İran karıştı… Şah’ın oğlu yine sahnede

RIZA Pehlevi, Şah Muhammed Rıza Pehlevi ve Farah Diba’nın ilk çocukları olarak 31 Ekim 1960’da Tahran’da doğdu. Şah Rıza Pehlevi tahtı 1953’te, ABD istihbaratı CIA ve İngilizlerin desteklediği bir darbeyle iktidarı ele geçiren babası Rıza Şah’dan devralmıştı.

CARTER’A MÜZİK ÇALMIŞ

Küçük Rıza lüks içinde doğdu. Tahran’ın kuzeyindeki Niavaran Sarayı’nın içinde kurulan özel okulda eğitim görmeye başladı. İddiaya göre dönemin ABD Başkanı Jimmy Carter, 1978 yılbaşında ülkeyi ziyaret ettiğinde Pehlevi, konuk başkan için rock müzik çalmıştı. İran ise kaynıyordu. 1970’lerde yükselen petrol fiyatları İran’ın işine gelmişti; ancak bir yandan ekonomik eşitsizlikler, öte yandan SAVAK istihbarat teşkilatının muhaliflere işkence iddiaları Şah’a yönelik hoşnutsuzluğu günbegün arttırmıştı.

47 YILDIR TAHTI BEKLİYOR

ABD’YE OKUMAYA GİTTİ

Prens, 18 yaşındayken okumak için ABD’ye gitti. Ertesi yıl ise İran İslam Devrimi ile babası ve ailesi ülkeden kaçmak zorunda kaldı. Rıza Pehlevi ABD Hava Kuvvetleri’nde pilotaj eğitimi aldı, Teksas Teknik Üniversitesi’nde siyaset okudu. Mısır’a sığınan devrik Şah lenf kanserinden hayatını kaybettiğinde Rıza Pehlevi 20’nci doğumgününde babasının halefi ilan edildi.Pehlevi destekçilerine yaptığı konuşmada “Kalbinizin derinliklerinde, tarihimizdeki diğer kabuslar gibi bu kabusun da geçeceğinden emin olabilirsiniz” dedi. İran diasporasında tanınmış bir avukat olan Yasmine Pehlevi ile evli olan Rıza Pehlevi’nin üç yetişkin kızı bulunuyor. ABD başkenti Washington yakınlarında yaşayan ve İran diasporasında saygı gören bir figür olan Pehlevi’nin İran’da sokağa çıkan göstericiler nezdinde ne kadar desteği olduğu ise belirsiz.

Rıza Pehlevi, babası Şah Rıza Pehlevi ve annesi Farah Diba ile.

İSRAİL’E RESMİ ZİYARET

2023’te İsrail’e resmi ziyaret gerçekleştiren Ağlama Duvarı’nda dua eden Prens, geçen yaz İsrail ile İran arasında patlak veren 12 gün savaşı sonrasında da İranlıları sokağa çıkıp rejimi devirmeye çağırmış ancak karşılık bulamamıştı. Şimdi ise yine sahnede. İsrail medyası Pehlevi’yi rejime alternatif olarak gösterirken ABD Başkanı Donald Trump bile Pehlevi konusunda emin değil.  İran rejimi bu isyanı da bastıracağına inanırken yine de göstericilerin arasında Pehlevi posterleri dikkat çekiyor. Siyasi gözlemciler ise molla rejiminin yıllarca muhalefete izin vermediğine işaret ederek başka öne çıkan siyasi aktörlerin olmadığı bir ortamda protestocuların Pehlevi’yi bir alternatif olarak görmesinin pek de şaşılacak bir şey olmadığına işaret ediyor.

VON DER LEYEN: AVRUPA ÖZGÜRLÜK İSTEYENLERİN YANINDA

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, hükümet karşıtı eylemlerde gözaltına alınan protestocuların serbest bırakılması çağrısında bulundu. X sosyal medya hesabından, Avrupa’nın özgürlük isteyen eylemcileri desteklediğini kaydeden Von der Leyen, “Başkent Tahran ve ülkedeki diğer şehirler, özgürlük talep eden İranlılarla dolu. Avrupa özgürlük isteyenlerin yanında. Protestoculara yönelik şiddeti kınıyoruz. İran’ın mevcut yönetimi tarihin kötü tarafında hatırlanacak. Gözaltına alınanlar derhal serbest bırakılmalı. Temel haklara saygı gösterilmeli” dedi.

GÖSTERİLER SÜRÜYOR… PEHLEVİ’DEN ÇAĞRI

Demokratik laik bir rejime geçiş için liderlik yapabileceğini öne süren Pehlevi, İran’daki gelişmeleri yakından takip ediyor. Dün yaptığı açıklamada “Bizim hedefimiz sadece sokakları değil. Hedef, kent merkezlerini işgale hazırlamaktır” dedi.

TRUMP: ABD YARDIM ETMEYE HAZIR

ABD Başkanı Donald Trump da Truth Social hesabından, “İran, belki de daha önce hiç olmadığı kadar özgürlük istiyor. ABD yardım etmeye hazır” mesajını paylaştı. Trump protestoların başlamasından bu yana, İran yönetimini tehdit ediyor. Eylemcilere müdahale edildiği takdirde İran’a saldırılacağı konusunda ciddiyet sergiliyor. Önceki gün de Pehlevi, ‘ABD Başkanı ülkedeki şiddete müdahale etsin’ çağrısında bulunmuş, İran’daki mevcut yönetime karşı harekete geçmesini istemişti. Öte yandan iki haftayı geride bırakan protestolarda can kaybı 65’e yükseldi.