İran’ın iki komşusu ve Suudi Arabistan’dan yeni ittifak: Birine saldırı üçüne yapılmış sayılacak Son Haberler

Orta Doğu’da ABD ile İran arasındaki savaşın ve bölgesel askeri gerilimlerin sürdüğü dönemde Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’dan ortak savunma alanında yeni bir adım geldi. İran’ın kara sınırında bulunan Türkiye ve Pakistan ile Basra Körfezi’nin karşı kıyısındaki Suudi Arabistan, kolektif güvenliği esas alan Ortak Savunma Anlaşması’nı imzaladı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Muhammed bin Selman ile Pakistan Başbakanı Muhammed Şahbaz Şerif’in katılımıyla 7 Ağustos 2026 tarihinde Mekke’deki Safa Sarayı’nda imzalanan anlaşma, üç ülkeye yönelik olası silahlı saldırılara karşı ortak hareket edilmesini öngörüyor.

İRAN’IN ÇEVRESİNDEKİ ÜÇ ÜLKE MEKKE’DE BULUŞTU

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın imzaladığı anlaşma, bölgedeki güvenlik dengelerinin yeniden şekillendiği bir dönemde gerçekleşti. Türkiye, İran’ın batısında; Pakistan ise doğusunda İran ile kara sınırını paylaşırken, Suudi Arabistan İran’ın Basra Körfezi’nin karşı kıyısındaki başlıca bölgesel aktörlerinden biri olarak yer alıyor.

Üç ülkenin liderleri Mekke’deki Safa Sarayı’nda bir araya gelerek resmi görüşmeler gerçekleştirdi. Görüşmelerde Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki ilişkiler, ortak stratejik çıkarlar, savunma iş birliği ve bölgesel güvenlik başlıkları ele alındı.

BİR ÜLKEYE SALDIRI ÜÇÜNE SALDIRI SAYILACAK

Mekke’de imzalanan Ortak Savunma Anlaşması’nın en dikkat çeken hükmü kolektif savunmaya ilişkin oldu. Anlaşmaya göre Türkiye, Suudi Arabistan veya Pakistan’dan herhangi birine karşı gerçekleştirilecek silahlı saldırı, üç devletin tamamına karşı yapılmış kabul edilecek.

Tarafların ortak açıklamasında anlaşmanın her türlü saldırganlığa karşı kolektif caydırıcılığı güçlendirmeyi amaçladığı belirtildi. Savunma iş birliğinin yalnızca olası saldırılara verilecek karşılıkla sınırlı kalmayacağı, üç ülke arasındaki askeri ve savunma iş birliğinin bütün boyutlarıyla geliştirilmesinin hedeflendiği kaydedildi.

ANLAŞMA ABD-İRAN SAVAŞININ ORTASINDA GELDİ

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki savunma anlaşması, ABD ile İran arasındaki savaşın bölgedeki güvenlik dengelerini etkilediği bir dönemde imzalandı. İran merkezli gerilimin Körfez ülkelerine kadar yayılması, Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz’de deniz taşımacılığını etkileyen gelişmeler bölgesel güvenliği yeniden gündemin ilk sıralarına taşıdı.

Üç ülke arasındaki olası stratejik ittifak aylardır bölgesel diplomasinin gündeminde bulunuyordu. Mekke’de atılan imzalarla Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki savunma iş birliği ortak güvenlik mekanizmasını içeren resmi bir anlaşmaya dönüştü.

ORTAK AÇIKLAMADA “KOLEKTİF CAYDIRICILIK” VURGUSU

İmzaların ardından Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan tarafından yayımlanan ortak açıklamada üç ülke arasındaki tarihi ilişkiler, kardeşlik bağları, İslami dayanışma ve ortak stratejik çıkarlara dikkat çekildi.

