İşçinin yıllık izin ücreti peşin ödenmek zorunda

İş Kanunu’nda yer alan bazı hükümler işçiler ve işverenler tarafından ya bilinmediğinden ya da önemsenmediğinden fiilen uygulanmıyor. Oysa uygulanmayan bu hükümlerin çok ağır sonuçları olabiliyor. Yıllık izne çıkan işçinin ücretinin peşin ödenmesi de bunlardan biridir.

SORULARINIZ İÇİN: [email protected]

İş Kanunu’na tabi işçilerin ücretleri çalışmanın bitiminde ödenir. Örneğin 1- 31 Ağustos tarihlerinde çalışan işçinin ücreti 31 Ağustos tarihinde ödenir. 31 Temmuz’da yapılan ödeme, temmuz ayındaki çalışmanın karşılığıdır.

Kanun, yıllık izne çıkan işçilerin para sıkıntısı yaşamaması için işçileri gözeten önemli bir hak tanımıştır. Kanun’un 57’nci maddesine göre, “işveren, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye, yıllık izin dönemine ilişkin ücretini işçinin izne başlamasından önce peşin ödemek veya avans olarak vermek” zorundadır. Ücretin hesabında 50’nci madde hükmünün uygulanacağı öngörülüyor. Kanun hükmü, hiçbir tereddüde mahal bırakmayacak şekilde açık ve net.

Örneğin, 10 – 20 Ağustos tarihlerinde izne çıkacak işçinin 10 günlük izin ücretinin en geç 9 Ağustos’ta ödenmesi gerekir.

İZİN ÜCRETİ NASIL HESAPLANIR?

Kanun’un 50’nci maddesine göre ise fazla çalışma karşılığı alınan ücretler, primler, iş yerinin temelli işçisi olarak normal çalışma saatleri dışında hazırlama, tamamlama, temizleme işlerinde çalışan işçilerin bu işler için aldıkları ücretler ve sosyal yardımlar peşin ödenecek yıllık izin ücreti hesabına dahil edilmez.

İZİN ÜCRETİ PEŞİN ÖDENMEYEN İŞÇİ İSTİFA EDİP KIDEM TAZMİNATINI ALIR

İş kanunu, işçilerin ücretinin süresinde ve eksiksiz ödenmemesine asla müsamaha göstermiyor. Yargıtay da kanundaki aynı hassasiyeti koruyor.

Öyle ki, Yargıtay, ücreti eksik ödenen veya süresinde ödenmeyen işçi iş akdini yazılı feshetmeden işe gitmese bile bunu “haklı sebebe dayalı eylemli fesih” kabul ediyor ve işçiyi haklı buluyor. (Yine de dava ile uğraşmamak veya dava sürecini uzatmamak için ücreti ödenmeyen işçinin iş akdini bu gerekçeyle yazılı feshetmesini tavsiye ederim.)

Yargıtay, izin ücreti izne çıkmadan ödenmediği için iş akdini feshederek kıdem tazminatını isteyen işçiyi haklı buluyor (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, Tarih: 10 Mart 2025, Esas No: 2025/2024, Karar No: 2025/2487). Söz konusu Yargıtay kararında, İş Kanunu’nun 24/II – (e) maddesine göre işveren tarafından işçiye ücretinin kanun hükümlerine göre ödenmemesi ve çalışma şartlarının uygulanmamasının haklı fesih sebebi olduğunun altı çizildi. Kararda, “Yıllık izne ilişkin ücretin, yıllık izne ayrılmadan evvel işverence peşin ödenmediği gerekçesiyle yapılan fesih haklı nedene dayalıdır” denildi. Kararda, işçi, izin ücretinin peşin ödenmesini veya avans olarak verilmesini talep etmese bile işverenin ödemeyi yapması gerektiğine dikkat çekildi.

ÜCRETİ PEŞİN ÖDENEN İŞÇİ İZİN PARASI İSTEYEMEZ

Her ne kadar İş Kanunu uyarınca işçilerin ücreti ay sonunda ödenir ise de bazı işletmeler peşin ödeme yapabiliyorlar.

Basın İş Kanunu’na tabi çalışanların ücretleri de ayın başında peşin ödenir. Önce ücretlerini alırlar, sonra çalışırlar.

Bu şekilde ücreti peşin ödenen işlerde çalışanlar, İş Kanunu’nun 57’inci maddesinde düzenlenen hükümden yararlanamazlar. Çünkü onların yıllık izni kapsayan ücretleri zaten peşin ödenmiştir.

İŞVEREN TECRÜBELİ İŞÇİSİNİ KAYBEDEBİLİR

Yıllık izin ücretinin peşin ödenmemesi işçiler için fırsat, işverenler açısından da risk olabilir. Emeklilik dışında bir sebeple kendi isteğiyle işten ayrılan işçinin kıdem tazminatını alabilmesi neredeyse imkânsızdır. İşçiler çoğu zaman bu sebeple birikmiş kıdem tazminatını yakmamak için daha yüksek ücretle çalışma fırsatını değerlendiremez.

Yıllık izin ücreti ödenmediği gerekçesiyle iş akdini fesheden işçi ise kıdem tazminatını yakmadan iş değiştirme fırsatını kullanabilir. İşçi, yıllık izin ücreti ödenmediği gerekçesiyle iznin başladığı tarihten itibaren 6 iş günü içinde işten ayrılırsa işverene ihbar tazminatı ödemek zorunda kalmaz. İşçi 6 iş gününden sonra bu gerekçe ile iş akdini yine feshedebilir ancak o zaman iş yerindeki çalışma süresine göre ihbar süresine uyması gerekir. İşverene, bu gerekçe ile ayrılmadan önce süre tanımalıdır.

İşçinin yıllık izin ücretinin peşin ödenmemesi işverenin tecrübeli işçisini kaybetmesi açısından risktir. Zaten yüksek ücretle yeni iş fırsatı genellikle tecrübeli işçilere gelir. İşverenin nitelikli, tecrübeli işçisini kaybetmemek için yasanın bu emredici hükmünü dikkate alması gerekir.