İran ın Dimona saldırısı Tel Aviv i alarma geçirdi: İsrail in Demir Kubbe si çöküyor mu?

İsrail'de, güney Negev Çölü'ndeki Dimona kasabası yakınlarında bulunan ülkenin ana nükleer araştırma tesisinden daha iyi korunan çok az yer bulunuyor. Sıkı güvenlik önlemleriyle korunan tesisin yakınındaki iki kasabaya düşen füzelerin yol açtığı yıkım manzaraları, İsraillileri sarstı. İsrail ordusunun yaklaşık 3 saat arayla isabet eden füzeleri engellemeye çalıştığını itiraf etmesi, ülkede hava savunmasının yetersiz kalmaya başladığı endişesine neden oldu.

İsrail ordusu sözcüsü Nadav Şoşani, Arad ve Dimona'yı vuran füzelerin İsrail'in daha önce gördüğü ve başarıyla engellediği türden olduğunu açıkladı. Şoşani, İran'ın son 3 haftada İsrail hava sahasına fırlattığı yaklaşık 400 balistik füzeden sadece 4'ünün savunmayı delip geçtiğini ve doğrudan isabet sağladığını belirtti. Füze saldırılarında en az 15 sivilin hayatını kaybettiği bildirildi.

BAŞARISIZ ÖNLEMELER VE SAVUNMA ZAFİYETLERİ

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, pazar günü füzelerin isabet ettiği bölgeleri ziyaretinde kimsenin ölmemiş olmasını bir "mucize" olarak nitelendirdi. Netanyahu İsraillilere, füze uyarılarının sağladığı zamanı sığınaklara gitmek için kullanmaları çağrısında bulundu ve "Kendinizi rahat hissetmeyin" uyarısını yaptı. İsrail Başbakanı, başarısız önlemeler için herhangi bir açıklama sunmazken, İsrail ve ABD'nin on yıllardır milyarlarca dolar yatırım yaptığı hava savunma sistemine dair değerlendirmede de bulunmadı.

Askeri yetkililer İran'ın balistik füzelerine karşı önleme oranını yüzde 90'ın üzerinde olarak açıklasa da uzmanlar savunmanın hiçbir zaman yüzde 100 kusursuz olamayacağının altını çiziyor. İsrail ordusu sözcüsü Tuğgeneral Effie Defrin, pazar akşamı yaptığı açıklamada Arad ve Dimona'daki başarısızlıkların birbiriyle bağlantılı olmadığını ifade etti.

New York Times'ın (NYT) haberine göre, İsrail'in hava ve füze savunma kuvvetlerinin eski komutanı ve yedek tuğgeneral Ran Kochav, Dimona'nın İsrail ve Amerikan yapımı çok katmanlı savunma sistemleriyle korunduğunu ancak hiçbir şeyin mükemmel olmadığını vurgulayarak, "Operasyonel bir başarısızlık yaşandı" dedi.

FARKLI KATMANLARDAN OLUŞAN SAVUNMA SİSTEMİ

İsrail'in Demir Kubbe'si, ülkedeki füze savunmasının en bilinen unsuru olsa da esas olarak Hamas'ın kısa menzilli füzelerini durdurmak için tasarlanmıştı. Balistik füzelere karşı en gelişmiş savunma katmanını ise İsrail ve ABD'nin geliştirdiği Arrow 3 sistemi oluşturuyor. Arrow 3, atmosferin hemen dışındaki bir uzay bölgesindeki hedefleri önleme kapasitesiyle öne çıkıyor.

Davud Sapanı ise seyir füzeleri ve orta menzilli roketlere karşı hazır durumda tutulurken, ABD yapımı THAAD sistemi de İsrail'de konuşlandırılmış durumda. İsrail, seçeneklerini artırmak ve kaynaklarını optimize etmek amacıyla daha uygun maliyetli ve daha yaygın olarak kullanılabilen önleyici füze sistemlerinin kapsamını genişletmek için çalışıyor.

Kochav, iran'ın girişimlerinin bazen işe yaradığını kaydederek, "Demir Kubbe ve David'in Sapanı gibi alt kademe hava savunma sistemlerinin kapasitesini zorlamaya yönelik bir girişim" olarak tanımladı.

ARROW 3 SİSTEMİNE YÖNELİK ELEŞTİRİLER

Arrow 3 sistemi, füzelerinin üretiminin maliyetli ve zaman alıcı olması nedeniyle dikkatli kullanılmaları gerektiği gerekçesiyle İsrail'de mercek altına alındı. Askeri sansürün sıkı kuralları altında faaliyet gösteren İsrail medyası, Arrow 3 sisteminin Arad ve Dimona'yı vuran füzeler karşısında kullanılmadığını duyurdu.

