İran ın en büyük gücü, en ciddi zaafına dönüştü: Füze şehirleri sırayla yok ediliyor

ABD Merkez Konseyi Komutanı Amiral Brad Cooper, salı günü düzenlediği video brifinginde operasyonun hedefini bildirdi. İran'ın kalan son balistik füze fırlatma rampalarını hedef aldıklarını ifade eden Cooper, Tahran'ın balistik füze kabiliyetini ortadan kaldırmayı amaçladıklarını kaydetti. Cooper, İran'ın ABD ve ortaklarına yönelik saldırı yeteneğinin azaldığını öne sürdü.

Çatışmanın başlamasının ardından Tahran, İsrail, ABD üsleri ve Basra Körfezi'ndeki diğer hedeflere 500'den fazla füze fırlattı. Saldırıların çoğu engellenirken, son günlerde büyük füze saldırılarının sayısında ciddi azalma gözlemlendi. ABD Merkez Komutanlığı'nın çarşamba günü yaptığı açıklamaya göre, İran'ın füze fırlatmaları 4 günde yüzde 86 oranında azaldı.

STRATEJİNİN TEMEL KUSURU

Wall Street Journal'ın (WSJ) haberine göre, Kaliforniya'daki James Martin Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Çalışmaları Merkezi'nde araştırma görevlisi olan Sam Lair, füze şehri konseptindeki temel kusuru vurgulayarak, "Bir zamanlar hareketli ve bulunması zor olan rampalar artık hareketli değil ve vurulmaları daha kolay" değerlendirmesini yaptı.

Tahran yönetimi, savaş başlamadan önce füzelerinin ve fırlatma rampalarının bir kısmını sığınaklardan çıkararak farklı bölgelere dağıtmıştı. ABD basınında yer alan iddialara göre bu hamle, "hedeflerin tespitini kolaylaştırmaktan başka bir işe yaramadı". Analistlere göre, İran'ın hava savunma bataryalarının büyük ölçüde etkisiz hale getirilmesiyle birlikte, ABD ve İsrail bazı bölgelerdeki bilinen füze üslerinin üzerinde yavaş hareket eden gözetleme uçaklarını uçurmaya devam ediyor. Güçler, yalnızca faaliyet belirtileri gördüklerinde insanlı savaş uçakları veya silahlı insansız hava araçlarıyla saldırı düzenliyor.

Analistler, Tahran'ın elinde kalan binlerce orta ve kısa menzilli füzenin büyük kısmının, yerleri çoğunlukla ABD ve İsrail orduları tarafından bilinen yeraltı üslerinde bulunduğunu belirtiyor. Bu durum, İran'ın misilleme kapasitesini ciddi şekilde sınırlandırıyor.

YERALTINDAKİ YIKIM UYDU GÖRÜNTÜLERİNE YANSIDI

Son günlerde çekilen uydu görüntüleri, hava saldırılarının boyutunu ortaya koydu. Güneydeki Şiraz kenti yakınlarındaki bir grup üssün birkaç kez vurulduğu anlaşılıyor. Martin Center tarafından yayınlanan ticari uydu fotoğrafları, yeraltı üslerinden birinden yakındaki bir kanyona çıkan mobil füze fırlatma rampalarının, füzelerini ateşlemeden önce imha edildiğini gösterdi.

Savaşın başlamasından üç gün sonra, 2 Mart'ta çekilen Şiraz'ın uydu görüntüsünde, imha edilen fırlatma rampalarından birinin yakınında kırmızımsı bir duman görüldü. Lair'e göre bu duman, bir füzeden nitrik asit yakıtının sızdığına işaret ediyor. Uzman, diğer birkaç fırlatma rampasının da imha edildiğini ve yangının kanyon boyunca yayıldığını belirtti.

İsfahan yakınlarındaki bir üste ise ilginç bir an kaydedildi. 1 Mart'ta bir uydu, hasar görmemiş bir füze fırlatma rampasının tesisin yakınındaki yolda hareket ettiğini gösteren bir fotoğraf çekti. Lair'in aktardığına göre, yakındaki yolda oluşan bir krater, bir ABD veya İsrail savaş uçağının aracı vurmaya çalıştığını ancak ıskaladığını gösteriyor. Ertesi gün aynı bölgenin çekilen bir fotoğrafı, yeraltı tesisinin çeşitli girişlerine daha sonra yapılan ağır bombardımanın kanıtlarını ortaya çıkardı. Lair, sosyal medya paylaşımında, "Tünel girişlerinin her iki tarafında da sığınak delici mühimmat kalıntıları görülebiliyor. Girişlerin çöküp çökmediği belirsiz" ifadelerini kullandı.

