İran savaşı eski krizi tetikledi: Herkes petrole odaklanırken alarm zili çalmaya başladı

ABD ve İsrail'in saldırılarıyla başlayan İran savaşı karşılıklı misillemeler ve Ortadoğu'daki diğer ülkelere düzenlenen saldırılarla sürüyor. İran, bir yandan ABD-İsrail'e destek veren tüm ülkeleri meşru hedef ilan ederken bir yandan da uluslararası kozu olan Hürmüz Boğazı'nda adımlar atmaya devam ediyor.

Dünyanın en önemli petrol transfer merkezi olan boğaz, Ortadoğu petrolünün uluslararası pazara açılmasını sağlarken İran'ın boğazı kapatması petrol başta olmak üzere çok sayıda sektörde dengeleri değiştirdi. Doğrudan ya da dolaylı olarak en çok etkilenen pazarlardan biri de otomotiv oldu. Tüketiciler elektrikli ve hibrit araçlara yüklenmeye başladı.

Hürriyet'ten Taylan Özgür Dil'in haberine göre, Orta Doğu'da yükselen tansiyon nedeniyle dünya kamuoyu akaryakıt zamlarına ve buna paralel olarak artan elektrikli araç (EV) talebine kilitlenmişken, otomotiv dünyasında asıl "alarm zilleri" üretim bandındaki gizli ham madde krizi için çalmaya başladı.

ASCII raporu, savaşın uzaması halinde çip üretiminin vazgeçilmezi olan helyum, neon ve argon gibi stratejik gazların özellikle Katar üzerinden tedarikinde yaşanacak bir aksamanın, Avrupa otomotiv sanayisinde yeni ve yıkıcı bir çip krizini tetikleyebileceği uyarısında bulunuyor.

Sektör temsilcileri, Asya’da BYD örneğinde olduğu gibi EV bayilerinde anlık müşteri trafiği patlaması yaşansa da, General Motors’un (GM) işaret ettiği üzere bu eğilimin kalıcı bir tüketici davranışına dönüşmesi için petrol fiyatlarındaki baskının en az 4 ila 6 ay boyunca yüksek seyretmesi gerektiğine, aksi takdirde asıl büyük kırılmanın talepte değil üretim tedarik zincirinde yaşanacağına dikkat çekiyor.

Viyana merkezli Supply Chain Intelligence Institute Austria’nın (ASCII) yayımladığı rapora göre, İran-İsrail-ABD eksenindeki gerilimin iki ayı aşması, Avrupa otomotiv üretimini durma noktasına getirebilir. Çip ve batarya üretiminde hayati önem taşıyan helyum, neon ve argon gazlarının ana kaynağı olan Körfez ülkelerindeki sevkiyatın aksaması, Tayvan ve Güney Kore gibi üretim merkezlerini kilitleyebilir.

Sektör her ne kadar 2022 yılında Rusya’nın Ukrayna’yı işgaliyle Mariupol ve Odessa’daki neon üretiminin durmasından dersler çıkarıp rezervlerini güçlendirmiş olsa da, Hürmüz Boğazı’nın uzun süreli kapanması "en kritik senaryo" olarak masada duruyor. Bu üretim riskine karşın tüketici tarafında ise bıçak sırtı bir denge hakim.

Çinli dev BYD’nin Manila’daki bayisinin iki haftada bir aylık kotasını doldurması ve Tayland’dan gelen yüksek talep sinyalleri elektrikli araçlara olan anlık ilgiyi kanıtlarken, madalyonun diğer yüzünde General Motors’un (GM) temkinli duruşu yer alıyor.

Piyasalar altüst! Trump'ın tehdidi, İran'ın resti: Ortalık alev aldı

GM Finans Direktörü Paul Jacobson’a göre, tüketicinin yakıt tasarruflu araçlara yönelmesi için petrol fiyatlarının sadece artması yetmiyor; bu yüksek seviyelerin en az 4 ila 6 ay boyunca kalıcı olması gerekiyor. Dolayısıyla sektör, bir yandan anlık talep artışını yönetmeye çalışırken diğer yandan üretimi felç edebilecek bir gaz ve çip krizine karşı adeta zamanla yarışıyor.