İş Bankası Genel Müdürü Aran dan açıklama

Aran'ın açıklamalarında öne çıkan ifadeler şunlar oldu:

Aslında söylediklerim canlı yayında söylendiği için, YouTube'dan da yayınlandığı için söylediklerim çok net. Ama beni üzen konu, söylediklerimin bağlamından koparılarak yıpratma amaçlı olarak kullanılması, sosyal medyada söylediklerimin nerelere çekildiğini ve ne hale geldiğini görünce bu beni çok derinden yaraladı, çok üzüldüm gerçekten.

Çünkü ben hep şunu iddia ediyorum, siz bir şeyi Türkiye'nin faydası, Türk ekonomisinin faydası için söylüyorsunuz. Bunu söylerken belirli saygı çerçevesinde söylüyorsunuz. Bir konu tartışılsın diye söylüyorsunuz.

Ama biz maalesef tartışma ortamından o kadar uzaklaşmışız ki, sizin söylediğiniz konu hemen yıpratma amaçlı bir malzemeye dönüşüyor. Ve siz bu konuda aracı olduğunuz için çok üzülüyorsunuz.

Dolayısıyla ben Perşembe günü söylediklerimden sonra sosyal medyadaki yansımaları gördüğümde, gazete manşetlerini gördüğümde, o söylediğim konuların nasıl, ne tarafa çekildiğini gördüğümde, bugün bu tane tane, bir kez daha bunları açıklama gereği duydum.

Çünkü size verdiğim röportajı da aynı şekilde sağa sola sündürdüler. O nedenle ben bugün, müsaade ederseniz, tek tek ne söylediğimi, neyi kastettiğimi ve ne olduğunu hem söylemek istiyorum, hem de bu üzüntümü paylaşmak istiyorum. Zaten bizim de talebimiz o. Evet.

Yani esas orada neyi kastettiniz, ne anlattınız. Şimdi sosyal medyada çok acımasızca şunu görüyorum, program çöktü. Zaten bu program baştan beri yanlış bir programdı.

İşte İş Bankası Genel Müdürü de bunu söyledi. Dolayısıyla bu programın ne çok düşmanı ve karşısında ne çok enerjisi varmış. Bir, bunu anlıyorum.

İki, ya bu adam düne kadar bu programı desteklemiyor muydu? Ne oldu şimdi buna? Acaba ne vardı? Böyle konuştu. Bu konuda tekrar o günkü kelimelerimle şunu söylüyorum. Enflasyon tüm kötülüklerin anasıdır dedim.

Ve enflasyonla mücadelenin en öncelikli program olması gerektiği konusunda da hemfikir olduğumu, orta vadeli programın, dezenflasyon programına dayalı olan orta vadeli programın, enflasyonla mücadele programının ilk günden beri destekçisi olduğumuz ve savunucusu olduğumuzu söylüyorum.

Enflasyonla mücadele etmekten daha önemli bir konumuz olmadığını da her fırsatta altını çizdim. Dolayısıyla burada söylediğim şeyler, enflasyonla mücadele konusunda söylediğim şeyler ve enflasyonun birinci öncelik olması konusunda söylediğim şeylerin hepsinin arkasındayım.

Bu program üç buçuk yıldır devam ettirdiğimiz bir program. Üç buçuk yıldır devam ettirdiğimiz programda programı yöneten insanların, hem Merkez Bankası Başkanı'nın hem başta Hazine ve Maliye Bakanı olmak üzere arkadaki ekibin, biz banka genel müdürlerinin, bankaların, real sektörün bu programın başarısı için nasıl bir can siperhane şekilde, nasıl fedakarca çalıştığımızı hepimiz biliyoruz.

Hepimiz beraber toplantılar yapıyoruz, birlikte konuşuyoruz ve süreci beraber yönetmeye çalışıyoruz.

