İran son dakika: ABD Başkanı Trump İran dan ne istiyor? Saldırı kararı için Kongre onayına ihtiyacı var mıydı? Dış Haberler

ABD, İranlılara rejimi devirmeleri çağrısında bulunarak, Cumartesi sabahının erken saatlerinde İsrail ile birlikte İran'a karşı "büyük çaplı operasyon" başlattı.

ABD operasyona "Epic Fury" (Destansı Öfke) adını verirken, İsrail ise "Lion’s Roar"(Aslanın Kükreyişi) olarak adlandırıyor.

Demokratlardan ABD Başkanı Trump'a tepki Haberi Görüntüle

İran dini lideri Ali Hamaney ve diğer üst düzey yetkililerin öldürüldüğü bildirildi.

Hava saldırısı, ABD ile İran arasında Tahran'ın nükleer programına ilişkin Cenevre'de yürütülen görüşmelerin iki gün önce anlaşma sağlanamadan sona ermesinin ardından geldi.

İran ise dışişleri bakanının "sebepsiz ve yasa dışı" olarak nitelediği ABD-İsrail saldırılarına misilleme olarak Körfez ülkelerindeki ABD üslerini karşı saldırılar başlattı.

İran, Körfez ülkelerindeki hedeflere saldırıları sürdürüyor Haberi Görüntüle

KAÇ KİŞİ HAYATINI KAYBETTİ?

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Pazar günü yaptığı açıklamada üç ABD askerinin çatışmada öldüğünü, beş askerin ise ağır yaralandığını duyurdu; hayatını kaybedenlerin kimlikleri açıklanmadı.

CBS'in haberine göre, söz konusu askerler Kuveyt'te konuşluydu.

İran Kızılayı, üç gündür süren saldırılarda İran genelinde 555 kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı. Devlet haber ajansı IRNA'nın aktardığına göre, İran'ın güneyindeki bir okulda meydana gelen patlamada çocuklar da dahil en az 165 kişi öldü.

İran'a ait bir füzenin İsrail'in orta kesimindeki Beit Şemeş kentinde düşmesi sonucu en az 9 kişi öldü.

İsrail-ABD-İran hattında son durum! Haberi Görüntüle

İran füzelerinin Tel Aviv'in merkezindeki bazı binalara isabet etmesi sonucu bir kişi öldü, en az 20 kişi yaralandı.

İran ayrıca misilleme kapsamında Bahreyn, Kuveyt, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’ne (BAE) insansız hava araçları ve füzeler fırlattı. Bu ülkelerin tamamında ABD askeri varlığı bulunuyor.

Yetkililer ve havaalanı görevlilerine göre, Abu Dabi ve Dubai'deki havaalanlarında bir kişi öldü, 11 kişi yaralandı.

İsrail'in bu sabah saatlerinde Beyrut'a düzenlediği saldırılarda 35 kişi hayatını kaybetti.

TRUMP'IN KONGRE ONAYINA İHTİYACI VAR MIYDI?

Trump, cumartesi sabahı yayımladığı video mesajda ABD-İsrail saldırılarını "büyük operasyonlar" olarak tanımladı.

ABD Anayasası'nın I. Maddesi'ne göre savaş ilan etme yetkisi Kongre'ye ait; ancak Kongre resmi bir savaş ilanında bulunmadı.

Bununla birlikte Anayasa, başkana askeri harekata girişme konusunda geniş yetkiler tanıyor.

Bu gri alan son dönemde Washington'da yoğun tartışmalara yol açtı.

Kongre'de ABD-İsrail saldırılarına verilen tepkiler büyük ölçüde partizan çizgide şekillendi. Halihazırda Kongre'nin iki kanadını da kontrol eden Cumhuriyetçiler saldırıları büyük ölçüde destekledi.

Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson, Trump yönetiminin saldırılar öncesinde Kongre liderlerinden oluşan iki partili "Sekizler Çetesi"ni bilgilendirdiğini söyledi.

Demokratlar ise saldırıları büyük ölçüde kınayarak Trump'ı Kongre onayı olmadan savaşa girişmekle suçladı. Demokratlar, geçen yıl Cumhuriyetçi destek eksikliği nedeniyle başarısız olan savaş yetkileri tasarısının yeniden gündeme alınması çağrısını yineledi.

Yeni bir savaş yetkileri tasarısı sunulup kabul edilirse, başkanın Kongre onayı olmaksızın tek taraflı güç kullanmasını engelleyebilir.