Tarafların kolektif güvenliklerini daha da güçlendirmek, bölgede ve ötesinde barış, güvenlik ve istikrarı desteklemek ve güvenli bir geleceği birlikte inşa etmek amacıyla anlaşmayı imzaladığı belirtildi. Ortak metinde saldırılara karşı caydırıcılığın artırılması anlaşmanın temel amaçlarından biri olarak gösterildi.

TÜRKİYE İRAN’IN BATISINDA, PAKİSTAN DOĞUSUNDA

Yeni savunma anlaşmasının taraflarından Türkiye ile Pakistan, İran’ın doğrudan kara komşuları arasında bulunuyor. Türkiye İran’ın batısında, Pakistan ise ülkenin doğusunda kara sınırını paylaşıyor.

Suudi Arabistan ile İran arasında kara sınırı bulunmamasına rağmen iki ülke Basra Körfezi üzerinden aynı bölgesel güvenlik alanının önemli aktörleri arasında yer alıyor. Riyad ile Tahran arasındaki ilişkiler uzun yıllardır Körfez ve Orta Doğu’daki siyasi ve güvenlik dengelerinin önemli başlıklarından birini oluşturuyor.

PAKİSTAN NÜKLEER SİLAHA SAHİP TEK MÜSLÜMAN ÜLKE

Üçlü savunma anlaşmasının taraflarından Pakistan, nükleer silaha sahip tek Müslüman ülke konumunda bulunuyor. İslamabad ile Riyad arasındaki savunma ilişkileri yeni anlaşmadan önce de ikili anlaşmalar üzerinden sürdürülüyordu.

Pakistan ve Suudi Arabistan, 2025 yılında da karşılıklı savunmayı kapsayan Stratejik Karşılıklı Savunma Anlaşması imzalamıştı. Söz konusu anlaşmada taraflardan birine yönelik saldırının iki ülkeye birden yapılmış sayılması ilkesi kabul edilmişti. Türkiye’nin katılımıyla imzalanan yeni anlaşmayla ortak savunma çerçevesi üç ülkeye genişletildi.

PAKİSTAN İRAN SAVAŞINDA ARABULUCULUK GİRİŞİMLERİNDE BULUNDU

Pakistan, ABD ile İran arasındaki savaşın sona erdirilmesine yönelik diplomatik girişimlerde ve arabuluculuk çalışmalarında yer aldı. Türkiye de bölgede yaşanan çatışmaların sona erdirilmesi amacıyla yürütülen çeşitli diplomatik süreçlerde aktif rol üstlendi.

Türkiye’nin Gazze’deki savaşı sona erdirmeye yönelik müzakerelerde yürüttüğü diplomatik temaslar da söz konusu dönemin önemli başlıkları arasında yer aldı. Üç ülkenin güvenlik ve dış politika alanındaki temasları, Mekke’de imzalanan ortak savunma anlaşmasıyla yeni bir çerçeveye taşındı.

ERDOĞAN VE MUHAMMED BİN SELMAN GÖRÜŞTÜ

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, anlaşmanın imzalanması öncesinde Mekke’de Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile bir araya geldi. Görüşmede Türkiye-Suudi Arabistan ilişkileri ile bölgesel ve uluslararası gelişmeler ele alındı.

Görüşmeye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı İbrahim Kalın, Türkiye’nin Riyad Büyükelçisi Emrullah İşler ve Cumhurbaşkanlığı Özel Kalem Müdürü Hasan Doğan da katıldı.

MEKKE ANLAŞMASIYLA SAVUNMA İŞ BİRLİĞİ GENİŞLETİLECEK

Üç ülkenin ortak açıklamasına göre anlaşma yalnızca herhangi bir tarafa yapılacak saldırının ortak saldırı sayılması hükmünü içermiyor. Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki savunma iş birliğinin farklı alanlarda geliştirilmesi de anlaşmanın hedefleri arasında bulunuyor.

Mekke’de imzalanan Ortak Savunma Anlaşması ile Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan, kolektif caydırıcılık ve ortak güvenlik konusunda karşılıklı yükümlülük içeren yeni bir savunma mekanizması oluşturdu.