Bu süreç içerisinde bu kadar emek harcayan, bu kadar mesai harcayan ve bu program için ailesini, çoluğunu, çocuğunu bırakıp gecesini gündüzüne katan insanların bu kadar kolay bir şekilde yıpratılması, bu kadar kolay bir şekilde üzerine geliniyor olması, ben bir şeyi söyledim diye ya da benim söylediğim üzerinden fırsat bekleyenlerin aktörleri yıpratıyor olması konusu gerçekten bizim son vermemiz gereken bir konu.

Biz bir konuyu tartışmayı ve sadece konu etrafında tartışmayı becerebilmemiz, başarabilmemiz gerekiyor. O yüzden ben öncelikle üzüldüğüm nokta, bu işin en başından beri, sonuna kadar birlikte yürüdüğüm hem Merkez Bankası Başkanı hem Mazine ve Maliye Bakanımız.

Her ikisini de üzmüş olmaktan ve söylediğim şeylerden dolayı, yıpratmış olmaktan dolayı bir kere son derece üzgünüm ve bu üzüntümü ifade etmek istiyorum. Çünkü ikisi de bunu hak etmiyorlar. İkisi de bu programın başarısı için belki bu ülkede herkesten çok çalışıyorlar.

Yani bir gün bir yerdelerse başka bir gün başka bir taraftalar. Ve bu programda geldiğimiz yerler, geldiğimiz noktalar konusunda da programı bir anda kenara itip bu insanlara haksızlık etmek yapabileceğimiz en büyük adaletsizlik olur. Türkiye'de değerler kolay yetişmiyor.

Değerlere sahip çıkmadığımız ve yıprattığımız zaman da o yeni değerlerin oluşmasında da teşvik edici olmuyor. İnsanlar bakıyorlar bu pozisyonlara gelsem ne olur ki? Eğer bir günde böyle bu kadar kolay yıpranabiliyorsam diyor. Burasının önemli olduğunu düşünüyorum.

Dolayısıyla beni üzen birinci nokta bu. İkinci konu şu, biz 3,5 yıldır yürüttüğümüz programda İran'la olan savaşı biz çıkarmadık. Petrolün fiyatını 100 dolara biz getirmedik.

Benim söylediğim şey şuydu, bu programda enflasyonu önceliklendirdiğimiz bir programda şu anda çıkan savaş ortamında petrol fiyatı 90-100 dolarsa her gün içeride benzine zam geliyorsa, benzine gelen zammı Eşel Mobil ile yönetmeye çalışıyorsak bu sırada onu yönetmeye çalışırken bütçe tarafında açık veriyorsak ve içerideki bu tabloyu yönetmek için böyle adımları atmak durumunda kalıyorsak şu andaki konjonktürde eğer enflasyonla mücadele programının içerisine bir revizyon katmazsak bu enflasyonla mücadele programının içerisinde bu şartlar altında bizim yaratmadığımız şartlar altında karşılaşacağımız tablo sene sonunda en sert kararları alsak merkez bankası ağzıyla kuş tutsa demiştim, en sert kararları alalım en şahin duruşu sergileyelim, para politikasını sıkılaştırabildiğimiz yere kadar sıkılaştıralım geleceğimiz yer %27 enflasyon dedim.

Şimdi %27 enflasyona gelmek için enflasyonla mücadele programı dediğimizde sene sonunda %27 enflasyona geldiğimiz zaman bu sefer biz gerçekten bu mücadelede bu kadar bir efora katlandık bu kadar bir bedel ödedik hep beraber ve sonrasında da bu noktaya geldik der miyiz ve bunun içerisinde şu anda içinde bulunduğumuz konjonktürde kırılganlıklarımız, oluşan kırılganlıklarımız reel sektör üzerindeki baskı, bu artan fiyatlar, artan maliyetler nedeniyle herkesin işletme sermayesi ihtiyacının daha da artıyor olması finansman giderleri bilançosundaki borçluluk oranları bu seviyedeyken artan işletme giderleri için yeni finansmana başvurmak istediğinde zaten yeteri kadar borçlu olduğu için finansman ihtiyacının da karşılanmıyor olması bunlar birleştiği zaman bizim sanayide desteklediğimiz, bugüne kadar destek vermeye çalıştığımız istisna kapsamında tuttuğumuz sektörler de bundan olumsuz olarak etkilenebilir böyle bir ortamda eğer enflasyonda ben geleceğim yeri görüyorsam ve bu ortamda şirketlerin de içine bulunduğu zorluğu görüyorsam oturup bu tartışılabilir mi?

