İranlı sinemacılardan Nuri Bilge Ceylan a çağrı: Ceylan’dan yanıt gecikmedi Magazin haberleri

İran Fecr Film Festivali, bu yıl 'Türkiye - İran Kültür Yılı' söylemiyle Türk sinemasına özel bir bölüm ayırdı. Festival yönetimi, Nuri Bilge Ceylan'ı 'Özel konuk' olarak duyurdu.

"BÜYÜK BİR ŞAŞKINLIK VE ÜZÜNTÜYE NEDEN OLMUŞTUR"

Buna karşı İranlı sürgün sinemacılar, festivalin propaganda niteliğine dikkat çekerek Nuri Bilge Ceylan’a çağrıda bulundu. İran Bağımsız Sinemacılar Derneği (IIFMA) tarafından gönderilen mektupta, şunlar kaydedildi: Sayın Nuri Bilge Ceylan, Türkiye'nin ve dünyanın saygın sinemacısı ve sinema figürü, İran'daki İslami Cumhuriyet yönetimi altındaki Fajr Film Festivali ile işbirliği yaptığınıza dair haber, yıllardır insancıl ve entelektüel dünya görüşünüzü yakından takip edenler arasında büyük bir şaşkınlık ve üzüntüye neden olmuştur.

IIFMA olarak, kültürel figürlerin totaliter rejimler tarafından ezilen halklarla dayanışma içinde olma sorumluluğuna sahip olduğuna inanıyoruz. Devlet destekli bir festivale katılmak, sanatsal özgürlüğü, insan haklarını ve çoğu halihazırda hapsedilmiş olan kendi sanatçılarının seslerini baskılayan bir hükümeti doğal olarak meşrulaştırmaktadır. Kararınızı yeniden gözden geçirmenizi, katılımınızın taşıdığı derin sembolik etkiyi fark etmenizi ve devlet aygıtı yerine İran'ın bağımsız sanatını ve seslerini desteklemeyi seçmenizi şiddetle tavsiye ediyoruz. Etkiniz, istemeden bile olsa bir propaganda aracı olarak kullanılmayacak kadar büyüktür. Filmlerinizin her zaman savunduğu değerlere öncelik vermenizi umuyoruz.

Sizin bakış açınız ile sosyal veya siyasi baskılara maruz kalan insanların yaşadığı deneyimler arasındaki derin benzerlik göz önüne alındığında, birçok İranlı sanatçının Fajr Festivali hakkındaki kişisel ve tarihsel deneyimlerinin ve bu festivalin son yıllarda hükümetin propaganda mekanizmasındaki rolünün size aynı derecede açık veya somut olmamış olabileceği anlaşılmaktadır. Bu mektubu yazmamıza neden olan şey de tam olarak bu deneyim farkıdır. Son yıllarda, Kasım 2019'da 1.500 silahsız protestocunun katledilmesinden; Ocak 2020'de bir yolcu uçağının düşürülmesi ve uçaktaki 176 kişinin tamamının öldürülmesinden; ve "Kadın, Yaşam, Özgürlük" hareketi sırasındaki yaygın protesto baskısından sonra, İslami Cumhuriyet devletin organize ettiği etkinlikler ve törenler düzenleyerek her şeyi normalleştirmeye çalışmıştır. Son aylarda, hükümet destekli kültürel etkinliklerin sahnelenmesi bile muhaliflerin idamlarının üzerini örtmek için bir kılıf görevi görmüştür. Bunlar arasında, Fajr Film Festivali, İran sanat camiasının büyük bir kısmı için bugün pek bir anlam ifade etmeyen bir vitrin olmasına rağmen, bu çabanın en önemli araçlarından biri olmuştur.

Bu nedenle, sizin sanatsal itibarınız ve entelektüel yöneliminizdeki uluslararası bir sinemacının isminin bu festivalde yer alması, prestijinizin bu propaganda gösterisi için kötüye kullanılması anlamına gelmektedir. Devlet tarafından yönetilen bu festivale katılımınız, hükümetin ülkenin kültürel durumunu sunmaya çalıştığı imajları (Sansür, baskı ve kısıtlamalarla karşı karşıya kalanların gerçek deneyimleriyle örtüşmeyen imajları) etkili bir şekilde güçlendirmektedir. İran Bağımsız Sinemacılar Derneği (IIFMA) olarak, amacı İslami Cumhuriyet'in baskısı altındaki insanların ve sinemacıların seslerini yükseltmek olan yurt dışı merkezli bir kuruluş olarak, bu karmaşıklıkları, hassasiyetleri ve kültürel sonuçları size açıkça iletmeyi amaçlıyoruz. Umarız, isminizin Fajr Festivali'ne nasıl bağlandığına ve bu ilişkinin İran sanat camiasının geniş bir kesimi tarafından nasıl yorumlandığına dair daha doğru bir resim sunarak, festivalin davetini kabul etme kararınızı yeniden gözden geçirirsiniz.

Nuri Bilge Ceylan ise Variety’e yaptığı açıklamalarda bu eleştirilere yanıt verdi: Fajr Film Festivali en az 40 yıldır var. Birçok film yapımcısı gibi ben de buraya defalarca geldim. Angelopoulos ile burada tanıştım ve Béla Tarr'ın jürisinden bir ödül aldım. Birkaç ay önce Tahran'da bir ustalık sınıfı da verdim ve bu tür karşılaşmaların İran'da yaşayan genç film yapımcıları ve sinema öğrencileri için ne kadar değerli olduğunu fark ettim.

"BANA DOĞRU GELMİYOR"

Gençlikte olağanüstü bir kıvılcma tanık oldum; başka hiçbir yerde nadiren gördüğüm bir şey. İran dinamik bir toplum ve çok şey öğrendiğim olağanüstü bir sineması var. İran'da yaşayan ve koşulları ne kadar zor ve karmaşık olursa olsun film çekmeye ve bir çıkış yolu aramaya devam eden film yapımcıları, bu tür buluşmalara ve umuda diğerlerinden daha çok ihtiyaç duyuyor. Bir festivali boykot etmek elbette bir direniş biçimi olarak anlaşılabilir ancak orada yaşayan insanları gösterilecek filmlerden veya bu tür karşılaşmalardan herhangi bir nedenle mahrum bırakmak onları cezalandırmak gibi geliyor ve bu bana doğru gelmiyor.

"KATILIMI REDDETMEK BANA SANATI SİYASETE KURBAN ETMEK GİBİ GELİYOR"

Her festival karmaşık siyasi koşullar tarafından şekillendirilir. Dinamikler. Günümüz dünyasında, hatırı sayılır miktarda devlet desteği olmadan varlığını sürdüren neredeyse hiçbir festival yok. Ancak siyasi nedenlerle katılımı reddetmek bana sanatı siyasete kurban etmek gibi geliyor. Eğer festivalleri ve orada yaşayan sanatseverleri hükümetlerin günahlarını yüklenmeye zorlayacaksak, dünyada çok az festival boykottan muaf kalacaktır. Festival katılımı, bence, hükümetlere destek olarak değil, siyasi rejimlerin halklar arasında yarattığı sınırları aşmanın ve kültür ile sanatı siyasetin üstünde bir şey olarak onaylamanın bir yolu olarak yorumlanmalıdır.

Fotoğraflar: Instagram, DepoPhoto, Avalon