Geçtiğimiz haziran ayındaki 12 Günlük Savaş'ın sonlarına doğru, İsrail güvenlik teşkilatındaki bazı yetkililer ülkenin hava savunma füzelerinin İran balistik füze cephaneliği tükenmeden önce yetersiz kalabileceği endişesini dile getirmişti. Yetkililer o dönemde, İsrail'in önleyici füzelerin kullanımını idareli tutması gerektiğini ve yoğun nüfuslu bölgelerle stratejik altyapının savunmasına öncelik vermesi gerektiğini belirtmişti.

İsrail ordusu, füze savunma sistemlerinin tükendiğine dair son haberleri yalanlayarak uzun süreli çatışmalara hazırlandığını açıkladı. Durumun takip edildiği ve şu an itibarıyla herhangi bir eksiklik bulunmadığı ifade edildi.

STOK ENDİŞESİ VE ABD'DEN TALEPLER

Tartışmalar, geçen yıl İran'la yaşanan savaşta stokların tükenmiş olabileceğine dair haberlerin ardından ordunun en pahalı ve gelişmiş füzelerini ateşlemekten geri durduğu iddiasını yeniden gündeme getirdi. İsrail Genelkurmay Başkanı Korgeneral Eyal Zamir'in cumartesi günü yaptığı açıklamada, İran'a karşı yürütülen mevcut harekatın yalnızca "orta aşamada" olduğunu söylemesi, bu endişelerin önümüzdeki haftalarda daha da derinleşebileceğine işaret ediyor.

İsrail Savunma Bakanlığı Genel Direktörü Amir Baram, bu ay Washington'a giderek daha fazla füze önleme sistemi ve mühimmat talebinde bulundu. ABD'nin daha fazla malzeme sağlamayı kabul edip etmediği ise belirsizliğini koruyor.

General Kochav, İsrail'in füze önleme sistemleri tedarikine ilişkin "Bu dipsiz bir fıçı değil. Önleme yaparken, ertesi günkü savaşı da düşünmek zorundayız" ifadelerini kullandı.

'EN GELİŞMİŞ SİSTEMLER BİLE HER ZAMAN İŞE YARAMIYOR'

Yetkililer, misket bombalarından kaynaklanan tehdidi etkisiz hale getirmenin tek yolunun füzelerin atmosferin üzerinde yanarak yok olacağı şekilde önlenmesi olduğunu belirtti. Daha alt kademe önlemeler, savaş başlığının parçalanmasını engelleyemiyor. Öte yandan, uzmanlar en gelişmiş sinyal engelleme sistemlerinin bile her zaman işe yaramadığını kaydetti.

İsrail Ulusal Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü'nde kıdemli araştırmacı ve askeri teknolojiler uzmanı Yehoshua Kalisky, Arrow 2'nin füzenin yakınında patladığını ancak başarılı olması için çok yakın mesafede gerçekleşmesi gerektiğini anlattı. Arrow 3'ün ise kafa kafaya çarpışma gerektirdiğini söyleyen Kalisky, "Bu çok zor, tıpkı iki merminin çarpışması gibi" değerlendirmesinde bulundu.

İran füzelerinin bazılarının manevra kabiliyetine sahip olduğunu ve bunun da önleme sistemlerinin işini zorlaştırdığını ekleyen Kalisky, balistik füzenin rotasının hesaplanmasının hatalı olabileceğini, atmosferdeki küçük bir türbülansın bile önlemeyi engelleyebileceğini sözlerine ekledi. Kalisky, balistik füzelerin üç ana unsuru olduğunu belirtti; fırlatıldıktan sonra düşen motor, savaş başlığı ve yakıt deposu. Yakıt depolarının genellikle İsrail topraklarına düşerek siviller için tehlike oluşturduğunu vurgulayan uzman isim, "Çok büyükler, bir otobüs büyüklüğündeler" dedi.

YARALILAR VE TANIKLARIN ANLATIMLARI

Acil durum ve sağlık hizmetlerine göre, Arad ve Dimona'da meydana gelen iki füze saldırısında yaklaşık 175 kişi yaralandı, bunlardan en az 10'unun durumu ağır. Yerel yetkililere göre, yıkılan binaların sakinlerinin çoğunun sığınaklara inmesi daha büyük bir felaketi önledi.

Bölge sakinlerinden 62 yaşındaki Yitzhak Salem, Dimona'daki evinde eşiyle birlikte güçlendirilmiş güvenli bir odada saklandıklarını anlattı. Füzenin birkaç apartman binası arasındaki kumlu bir avluya isabet ettiğini belirten Salem, patlamanın odayı toz ve dumanla doldurduğunu söyledi. Dışarı çıktıklarında karşılaştıkları manzarayı "Kasırga ile depremin karışımı gibiydi" sözleriyle tanımladı.