Burada gerçekten sanayiyi destekleyecek bir teknoloji dönüşüm programıyla enflasyonla mücadele programı konusunda enflasyonla mücadeleden vazgeçelim enflasyon alsın başını gitsin, 90'lı yıllara dönelim, üç haneye çıksın demedim.

Biz irrasyonel bir davranışa girmediğimiz sürece, rasyonel alanda kaldığımız sürece bu programın içerisine real sektördeki kırılganlıkları giderecek bir şeyleri tartışabiliriz iletişimini kurmak kaydıyla, iletişimini kurmak, beklentileri de yönetmek kaydıyla bu tartışılabilir demiştim ama inanın dediğime pişman oldum çünkü konunun getirildiği yer benim söylediğim ve bağlamından o kadar uzaklaştı ki tartışmasak daha iyi olur noktasına geldim ben tartışılabilir dediğim konunun bir tartışma zemininin olmadığını tartışalım istediğim şeyin bir yıpratma aracı olarak kullanıldığını gördüğüm için çok pişman oldum o yüzden tartışmayalım, yani tartışmayalım tartışılacak zamanda taraflar tartışabilecek olgunluğa geldiği zaman konuşulsun ama bu hali çok zarar veriyor, bu hali ekonomiye zarar veriyor, ülkeye zarar veriyor ve ben iyi bir şey yapmak isterken bu sefer kötü bir şeye vesile olduğum için çok üzülüyorum.

Dediğim gibi o üzüntü nedeniyle ne demek istediğimi, programı niye desteklediğimi niçin bir tartışma açmak istediğimi söylüyorum çünkü öyle bir şey ki siz bu ülkede ülkesini düşünen, ekonomiyi düşünen birisi olarak bir şeyi tartışma konusu olarak masaya koyamazsınız yani böyle bir anlayış olduğunu görüyorum mutlaka siz bir şey söylemişseniz birileri size söyletmiştir birileri nedeniyle bunu söylüyorsunuzdur yani bu ülkedeki tartışma zeminini de bence ortadan kaldıran ve insanları konuşma konusunda da çok cesaretlendirici olmayan bir tablo ama benim dört gündür yaşadığım üzüntü ve o sosyal medyadaki yansımalarını görünce gerçekten kahroldum o nedenle bunu bu açıklıkta, bu sadelikte anlatmak istiyorum çok fazla da spekülatif, yeni spekülasyon yaratacak şeylere girmek istemiyorum.

Tespitim çok net. Bu tespitim şuna dayanıyor enflasyonla mücadele programı yürütüyoruz enflasyonla mücadele programında pek çok gecikme yaratan, elimizde olmayan faktörlerle programın hedefine arzu ettiğimiz sürede gelmemesine vesile olan sorunlarla uğraşıyoruz bu sırada düşündüğümüzden daha fazla enerji harcıyoruz ve bu sürede düşündüğümüzden daha uzun zaman geçiriyoruz böyle bir konjonktürde ben şu anda sene sonu enflasyon beklentilerinin %27-28 bandına geldiğini görüyorum bugünkü enflasyona bakıyorum 30-31 bandında diyorum ki önümüzde bizim yaklaşık 8 ay var 8 aylık bir dönem var 8 aylık bir dönemde %31 olan enflasyonu %27-28 bandına getireceğimizi görüyorsak hep beraber bunda hemfikirsek ve mevcut programımızın içerisinde yapabileceklerimiz ülke ekonomisinin elverdiği şeylerle macbuysa bu durumda bizim oturup bir şeyleri konuşmamız, tartışmamız gerekmez mi diyorum.

Bunu oturup konuşmamız, tartışmamız gerekmez mi derken ben harcanan 3,5 yıl çöpe atılsın program baştan beri zaten yanlıştı bu insanlar yıpratılsın hadi oturalım yepyeni bir şeyler yapalım enflasyonu tekrar uçuralım demiyorum.

