün başkanlığında önceki gün 'Gıda Güvenliği Toplantısı' düzenlendi. Toplantıda, İstanbul’da gıda güvenliğine ilişkin yürütülen çalışmalar, alınan önlemler ve denetimler değerlendirildi. İstanbul’da tüm işletmelerde 24 saat kesintisiz ses ve görüntü kaydı yapılması ve tüm kayıtların 30 gün süreyle muhafaza edilmesi zorunluluğu getirildi. Peki bu karar yasal mı? Hukuka uygun mu? Özel hayatın gizliliği ihlal edilir mi? Avukatlar bu soruların yanıtlarını verdi.

‘ÖNCELİK KAMU SAĞLIĞIDIR’

 Sağlık Hukuku Bilirkişisi ve Hukukçu  Avukat Gürsel Devrim İyim, kararın yasal dayanağı olduğunu söyledi:

“Bu yasal dayanak 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’dur. 5302 sayılı Kanun'un 30. Maddesi valiliğe ‘il halkının huzur, esenlik, sağlık ve mutluluğu için gereken önlemleri almak’ yetkisini vermiştir. Valiliğin bu yasalara dayanarak düzenleyici işlem yapması tümüyle yasaldır. Bu durum hukuka uygundur. Kamu sağlığına ilişkin valiliğe verilen bu yetki özel hayatın gizliliğini ihlal kapsamında değerlendirilemez. Kaldı ki kamu sağlığı ve kamu güvenliği karşısında özel hayatın gizliliği hukuksal olarak koruma talep edemez. Her durumda kamu güvenliği ve kamu sağlığı öncelikli ve baskın bir değerdir. Bu konuda tek istisna otel, motel gibi yerlerden kişilerin özel hayatına ilişkin çekim yapılmasıdır. Valilik yapacağı düzenlemede 'bu hususa ilişkin kişilerin mahrem alanlarına dokunmadan' düzenleme yapmak zorundadır. Aksi takdirde kişilerin mahrem alanları kamerayla denetlenmeye çalışılır ki işte bu özel hayata müdahale olabilir. Ancak otel, motel, pansiyon gibi konaklama yerlerinin resepsiyon, koridor, asansör ve mutfak gibi yerlerinde bu önlem alınabilir.” 

‘ÖLÇÜLÜ OLMAYAN BİR KARAR’

 Avukat Sinan Civriz,  valiliğin yetkileri kapsamına uygun şekilde kamu düzeni ve güvenliğiyle ilgili düzenleyici önlem ve kararlar alabileceğini belirterek şunları söyledi:

“Ancak her koşulda bu idari karar niteliğindeki işlemlerin kanuna uygun olması gerekmektedir. Kameralar yolu ile görüntü kaydı alınması özellikle restoran, kafe gibi kamuya açık işyerleri ile buna benzer alanlarda güvenlik kaygıları ile günümüzde yaygın bir uygulama olmasına rağmen sık sık kanuna uygunluk tartışmalarına konu oluyor. Ancak valilik kararı bunun da ötesine geçerek 24 saat boyunca sesli ve görüntülü kayıt yapılmasını ve bunun 30 gün muhafaza edilmesini zorunlu kılıyor. Bu noktada kişinin temel hak ve hürriyetlerinin ihlal edildiğinden bahisle başta Anayasa olmak üzere bu kararın birçok yasayı ihlal ettiği yönünde soru işaretleri gündeme gelecektir. Anayasa’nın 20. Maddesi, ‘Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz’ der.

YEMEK YERKEN KONUŞULANLAR

Restoranda yemek yerken konuştukları kayıt altına alınan bir kimsenin bu hakkının açıkça ihlal edildiğini söyleyebiliriz. Aynı şekilde bu durumda Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun da ihlal edildiğini ifade etmek gerekir. Genel olarak bir idari karar olarak ele aldığımızda gerek sebep gerek amaç ve ölçülülük açısından, alınmak istenen hedefe hizmet etmekten uzak ve ölçülü olmayan bir karar olduğunu görüyoruz. Bunun yerine bu tip işyerlerinde hijyeni ve sağlığı merkeze koyan ve ihlalinin çok ciddi yaptırımlara muhatap kılındığı düzenlemeler hem kanuni olarak hem de toplum vicdanı için daha uygun olacaktır.” 

‘TEMEL HAK VE HÜRRİYETLERE MÜDAHALE’

 Avukat Levent Karakoç ise “Valilik her ne kadar kamu yararı gözetilerek bu kararı alsa da özellikle işletmelerde ses kaydı alınması, dayanağını Anayasamızın özel hayatın gizliliği başlıklı 20. Maddesi'nden alan 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve diğer yasalarla sınırları çizili olan temel hak ve hürriyetlere müdahale niteliği taşımaktadır” görüşünde:

“Valilik tarafından alınan karar ‘kanun’ niteliği taşımadığından, valilik kararı bu haliyle kısmen Anayasa’ya, 6698 sayılı Kişisel Verileri Koruma Kanunu (KVKK) ve özel hayatın gizliliği ile ilgili diğer yasa hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir. Özel hayatın gizliliği Anayasa’nın 20. Maddesi'nde 'herkesin özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkı' olarak güvence altına alınmıştır. Bu maddeye göre özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz ancak milli güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi gibi meşru sebeplerle ve usulüne uygun hâkim kararı ile müdahale mümkündür.”