İran’da anlasma için son hamle! Pakistan devreye girdi Trump ek süre verdi

ABD ve İsrail’in İran yönelik açtığı savaşın geleceği, Tahran’ın enerji altyapısının yok edilmesi ile müzakere masasının kurulması arasında gidip gelirken dün Pakistan’ın devreye girmesiyle yeni bir anlaşma ümidi doğdu. ABD Başkanı Donald Trump, önceki gün İran’a yönelik küfürlü tehdit paylaşımından sadece beş saat sonra Tahran yönetimine anlaşma yapmak için tanıdığı süreyi 8 Nisan’a uzattığını duyurdu. Aksi takdirde İran’ın tüm enerji altyapısını yok edeceği tehdidini yineleyen Trump’ın karar değişikliğinin arkasında ise Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir’in çabası olduğu çıktı. Münir’in ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Washington’ın özel temsilcisi Steve Witkoff ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile “bütün gece” telefonla temas halinde olduğu belirtilirken, Pakistan’ın taraflara iki aşamalı bir plan sunduğu aktarıldı.

ÖNCE ATEŞKES VE HÜRMÜZ

“İslamabad Anlaşması” olarak isimlendirilen planın ilk aşamasında tarafların eş zamanlı olarak askeri operasyonları durduracağı acil bir ateşkes öngörülüyor. Bu adımın, çatışmanın bölgesel bir savaşa dönüşmesini önlemek ve diplomatik görüşmeler için uygun zemini oluşturmak amacı taşıdığı belirtiliyor. Bu aşamanın ateşkesin dışındaki maddesi ise küresel enerji ticareti açısından stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması. Plan kapsamında İran’ın deniz trafiğine yönelik kısıtlamaları kaldırması ve petrol tankerlerinin güvenli geçişine izin vermesi bekleniyor. ABD tarafı, bu adımı temel şart olarak görüyor.

3 HAFTALIK MÜZAKERE SÜRECİ

Ateşkesin ardından yaklaşık 15 ila 20 günlük yoğun bir müzakere süreci öngörülüyor. Bu görüşmelerde daha kapsamlı bir güvenlik anlaşması, bölgesel gerilimi azaltacak düzenlemeler ve uzun vadeli siyasi uzlaşı başlıklarının ele alınması hedefleniyor. ABD yönetimi öncelikle Hürmüz Boğazı’nın açılmasını talep ederken, İran ise baskı ve tehdit altında müzakere etmeyeceğini savunuyor. Uzmanlara göre bu temel görüş ayrılığı, diplomatik sürecin en büyük sınavı olacak. Axios haber platformuna göre Türkiye, Mısır ve Pakistan’ın 45 günlük bir ateşkes sağlanmasına ilişkin girişimleri sürüyor. Bu girişimin savaşın tırmanmasını önlemek için son fırsat olabileceği değerlendiriliyor.

İRAN ATEŞKES İSTEMİYOR

Ancak İran’dan gelen ilk sinyaller uzlaşma ihtimalinin düşük olduğuna işaret ediyor. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD için ateşkesin yeniden toplanmak ve tekrar suç işlemek için kısa bir ara vermek anlamına geldiğini belirtirken, Devlet haber ajansı IRNA da, Tahran’ın ABD şartlarına karşılık verdiğini açıkladı. Buna göre ateşkes önerisini reddeden İran, “kalıcı barış anlaşmasının gerekliliğini” vurgulayarak, bölgedeki tüm çatışmaların sonlanması, Hürmüz’den geçiş protokolü oluşturulması, yeniden inşa için tazminat ve İran’a yönelik yaptırımların kaldırılmasını istiyor.

