İran ın fiilen kapattığı Hürmüz Boğazı, küresel enerji ticaretinin gerçekleştiği stratejik geçitlerden biri

Basra Körfezi’ni Umman Denizi’ne bağlayan 33 kilometre genişliğindeki Hürmüz Boğazı, dünya deniz geçitleri arasında en stratejik su yollarından biri olarak öne çıkıyor. Küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) akışının önemli bir bölümü bu dar geçitten sağlanıyor.

ABD Enerji Enformasyon İdaresi’nin (EIA) 2025 verilerine göre, Hürmüz Boğazı’ndan günlük 20 milyonu varili aşkın ham petrol ve petrol ürünü geçiyor. Bu miktar, dünya sıvı petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20’sine karşılık geliyor.

Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) verileri de benzer şekilde, küresel petrol ticaretinin beşte birinin bu hat üzerinden gerçekleştiğini ortaya koyuyor.

Küresel LNG ticaretinin yüzde 20'si bu hat üzerinden gerçekleşiyor

Ayrıca küresel LNG ticaretinde de günlük yaklaşık 300 milyon metreküp yani küresel ticaretin yüzde 20’si de yine bu güzergahı kullanıyor. Özellikle Katar kaynaklı doğalgaz sevkiyatları Asya pazarlarına buradan ulaşıyor.

Boğazdan geçen petrolün büyük bölümü Körfez ülkelerine ait. Başlıca ihracatçılar arasında Suudi Arabistan, Irak, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, İran ve LNG ihracatında öne çıkan Katar bulunuyor.

Bu ülkelerin enerji ihracatının önemli kısmı Hürmüz üzerinden dünya pazarlarına ulaşıyor.

EIA verilerine göre Hürmüz’den geçen petrolün yaklaşık yüzde 70 ila 80’i Asya ülkelerine gidiyor. En büyük ithalatçılar arasında Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore yer alıyor.

Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa ülkeleri ise Körfez petrolüne geçmişe kıyasla daha düşük oranda bağımlı olsa da Boğaz'daki aksamalarda küresel fiyat artışlarından dolaylı olarak etkileniyor.

İran, ABD-İsrail saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapattı

İran ile ABD arasında müzakere süreci devam ederken ABD ve İsrail'in İran'a başlattığı saldırılar sonrasında çatışma bölgeye yayıldı. İran, İsrail'in yanı sıra bölgedeki ABD üslerine ve hedeflerine saldırılar düzenledi.

Bununla birlikte İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'ndan ticari gemi geçişlerini de fiilen engelledi. Devrim Muhafızları Ordusu, VHF radyo yayınlarıyla gemilere "Hiçbir gemi geçiş yapamaz" ve "Geçişe izin verilmiyor" uyarıları yaptı.

Avrupa Birliği'nin Aspides deniz misyonu yetkilisi, bu mesajların IRGC'den geldiğini doğruladı. İngiliz Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO) ise resmi bir kapanma bildirimi olmadığını duyurdu.

İran tarafı da resmi tam kapanma ilan etmedi. Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Al Jazzera'ya yaptığı açıklamada, "Şu aşamada boğazı kapatma veya süyrüseferi engelleme niyetimiz yok." açıklaması yaptı. Buna karşılık İran Silahlı Kuvvetleri, Boğaz'da Umman açıklarında Skylight adlı bir petrol tankerini "uyarılara dikkat etmediği" gerekçesiyle vurdu ve tanker batmaya başladı.

Küresel deniz trafiğini izleyen "MarineTraffic"e göre, Boğazdaki trafik yüzde 40-70 oranında azaldı. 150-250'den fazla tanker (ham petrol, LNG, ürünler) demir attı, U dönüşü yaptı veya açık sularda bekliyor.

Uluslararası sigorta şirketleri risk nedeniyle poliçe iptalleri veya prim artışları ilan etti.

Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapatılması petrolün fiyatında da yüzde 10 artışa neden oldu.