İşçilik maliyetindeki vergi yükü arttı

İktisadi İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatının (OECD) 38 üye ülkeyi kapsayan ücret vergilendirmesi raporunda çalışanlar tarafından ödenen kişisel gelir vergisi ve sosyal güvenlik primleri ile işverenlerce ödenen sosyal güvenlik primleri ve ailelere ödenen nakit yardımların hanehalkı gelirleri ve işgücü maliyetlerine etkisini incelendi.

Türkiye’de 2022 yılına kadar çalışanların ücretinden kesilen vergi bakımından asgari geçim indirimi (AGİ) yoluyla bekâr çalışanlar ile eşi çalışmayan ve çocuklu işçi - memur arasında fark uygulanıyordu. 2022 yılında AGİ kaldırılarak herkesin asgari ücrete kadar olan kazançları vergi dışı bırakılınca bekâr ve çocuklu çalışanların vergisi eşitlendi. Dünyada ise çocuklu çalışanlardan genellikle daha az vergi alınıyor.

2025’TE TÜRKİYE’DE İŞÇİLİK MALİYETİ ARTTI

İşçinin ücretinden alınan gelir vergisi ile işçi ve işveren sigorta primleri işçilik maliyetindeki vergi yükü olarak kabul ediliyor. Türkiye’de 2025 yılında işverene sağlanan 5 puanlık prim indirimi imalat dışındaki sektörlerde 4 puana düşürüldü. Böylece işveren primi 1 puan arttı. İşveren primindeki bu artış 2025 yılında toplam vergi yükünde 0,55 puanlık artış getirdi.

Türkiye’de her yıl gündeme getirdiğimiz vergi tarifesindeki artışların düşük tutulması gizli vergi artışı anlamına geliyor. 2025 yılında bu yolla çalışanların vergi yükünde 0,29 puanlık artış oldu.

Böylece geçen yıl işçilik maliyetlerindeki toplam vergi yükü 0,76 puan artarak yüzde 39,54’ten yüzde 40,3’e çıktı. OECD ortalaması ise yüzde 35,1 olarak gerçekleşti. Türkiye 38 OECD üyesi ülke arasında işçilik maliyetindeki vergi yükü bakımından 14. sırada yer alıyor. Başka bir ifadeyle, Türkiye, geri kalan 24 ülkeden daha yüksek vergi yükü uyguluyor.

İŞÇİLİK MALİYETİ 2026 YILINDA DA ARTACAK

2026 yılında imalat sektörü dışındaki sektörlerde işveren primi indirimi 4 puandan 2 puana düşürüldü. İşveren priminde 2 puan artış anlamına gelen bu düzenleme dolayısıyla gelecek yıl bu zamanlarda yayımlanacak OECD vergi raporunda Türkiye’nin daha üst sıralara yükselmesi kaçınılmaz olacak.

Rapora göre, Türkiye’de işçilik maliyetindeki vergi yükü OECD ortalamasının 5,2 puan üzerinde yer alıyor. Ortalama ücret kazanan ve çocuğu olmayan bir işçinin işgücü maliyetindeki vergi yükünde ilk sırayı yüzde 52,5 oranıyla Belçika alırken, bu ülkeyi Almanya (49,3), Fransa (47,2), Avusturya (47,1), İtalya (45,8), Slovenya (45,3), Slovak Cumhuriyeti (42,7), Estonya (42,6), Finlandiya (42,5), İspanya (41,4), Çekya (41,2), Macaristan(41,2), İsveç(41,1), Türkiye (40,3) izliyor.

Kolombiya’da bu oran sıfır olarak uygulanırken, en düşük vergi yükünde Kolombiya’yı Şili (7,5), Yeni Zelanda (20,8), Meksika (21,7), İsviçre (23,0), Güney Kore (24,8) izliyor.

Sadece çalışanlardan kesilen vergi ve sosyal güvenlik primine bakıldığında Türkiye OECD ortalamasına biraz daha yakın görünüyor. OECD’de çalışanlardan ortalama yüzde 9,6 sosyal güvenlik primi, yüzde 15,5 vergi olmak üzere yüzde 25,1 oranında kesinti yapılıyor. Türkiye’de ise çalışanlardan yüzde 15 prim ve ortalama yüzde 14,3 vergi olmak üzere yüzde 29,3 oranında kesinti yapılıyor. Türkiye yalnızca çalışanlardan yapılan vergi ve prim kesintisi bakımından 38 OECD üyesi arasında 25. Sırada yer alıyor.

OECD’DE UÇURUM TÜRKİYE’DE EŞİTLİK VAR

İki çocuklu tek gelirli çiftin toplam vergi yükü ile çocuksuz bekar bir çalışanın vergi yükü arasında OECD’de ortalama 8,9 puan fark var. OECD genelinde tek gelirli iki çocuklu çiftin vergi yükü yüzde 26,2 iken çocuksuz bekar çalışanın vergi yükü yüzde 35,1 oranında bulunuyor. Buna karşılık Türkiye’de tüm çalışanların vergi yükü yüzde 40,3 oranında yer alıyor. Kosta Rika (27,2) ve Meksika (21,7) da Türkiye gibi tüm çalışanlara aynı oranda vergi uyguluyor.

Kolombiya ise bekar çalışandan sıfır vergi alırken, iki çocuklu tek gelirli çifte yüzde 4,8 oranında devlet desteği sağlıyor. Bir anlamda iki çocuklu tek gelirli çiftin vergi yükü eksi yüzde 4,8 olarak uygulanıyor.

NOMİNAL ÜCRETTE 1. REEL ÜCRETTE 6. SIRADAYIZ

OECD ülkelerinin tamamında ortalama ücret nominal olarak 2024’e göre 2025 yılında artarken, 38 ülkeden 35’inde reel olarak da artış oldu. Ortalama ücret kazanan bekar bir çalışanın vergi sonrası reel geliri ise aynı dönemde 28 ülkede reel olarak arttı.

Türkiye yüzde 39,8 ile nominal brüt ücret artışında 38 ülke arasında ilk sırada yer aldı. Ancak, vergi öncesi reel ücret artışı yüzde 4,0’te kaldı. Türkiye’den daha yüksek reel ücret artışı Litvanya’da yüzde 5,8, Polonya’da yüzde 5,7, Kosta Rika’da yüzde 4,9, Macaristan’da yüzde 4,3, Slovenya’da yüzde 4,1 oldu. Türkiye reel ücret artışında 38 ülke arasında 6. sırada yer aldı.