İş, ilaç vermekle bitmiyor

GRİP VE INFLUENZA VARSA

Havalandırma önemli

◊ Ev içi bulaş riski iyi havalandırılmayan alanlarda, hasta kişiyle uzun süre yakın temas olduğunda ve maske, el hijyeni gibi temel önlemler ihmal edildiğinde belirgin artar.
Öğr. Gör. Hatice Akdemir

◊ Günde birkaç kez 10-15 dakika pencere açmak yeterlidir; kışın ‘üşütür’ korkusuyla ortamı havalandırmamak doğru değil, klima direkt üflemeyecek şekilde kullanılmalı, HEPA filtreli hava temizleyiciler güvenlidir.

◊ Hasta kişi ortak alanlara çıktığında veya bakıcıyla yakın temastaysa maske takılmalı. Özellikle kronik hastalığı olan bireylerle temas sırasında maske kullanımı önemlidir.
Dr. Betül Kaya

Oda düzeni nasıl olmalı?

◊ Aynı odada kalınıyorsa yataklar arasındaki mesafe en az 1-1,5 metre, ideal olarak 2 metre olmalı. Mümkünse araya paravan, perde veya dolap konarak temas azaltılmalı. Refakatçi kapıya, hastaysa pencereye yakın yatmalı.

◊ Kullanılmış maske ve mendillerin açıkta bırakılmaması gerekir. Komodin, kapı kolu, masa gibi yüzeyler
günde en az bir kez dezenfekte edilmeli.
Öğr. Gör. Hatice Akdemir

◊ Hasta maske takmalı, ortak eşyalar ayrılmalı ve oda düzeni sade tutulmalı.

◊ Yataklar mümkünse yüz yüze gelecek şekilde yerleştirilmemeli.
Dr. Betül Kaya

Beslenme ve sıvı alımı

◊ İştahsızlık yetersiz enerji ve protein alımına, kilo kaybına ve iyileşmenin gecikmesine yol açabilir. Amaç hastayı zorlamadan besin alımını arttırmaktır.

◊ Bol sıvı alımı da önemli ama öğün sırasında fazla sıvı almak erken doygunluk yapabilir. Sıvılar mümkünse öğün aralarında verilmeli.
Öğr. Gör. Hatice Akdemir

◊ Az ama sık öğünler tercih edilmeli: çorba, yoğurt, meyve püreleri gibi kolay tüketilen besinler seçilmeli. Dr. Betül Kaya

KRONİK HASTALIKLARDA NE YAPILMALI?

Günlük egzersizler çok faydalı

◊ Uzun süre hareket edemeyen hastalarda erken dönemde pozisyon değişikliği, pasif aktif egzersizler ve mobilizasyon sağlanmazsa, kas erimesi ve dolaşım bozukluğu kaçınılmaz olur. Hareket ve egzersiz rutinindeki temel amaç; kas gücünü korumak, dolaşımı desteklemek, eklem sertliğini ve basınç yaralarını önlemektir. Egzersizler hastanın tanısına, bilinç durumuna ve fiziksel kapasitesine göre bireyselleştirilerek düzenlenmeli. Uzun ve yorucu egzersizler yerine, gün içine yayılmış 10-15 dakikalık hareketler tercih edilir.

◊ Uzun süre aynı pozisyonda kalan hastalarda kemik çıkıntıları üzerindeki sürekli basınç, o bölgedeki kılcal damarları sıkıştırır. Bu durum dokuya giden kan akımını azaltır; bası yarası gelişir. Pozisyon değiştirmenin önemi yalnızca ciltle sınırlı değildir. Hareketle birlikte toplardamar dönüşü artar, kan göllenmesi azalır ve pıhtılaşma riski düşer. Aynı zamanda akciğerlerin daha iyi havalanması sağlanır, sekresyon birikimi azalır ve solunum fonksiyonları desteklenir. Öğr. Gör. Hatice Akdemir

◊ Her 2 saatte bir pasif ya da aktif eklem hareketleri 5-10 dakika tekrarlanmalı. Gün içinde en az 2 kez oturma pozisyonunda, yatak dışında 15-20 dakika vakit geçirilmeli.

◊ Sabit basınç, deri altı dokulara kan gitmesini engelleyerek 30-40 dakika içinde doku ölümünü başlatır. 2 saatte bir pozisyon değiştirmek, bu süreci tersine çevirerek basınç yarası oluşumunu önler.
Uzm. Dr. Orkhan Mammadov

Yatağın temiz olması yetmez

◊ Çarşaflar kuru, temiz ve gergin olmalı; kırışıklık ve katlanma, basıncı arttırdığı için mutlaka düzeltilmeli. Topuk, dirsek ve kuyruksokumu gibi riskli bölgeler için yastık veya havluyla basınç dağıtımı yapılabilir. Yatak temiz görünse bile, hastanın teri, idrarı veya vücut sıvıları fark edilmeden çarşafa geçmiş olabilir, bu da mikroorganizmaların kısa sürede yayılmasına, enfeksiyon riskinin artmasına neden olur.
Öğr. Gör. Hatice Akdemir

◊ Yatak yüzeyine hafızalı köpük (memory foam) keçe serilerek basınç dağıtılabilir ve koltuk altı-bel-bacak altına küçük yastıklar konarak temas noktaları azaltılabilir.
Uzm. Dr. Orkhan Mammadov

Cilt takip edilmeli

◊ Hastanın cildi her gün mutlaka kontrol edilmeli; kızarıklık, morarma, sertlik ya da ısı artışı fark edildiğinde bu durum ciddiye alınmalı. Cilt temiz tutulmalı ancak aşırı yıkama ve sert ovalamadan kaçınılmalı.
Öğr. Gör. Hatice Akdemir

Uzman desteği
ne zaman şart?

◊ Ateşin 38 derecenin üzerinde olması, hızlı nefes sayısı, bilinç bulanıklığı veya yeni gelişen kol-bacak şişliği gibi bulgular bakımın yetersiz kaldığını gösterir.

◊ Yara yerinde koku, akıntı veya siyah renk değişimi, hastanın yutkunamaması ya da 24 saatte 2 kg’dan fazla kilo kaybı varsa acil sağlık desteği alınmalı.
Uzm. Dr. Orkhan Mammadov