Ancak şu aşamada böyle bir tasarının kabul edilme ihtimali düşük görünüyor.

Cumhuriyetçiler arasında yalnızca Temsilci Thomas Massie ve Senatör Rand Paul gibi az sayıda isim böyle bir girişime destek verebileceklerini ima etti.

ABD NEDEN İSRAİL'E SALDIRDI?

Cumartesi günü Tahran'da patlamalar bildirildikten kısa süre sonra Trump sosyal medyada yaptığı paylaşımda İran'ı ABD'yi hedef alan "bitmek bilmeyen bir kan dökme kampanyası" yürütmekle suçladı.

Trump, İran'ın nükleer programından vazgeçmesi için sunulan her fırsatı reddettiğini ve Avrupa'yı, yurtdışındaki ABD askerlerini hatta "yakında Amerikan ana karasını" tehdit edebilecek uzun menzilli füzeler geliştirdiğini öne sürdü.

Ayrıca 1979'da Tahran'daki ABD Büyükelçiliği'nin basılarak onlarca Amerikalının 444 gün boyunca rehin tutulmasını ve 1983'te Beyrut'ta bir ABD Deniz Piyadeleri kışlasının bombalanarak 241 askerin öldürülmesini hatırlattı.

Trump, Ocak ayında da ekonomik kriz sırasında İran güvenlik güçlerinin protestoları bastırması üzerine müdahale etme sözü vermişti.

Geçen yıl Haziran ayında ABD, İran'daki üç nükleer tesisi bombalamıştı. Trump, "Midnight Hammer" operasyonunun İran'ın nükleer programını "tamamen yok ettiğini" söylemişti.

Geçen yazki ABD saldırıları, İran ile İsrail arasında 12 gün süren çatışmanın ateşkesle sonuçlanmasının önünü açmıştı.

İsrail, İran'ın nükleer, askeri ve altyapı tesislerine hava saldırıları düzenlemiş; Tahran ise yüzlerce roket ve insansız hava aracıyla karşılık vermişti.

İRAN'DA ÜST DÜZEY KAÇ KİŞİ ÖLDÜRÜLDÜ?

Trump sosyal medyada yaptığı açıklamada Ayetullah Ali Hamaney’in öldüğünü duyurdu ve onu "tarihin en kötü insanlarından biri" olarak nitelendirdi.

İran devlet televizyonu daha sonra 1989'dan bu yana görevde olan 86 yaşındaki Hamaney'in ölümünü doğruladı ve 40 günlük yas ilan etti.

Trump, Fox News'e yaptığı açıklamada operasyonda 48 İranlı liderin öldürüldüğünü söyledi.

BBC Verify tarafından elde edilen Tahran'a ait uydu görüntüleri, Hamaney’in başkentteki ofisinin bir bölümünde ciddi hasar olduğunu gösterdi.

ABD KARA BİRLİKLERİ İRAN'A GÖNDERİLECEK Mİ?

ABD'nin İran'a kara birlikleri göndereceğine dair bir işaret bulunmuyor; bunda Amerikan kamuoyunun kara işgaline yönelik isteksizliğinin de payı var.

Cumhuriyetçi Senatör Tom Cotton, CBS'e yaptığı açıklamada, "Başkanın İran içinde büyük ölçekli bir kara gücü planı yok" dedi.

Cotton'a göre ABD operasyonu "uzatılmış bir hava ve deniz harekatı" içerecek.

ABD'nin Orta Doğu genelinde yaklaşık 13 askeri üssü bulunuyor ve bu üslerde genellikle 30 bin ila 40 bin asker görev yapıyor.

ABD ordusu haftalardır bölgedeki varlığını güçlendiriyor ve USS Gerald R. Ford ile USS Abraham Lincoln adlı iki uçak gemisi bölgede konuşlanmış durumda.

İRAN'IN ABD'YE SALDIRMA KAPASİTESİ VAR MI?

İran yönetimi nükleer silah istemediğini her zaman savundu; ancak BBC Uluslararası Editörü Jeremy Bowen'a göre İran, sivil bir nükleer enerji programında kullanım alanı bulunmayan düzeyde uranyum zenginleştirdi.

Ancak, İsrail ve ABD şu ana kadar İran'ın bomba yapmaya hazırlandığına dair kamuoyuna açık bir kanıt sunmadı.

ABD ana karasına yönelik yaklaşan bir İran saldırısına dair kamuya açık bir rapor bulunmuyor; ancak New York'tan Los Angeles'a kadar yerel yetkililer yüksek alarm durumunda olduklarını açıkladı.