Ama işte bu dediğim şeyi deme ve tartışma zemini olmadığı için diyorum ya vazgeçmek daha güzeli çünkü hiç olmazsa şunu söyleyebilirim ben size mevcut program, enflasyonla mücadele programı devam ettiği durumda enflasyon sene sonunda bugünkü seviyeden daha aşağıya gelecek daha aşağıya gelen bir enflasyonda sene sonunda %27'ye gelmiş olan bir enflasyonla biz 2027 yılına başlarken ne zaman ülke yeni bir ekonomi programını mevcut olan ekonomi programının modifikasyonunu tartışmaya hazır hale gelmişse yıpratmadan, insanlara özlük haklarına onun kişilik haklarına zarar vermeden ve bu insanların emeğini çöpe atmadan tartışma zamanı gelmişse o zaman tartışılır.

Ama ben bunun bu zamanda olmadığını görüp sadece o kısımla ilgili açıklamam yoksa şu anda sizinle gene ne rasyonel olur ne yapılması gerekir konuştuğumuz anda hemen ister istemez bir taraflara çekileceğiz onu istemiyorum artık yok ben anlıyorum sizin söylediğinizi ama bu program tamamen bu programdan çıkılsın demiyorsunuz doğru anlıyorum değil mi bunu şöyle yani bu programdan çıkılsın tümden çıkılsın demek enflasyonla mücadele etmek yanlıştı enflasyonu önceliklendirmek yanlıştı enflasyonla mücadele etmeye gerek yok anlamına gelir ben enflasyonla mücadele etmek bunu kastetmiyorum yani bunu söylemiyorum enflasyonla mücadele edilmesinin en kutsal görev olduğunu kabul etmiş ve enflasyondan daha büyük bir sorunumuz olduğunu da düşünmüyorum.

Yani en büyük sorunumuz enflasyon enflasyonla mücadele sonuna kadar edilsin enflasyonla mücadele sonuna kadar edelim hep beraber elimizden ne geliyorsa yapalım mücadele ettiğimiz enflasyonda nereye varacağımızı ve ne olduğunu mücadele ettiğimiz şey de yani siz bir müsabakada bir bakarsınız şöyle bir adım geriye çekilip bu mücadelenin sonunda nereye gidiyorum da bakarsınız ben ona bakalım baktığım zaman şunu görüyorum mücadele ediyoruz, yapıyoruz 27 mi bunun karşılığı olmalı bu konjonktürde o yüzden mücadele ettiğimiz konudan çıkmadan 27'yi görüyorsam bunun içerisine ben başka bir program adını değiştirebilirim adını değiştirmem demek enflasyonla mücadele etmeyeceğim demek değil ki yani adına pek çok program ismi koyabilirsiniz.

Dezenflasyon programı demezsiniz enflasyonla mücadele programı demezsiniz başka bir isim koyarsınız o ismin içerisinde enflasyonla mücadele olmasın enflasyonla mücadeleyi atın kenara anlamına taşımaz ama işte bunu doğru bir şekilde nasıl aktarılabilir doğru bir şekilde bu tartışma ortamı yokken ve taraflar bu kadar kutuplaşmışken konuşabilir miyiz konusunu ben bilemediğim için hani daha da şey yapmamak çünkü ne düşünüyorsam bunu samimi olarak her zaman aktaran birisiyim her düşündüğünü aktaran birisi değilim doğru ortam doğru zamanda gerçekten bir şeyin ülke ekonomisi için faydalı olacağına inanıyorsam bir konuyu söylüyorum ama onun da zaten faydadan ziyade zarar verdiğini görünce de bu açıklama yapma gereği duyuyorum yoksa bu konuda pek çok şey düşünüyor olabilirim ama düşündüğüm şeyi söyleme nedenim ve ortaya atma nedenim aslında buna ihtiyacımız olduğunu sandığım içindi.

