İşin aslı: ABD Türkiye ye F 35 leri vermeyecek mi, Kongre mektubu doğru mu? Son Haberler

ABD Dışişleri Bakanlığı’nın Kongre’ye gönderdiği öne sürülen bir mektupta, Türkiye’ye F-35 savaş uçaklarının teslim edilmeyeceğinin belirtildiği yönündeki iddialar Yunan basını tarafından gündeme taşındı. Söz konusu haberler kısa sürede Türkiye’de de geniş yankı uyandırırken, mektubun içeriğinin Ankara-Washington hattında alınmış yeni bir kararı yansıttığı ileri sürüldü. Gazeteci Yunus Paksoy ise kamuoyunda “ABD Türkiye’ye F-35 vermeyecek dedi” şeklinde yayılan iddiaların gerçeği tam olarak yansıtmadığını belirterek, yazışmanın hangi süreç sonucunda hazırlandığını ve ne anlama geldiğini ayrıntılı biçimde açıkladı.

Paksoy’un aktardığı bilgilere göre tartışmanın merkezindeki yazışma, ABD Başkanı Donald Trump’ın Ankara’da yaptığı açıklamaların ardından başlayan bir bilgi talebi sürecine dayanıyor. Bir Kongre üyesinin, Trump’ın Türkiye ve F-35 programı hakkındaki sözleri üzerine Beyaz Saray’dan açıklama istemesi sonrasında konu ABD Dışişleri Bakanlığı’na yönlendirildi. Dışişleri Bakanlığı da Kongre’ye verdiği yanıtta, 2020 Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası’nda yer alan mevcut hukuki engellerin henüz ortadan kalkmadığını ve yürürlükteki yasaların uygulanmaya devam edeceğini bildirdi.

MEKTUP YENİ BİR KARAR İÇERMİYOR

Yunus Paksoy, mektubun Türkiye’nin F-35 programına dönüşünün tamamen reddedildiği veya Washington yönetiminin Ankara’ya yönelik yeni bir karar aldığı anlamına gelmediğini vurguladı. Yazışmada yalnızca 2020 Savunma Bütçe Yasası’ndan kaynaklanan mevcut hukuki durumun hatırlatıldığını belirten Paksoy, önceki günden bugüne değişen herhangi bir gelişme bulunmadığını ifade etti. Yeni bir yaptırım, yeni bir siyasi karar veya Türkiye’nin F-35 sürecine ilişkin yeni bir yasak kararı söz konusu olmadığı halde, mektubun “Türkiye’ye F-35 verilmeyecek” başlığıyla sunulmasının yanıltıcı bir algı oluşturduğunu söyledi.

“Türkiye’ye F-35 verilmeyecek” şeklindeki haber başlıklarının, Kongre’ye gönderilen mektubun gerçek içeriğiyle doğrudan bir ilgisi bulunmuyor. Mektup, Türkiye’ye uçakların kesinlikle teslim edilmeyeceğine ilişkin yeni ve bağlayıcı bir karar açıklamıyor. ABD Dışişleri Bakanlığı’nın cevabı, hâlihazırda yürürlükte bulunan yasal sınırlamaların devam ettiğini ve yönetimin mevcut kanunlara uygun hareket edeceğini belirtiyor. Dolayısıyla yazışmanın, Ankara-Washington ilişkilerinde yeni bir kırılma veya F-35 dosyasının tamamen kapatılması şeklinde değerlendirilmesi mevcut bilgilerle örtüşmüyor.

YUNAN BASININDAKİ SUNUM TARTIŞMA YARATTI

Paksoy, tartışmanın büyümesinde mektubun Yunan medyasına sızdırılmasının ve Yunan basını tarafından Türkiye karşıtı bir çerçevede sunulmasının etkili olduğunu dile getirdi. Yunan basınında yer alan haberlerde, ABD yönetiminin Türkiye’ye F-35 verilmemesi yönünde kesin bir tutum aldığı izlenimi oluşturuldu. Türkiye’de bazı çevrelerin de Yunan medyasındaki söylemi doğrudan alarak kullanması, iddiaların daha geniş bir alana yayılmasına yol açtı.

