İranlı ve Çinli tankerler ABD ablukasını nasıl deliyor? Sözcü Gazetesi

Yaptırım altındaki Çin bandıralı Rich Starry petrol tankeri, ilk belirlemelere göre İran ablukasını geçen ilk gemiler arasındaydı.

Bu hafta Hürmüz Boğazı'ndan ayrılmaya çalışırken aniden rotasını değiştiren tanker, Umman Körfezi yakınlarında ABD Donanması'nın ablukasıyla karşılaştı.

Tanker hızla geri dönerek Çarşamba günü İran açıklarına demirledi. Bu manevralar bölgedeki gerilimi ve gemi trafik verilerini takip eden firmaların dikkatini çekti.

İran ve Çin gemileri dikkatle koordine edilmiş hareketlerle ABD'nin Ümman Körfezi karşısındaki ablukasını aşmak için sıraya girdi. 

ABD donanması 9 gemiyi geri göndermeyi başarsa da, İran ve Çin basınına göre en az 4 gemi ablukayı aşmayı başardı.

Bu gemi hareketleri, İran'ın yaptırımlardan kaçmak için kullandığı "gölge filosu" ile ABD birlikleri arasındaki bir kedi fare oyununu gözler önüne seriyor.

Gölge filo, Rusya'nın da kullandığı bir taktik. Yaptırım altındaki ülkeler adına çalışan tankerler isimlerini ve bayraklarını değiştirerek yaptırım uygulayan ülkelerin savaş gemilerini atlatıyor.

 Rich Starry gibi gemiler son on bir yılda iki kez isim değiştirerek kimliklerini gizledi. Ancak Başkan Trump'ın emirleri doğrultusunda İran kıyıları sıkı bir abluka altına alınması, yeni bir durum. 

İran ve Rusya ile Venezüella tarafından kurulan bu filo yakalanmamak için çeşitli yöntemler kullanıyor. Gemiler kimliklerini yayınlayan sistemleri kapatarak karanlığa gömülüyor.

Bazen de yanlış konum bilgileri paylaşarak sinyalleri değiştiriyorlar. Ayrıca denizde gemiden gemiye petrol transferi yaparak kargonun kaynağını gizliyorlar.

Lloyd’s List Intelligence analisti Bridget Diakun bu taktikleri “gemiler tespit edilmekten kaçınma konusunda gerçek uzmanlar haline geldiler. Bu işi sadece bir veya iki gemi yapmıyor. Aksine çok sayıda gemi aynı taktikleri kullanarak sistemden kaçmaya çalışıyor” diye açıkladı.

ABD kuvvetleri Pazartesi günü İran limanlarına yönelik ablukası, ABD donanmasının da sınırlarını zorladı.

Ancak Rich Starry örneği gemilerin kimliğini belirlemenin ne kadar karmaşık olduğunu kanıtlıyor. Gemi bir hafta boyunca Birleşik Arap Emirlikleri açıklarındaymış gibi sahte sinyal yaydı.

Uzmanlar bu süreçte geminin İran petrol ürünlerini yüklemiş olabileceğini düşünüyor. ABD bu gemileri durdurmak için uydular ve insansız hava araçları gibi ileri teknolojiler kullanıyor.

Dünya genelinde yaklaşık 1500 gemiden oluşan devasa bir gölge filo bulunuyor. Bu gemilerin 600'den fazlası İran petrolü taşımak için kullanılıyor. ABD donanması için en büyük soru işareti el konulan gemilerin nereye götürüleceği.

Ayrıca gemilerin varış noktalarını önceden belirlemek teknik olarak oldukça zor. Deniz stratejisti Steven Wills “Kaç tane gemi bu ablukayı test etmeye devam edecek? Donanmanın tüm bu trafiğe ayak uyduracak kadar gemisi ve hava aracı var mı?" sorusuyla ABD'nin ablukayı sürdürme gücünü sorguladı.

Bölgedeki ABD operasyonlarını yöneten CENTCOM ilk 48 saatte hiçbir geminin ablukayı geçemediğini duyurdu. Toplamda dokuz gemi Amerikan kuvvetlerinin uyarısıyla rotasını tekrar İran limanlarına çevirdi.

Buna rağmen bazı gemiler ablukayı test etmeye devam ediyor. Analistler bu hareketlerin ABD’nin ne kadar ileri gideceğini ölçmek için yapıldığını savunuyor.

Ordu yetkilileri sadece İran limanlarından ayrılan gemilerin hedef alındığını belirtiyor. Yıllardır süren bu kaçış stratejisi şimdi sert bir engelle karşılaştı.