Ama görüyorum ki bunun çok uzağındayız

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın ifade ettiği 260 odak alanı 284 stratejik ürün ve bu konuda Türkiye içerisindeki artı değerin katma değerin arttırılacağı bir sanayi dönüşüm programı milli teknoloji hamlesi savunma sanayinden tutun da orta yüksek katma değerli ürünlere kadar işte Türkiye'deki ihracatın 400 milyar dolara çıktığı ama 400 milyar dolarlık ihracatın yarı zaman fazlasının orta yüksek ve yüksek teknoloji ürünlerinin olduğu bir kompozisyon bir programdan bahsetmiştim.

Dolayısıyla bu programın içerisinde şunu görmemiz gerekiyor bu savaş yaşadığımız ortamlar küresel yeniden bir kartların karılması yeniden küreselleşmenin yerini alabilecek olan yerinde üretim, yakın üretim ve müttefikler arası ticarete kayıyoruz yani küresel ticaretten müttefikler arası ticarete gidiyor ve Türkiye burada çok önemli bir paydaş, çok önemli bir aktör konumumuz gereği gerek Ortadoğu'da üretim kapasitesi, üretim yetenekleri çok üst düzeyde olan bir ülkeyiz insan kaynağı açısından da üretimin etrafında kümelenen ekosistem aracılığıyla da bir ham maddenin alınmasından, işlenmesinden nihayet ürünü haline gelip satılmasına kadar tüm şeyler bütün aktörleri Türkiye'de yan yana bulabilirsiniz bir organize sanayi bölgesi içerisinde biz bu konuda çok iyi yapılanmış durumdayız artan iş gücü maliyetlerimiz sorunu yaratıyor olabilir ama yeniden dengelenecek olan bir şey de ürün yelpazemizi o yüksek teknoloji ve orta yükseğe çıkardığımız zaman o da dezavantaj olmaktan çıkar çünkü kar marjları buna imkan verecek hale gelir.

Buradaki bu dönüşümde Türkiye'nin o pozisyonu alması için benim de vurguladığım şey oydu aslında o kısım burada çok rahatlıkla bu programın içerisinde ben bu tabloyu görüyorsam odağımı buraya çevirdim yeni düzende yeni paylaşım sisteminde Türkiye'yi Orta Doğu'nun ve Avrupa'nın üretim merkezi haline getirecek olan hamleyi yapıyorum enflasyonla mücadele konusunda sene sonu hedefim %27 16-19 değil yani her enflasyon raporunda 2'şer 3'şer artarak değil tabloyu gördüm enerji fiyatlarında sürpriz bir şey ve savaşta bir şey barış anlaşmasına gidildi gibi bir haber duymadığım sürece enflasyon hedefimiz 27'dir biz burada 27'ye düşüreceğiz enflasyonu ama içeride odaklandığımız yer bu dönüşüm programı olacak diyebilir miyiz diye o konuşmayı yaptım zaten başka bir şey düşünsem arka planda bu konuşmayı gündeme getirmezdim.

Sanki buna ihtiyacımız var ve bunu yapmak için hem finansmanının sağlanması bu dönüşüm finansmanının sağlanması hem odağın o tarafa gelmesi için enflasyonla mücadele noktasında değilim bugün maalesef. Ama en son isteyeceğim şey de hem Fatih Karahan'ı hem Sayın Mehmet Şimşek'i ikisini birden üzmek ve bu konuda onları yıpratmak ve bu kadar emeği bir anda bir kenara itilmesine vesile olup bu programın sanki karşısındayım bu program başarısız bir programmış gibi göstermek olması beni derinden yaraladı ve üzdü.

Ben bugün özellikle işin o kısmı benim için kritikti diğerini zaten canlı yayını izleyenler ne dediğimi göreceklerdir, bakacaklardır bu konuları tartışmak isteyenler, sağlıklı tartışmak isteyenler ama insanları da yıpratmadan tartışmak isteyenler de her zaman her türlü açık oturumda tartışabilirler, konuşabilirler ama biz artık bu itibar suikastlarına bir son versek hiç fena olmaz diye düşünüyorum.