Gazeteci Yunus Paksoy, mektubun iki gündür kendisine sürekli sorulduğunu belirterek, gündeme getirilen iddiaları “tezvirat” olarak nitelendirdi. Paksoy, ortada önceki durumdan farklı bir karar bulunmadığını açık şekilde ifade ederken, “Dünden bugüne değişen bir şey var mı? Yok. Yeni bir durum var mı? Yok. O zaman neden bu yangın çıkarıldı?” sözleriyle haberlerin sunuluş biçimine tepki gösterdi.

SÜRECİN MERKEZİNDE S-400 VE CAATSA BULUNUYOR

Türkiye’nin F-35 programındaki durumu, Ankara’nın Rusya’dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemleri nedeniyle uzun süredir Washington ile yaşanan anlaşmazlığın merkezinde yer alıyor. ABD yönetimi, S-400 sistemlerinin satın alınmasının ardından Türkiye’yi F-35 programından çıkarmış ve CAATSA kapsamında yaptırım uygulamıştı. Mevcut hukuki engeller de 2020 Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası ve ilgili düzenlemeler üzerinden devam ediyor.

Paksoy, Ankara tarafından S-400 meselesine ilişkin bir açıklama yapılması veya taraflar arasında bu konuda ilerleme sağlanması hâlinde, Trump’ın sözünü verdiği CAATSA yaptırımları ve F-35 dosyasında da yeni adımlar atılabileceğini belirtti. Sürecin henüz tamamlanmadığını ve diplomatik temasların devam ettiğini vurgulayan Paksoy, Yunanistan’ın da devam eden müzakereler sırasında kendi çıkarları doğrultusunda girişimlerde bulunduğunu ifade etti.

TRUMP’IN AÇIKLAMALARI SONRASI KONGRE HAREKETE GEÇTİ

Tartışmaya konu olan mektubun başlangıç noktası, Trump’ın Ankara’da yaptığı açıklamalar oldu. Trump’ın Türkiye ile savunma ilişkileri, CAATSA yaptırımları ve F-35 programına ilişkin değerlendirmeleri, ABD Kongresi’nde bazı üyelerin Beyaz Saray’dan ayrıntılı bilgi istemesine neden oldu. Beyaz Saray ise söz konusu talebin yanıtlanması için ABD Dışişleri Bakanlığı’nı görevlendirdi.

Dışişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan cevapta, yürürlükteki yasaların ortadan kalkmadığı ve mevcut hukuki çerçevenin takip edileceği bildirildi. Cevabın içeriğinde Türkiye’ye F-35 verilmemesine ilişkin yeni bir başkanlık kararı, yeni bir Kongre düzenlemesi veya yeni bir yaptırım paketi yer almadı. Buna rağmen yazışmanın kesin bir ret kararı gibi sunulması, kamuoyunda yanlış bir algının oluşmasına neden oldu.

F-35 DOSYASI HENÜZ KAPANMIŞ DEĞİL

Türkiye’nin F-35 programına yeniden dâhil edilmesi veya daha önce ödemesi yapılan uçakların teslim edilmesi meselesi, ABD mevzuatı ve S-400 anlaşmazlığı nedeniyle çözüm bekleyen başlıklar arasında bulunuyor. Mevcut şartlarda 2020 Savunma Bütçe Yasası’ndaki engeller yürürlükte kalmaya devam ederken, siyasi ve diplomatik temasların sonucuna göre ilerleyen dönemde yeni kararların alınması ihtimali bulunuyor.

Yunus Paksoy’un açıklamasına göre son mektup, F-35 dosyasının kapatıldığı anlamına gelmediği gibi Türkiye’ye yönelik yeni bir ret kararı da içermiyor. Yazışma yalnızca mevcut yasal durumun korunduğunu bildiriyor. Ankara’nın S-400 konusunda atacağı adımlar, CAATSA yaptırımlarının geleceği ve Trump yönetiminin Kongre ile yürüteceği süreç, Türkiye’nin F-35 programındaki konumunun belirlenmesinde etkili olacak.