‘İRAN’I BİR GECEDE YOK EDEBİLİRİZ’

Bu arada dün Beyaz Saray’da askeri yetkililerle birlikte İran savaşıyla ilgili açıklamalarda bulunan ABD Başkanı Trump, ABD Doğu saatiyle salı akşamı (bugün) 20.00’ye kadar İran’a süre tanıdığını hatırlatarak, süre dolana kadar anlaşma sağlanamaması durumunda “İran’ın 2 seçeneği var. Yarın akşam İran’a yönelik yeni gelişmeler olabilir. Bütün ülke tek bir gecede yok edilebilir ve o gece yarın gece olabilir” tehdidinde bulundu. Trump ayrıca “İran halkı bombaların patladığını duymak istiyorlar. Bombaları duymadıklarında endişe ediyorlar çünkü özgür hale gelmek istiyorlar” değerlendirmesinde bulundu.

İSRAİL MASAYI DEVİRMENİN PEŞİNDE

İsrail, ABD Başkanı Trump’ın verdiği süre dolmadan, İran’ın Güney Pars Doğalgaz sahasında bulunan ülkenin en büyük petrokimya tesisine saldırı düzenledi. İsrail Savunma Bakanı Katz, İran’ın Basra Körfezi kıyısındaki Aseluye kentinde bulunan tesislere saldırdıklarını açıkladı. Öte yandan İsrail’de yayın yapan Kanal 12 televizyonunun üst düzey bir İsrailli yetkiliye dayandırdığı haberde, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun dün telefon görüşmesi yaptığı ABD Başkanı Trump’a İran’la yapılacak bir ateşkes anlaşmasının “büyük riskler taşıdığını” söylediği iddia edildi.

Bilgi Notu: Trump’ın anlaşmaya varılmasına yönelik İran’a tanıdığı süre yarın Türkiye saatiyle 03.00’te sona erecek. ABD’li lider anlaşma olmaması halinde İran’ın elektrik santrallarını ve köprüleri hedef alarak ülkenin sivil altyapısını çökerteceğini söyledi.

İRANLI İSTİHBARAT KOMUTANI ÖLDÜRÜLDÜ

İRAN’da Devrim Muhafızları Ordusu, İstihbarat Teşkilatı Komutanı Tümgeneral Mecid Hademi’nin hayatını kaybettiğini açıkladı. Devrim Muhafızları’ndan yapılan açıklamada “Devrim Muhafızları İstihbarat Teşkilatının başkanı bugün şafak vakti Amerikan-Siyonist düşmanın saldırısında şehitlik mertebesine ulaşmıştır” dendi. Öte yandan İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, dün yaptığı açıklamada Hademi’nin öldürüldüğü saldırının sorumluluğunu üstlendi. İsrail ordusunun da Devrim Muhafızları’na “bir başka ağır darbenin vurulduğu” belirtildi.

HÜRMÜZ’DEN SONRA BABU’L MENDEB TEHDİDİ 

İRAN, ABD Başkanı Donald Trump’ın ülkenin enerji altyapısına saldırı tehditlerini hayata geçirdiği takdirde “Hürmüz Boğazı’nın yanında Babu’l Mendeb Boğazı’nın da kapatılabileceği” uyarısında bulundu. İran’ın dini lideri Mücteba Hamaney’in danışmanı Ali Ekber Velayeti, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda “Direniş Cephesi’nin komuta merkezi, Babu’l Mendeb’i Hürmüz Boğazı gibi görüyor. Beyaz Saray aptalca hatalarını tekrarlamayı planlıyorsa, enerji akışının ve küresel ticaretin tek bir hareketle sekteye uğratılabileceğini yakında anlayacaktır” ifadelerini kullandı.

COSTA: ALTYAPI SALDIRILARI KABUL EDİLEMEZ

Avrupa Birliği (AB) Konseyi Başkanı Antonio Costa, İran’ın enerji tesisleri başta olmak üzere sivil altyapılarının hedef alınmasının “yasa dışı ve kabul edilemez” olduğunu belirtti. Bölgedeki sorunların “askeri yöntemlerle” çözülemeyeceğini kaydeden Costa, “İran halkı, İran rejiminin asıl kurbanıdır. Askeri harekatın genişlemesinin de asıl kurbanı yine onlar olacaktır. Gerilimi tırmandırmak ateşkes ve barışı sağlamayacaktır. Bunu ancak müzakereler, yani bölgesel ortakların öncülüğünde yürütülen çabalar başaracaktır” dedi.