Lair'in, ticari uydu görüntüleme şirketi Planet'in 3 Mart tarihli bir fotoğrafına atıfta bulunarak verdiği bilgiye göre, Kermanşah yakınlarındaki bir İran üssünün girişi ve çevresindeki yollar ağır ABD bombalarıyla vurulmuş görünüyor. Tebriz'in kuzeyindeki bir yer altı füze üssünün tünel girişi ise 1 Mart'ta çekilen bir fotoğrafta çökmüş halde bulundu. Martin Center tarafından yayınlanan bir Planet görüntüsüne göre, Tebriz yakınlarındaki başka bir bölgedeki tünel girişleri de ciddi hasar aldı.

SINIRLI MÜHİMMAT VE ZAMAN BASKISI

Analistlere göre, ABD hava saldırıları İran'ın güneyindeki üslere odaklanırken, İsrail savaş uçakları çoğunlukla kuzeydeki tesisleri hedef alıyor. Horgo, Hacıabad ve Cem kasabaları yakınlarındaki 3 füze üssü daha vurulan noktalar arasında.

Uzmanlar, yüzey hedeflerine yönelik saldırı kararının iki temel faktöre dayandığını belirtiyor: İran'ın çok sayıda tesise sahip olması ve ABD cephaneliğinde yüzeyin altına nüfuz edip yeraltı tesislerini imha edebilecek sığınak delici bombaların sınırlı sayıda bulunması. Bu durum aynı zamanda, Pentagon'un çatışmanın başlarında Tahran'ın füzelerini etkisiz hale getirmesi veya en azından füzeleri ateşleme kabiliyetini felç etmesi gerektiğinin aciliyetini vurguladı.

İRAN'IN NE KADAR DAYANABİLECEĞİ BELİRSİZ

Washington merkezli düşünce kuruluşu CNA Corp'un araştırma analisti Decker Eveleth ise belirsizliğin İran'a avantaj sağladığını belirterek, "Kimse onların cephaneliğini sayamaz, bu da ne kadar süre dayanabilecekleri konusunda büyük bir belirsizlik olduğu anlamına gelir ve bu da onlara yardımcı olur" dedi.

ABD ordusunun eski füze uzmanı Colin David, saldırıların yöntemine ilişkin, "Bu saldırılar dalgalar halinde gerçekleştiriliyor ve her seferinde 2 veya 3 hedefi imha ediyorlar. Birden fazla dalgadan sonra, üsler yüzey yapıları ve fırlatma rampalarının kaybı nedeniyle etkinliklerini kaybediyor" ifadelerini kullandı.

FÜZE ŞEHİRLERİNİN SON DURUMU

İran, yıllardır füze şehirleriyle ilgili propaganda videoları yayınlıyor. Mart 2025'te, füze taşıyan kamyonlarla dolu uzun, penceresiz koridorlarda üst düzey komutanların gezindiği, en yeni büyük yeraltı tesisi olduğunu iddia edilen bir video yayınlanmıştı. Videoda yerin adı belirtilmemişti.

Tahran, bazı üslerinde füzeleri yüzeye çıkarmak zorunda kalmadan ateşlemek için ilkel yeraltı siloları da inşa etti. David, İran'ın güneyinde, Hurmuc kasabası yakınlarındaki bir üste, füzeleri yüzeye çıkarmadan ateşlemek için kullanılan 9 yeraltı silosu bulunduğunu ifade etti. Silolar, Basra Körfezi'ne doğru bakan bir dağın yamacına kazılmış derin çukurlardan oluşuyor. David, Hurmuc'da füzelerin mobil fırlatma rampaları yerine tren rayları üzerinde silolara taşınması için mekanik bir yükleyici bulunduğunu sözlerine ekledi.

Eveleth ise İran'ın rampaların yeniden kullanımındaki teknik zorluklar nedeniyle yeraltından füze ateşleme fikrinden büyük ölçüde vazgeçtiğini kaydetti. Bu durum, füze şehirlerinin operasyonel kapasitesini daha da sınırlandırıyor.

İran, silahlı insansız hava araçları (SİHA) ve aralıklı füze fırlatmalarıyla saldırılarına devam ediyor. Analistler, Tahran yönetiminin rejimin düşme tehlikesiyle karşı karşıya kalması durumunda son çare olarak kullanmak üzere en güçlü ve en uzun menzilli füzelerinden bazılarını saklıyor olabileceği görüşünde.