İran dan ABD ye görüşelim telefonu

İran’da rejim karşıtı gösterilerin ardından rejim yanlıları da dün sokaklara dökülürken, Tahran yönetiminin ABD’ye ‘müzakereye hazırız’ mesajı ilettiği ortaya çıktı. ABD Başkanı Trump, görüşmenin ayarlanacağını söylerken, Tahran Yönetimi ABD Ortadoğu Özel Temsilcisi Witkoff ile temasa geçildiğini paylaştı. Gazze ve Ukrayna’da arabulucu olan emlak milyarderi Witkoff, Trump’ın yakın arkadaşı olarak biliniyor.

İran’da aralık ayının sonunda hayat pahalılığına tepki ile başlayan ancak daha sonra rejim karşıtı bir tona bürünen protesto gösterileri etkisini arttırırken, dün de başkent Tahran’ın yanı sıra birçok kentte binlerce rejim yanlısı da hükümete destek vermek için sokağa çıktı. Gösterilerde İran güvenlik güçleri tarafından yüzlerce protestocunun öldürüldüğü iddia edilirken ABD, Tahran’ın görüşmek için kendisine ulaştığını duyurdu.

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın nükleer bir anlaşma müzakere etmeyi teklif ettiğini ifade ederek, “Onlarla görüşebiliriz. Bir görüşme ayarlanıyor. Ancak ülkedeki gösteriler nedeniyle görüşmeden önce harekete geçmemiz gerekebilir” dedi.

Air Force One uçağında gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump, İran’ın kırmızı çizgiyi aşmaya başladığını, Tahran yönetimine karşı, ne zaman, nerede veya nasıl hareket edecekleri konusunda yorum yapmayacağını söyledi. İran’daki protestolarla ilgili “saat başı” rapor aldığını belirten Trump, İranlı yöneticilerle ilgili çok sert konuştu:

"Onlar lider değiller. Şiddet yoluyla yönetiyorlar. Bunu çok ciddiye alıyoruz. Ordu da bunu inceliyor ve masada çok güçlü seçeneklerimiz var."

Trump ayrıca, İran halkının internet bağlantısına sahip olmadığının hatırlatılması üzerine, Elon Musk ile konuşup Starlink aracılığıyla ülkedeki interneti tekrar aktif hale getirebileceklerini söyledi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi dün Tahran’daki yabancı büyükelçiler ve misyon şeflerine hitaben yaptığı konuşmada, İran’daki son günlerde meydana gelen terör eylemlerinde ABD ve İsrail’in müdahalesine dair çok sayıda belge ve kanıta sahip olduklarını iddia etti. Kendilerinin savaş istemediğini dile getiren Arakçi, “İran savaşa hazırdır ve önleyici bir savaş gündemimizde yok. Müzakereye de hazırız. Ancak adil, eşit haklara dayalı ve karşılıklı saygı çerçevesinde bir müzakere olmalıdır” şeklinde konuştu.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de “Bakan Arakçi ile ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff arasındaki iletişim kanalı açık. Ne zaman ihtiyaç olsa mesajlar bu yolla iletişim halindedir” diyerek gizli kanalı doğruladı. Arakçi ayrıca ülkedeki internetin yakında yeniden faaliyete geçeceğini belirterek, hükümetin bu konuda ilerleme kaydetmek için güvenlik birimleriyle koordinasyon içinde olduğunu kaydetti.

Gazze ve Ukrayna’da barışın sağlanması için yoğun bir mesai içinde olan Witkoff’un (68) bu kez İran’da yükselen krizin sona ermesi için devreye girmesi bekleniyor. Trump’ın golf arkadaşı ve Yahudi topluluğu ile güçlü bağları olan Yahudi müteahhit Steve Witkoff, Trump’ın ikinci döneminde Ortadoğu ve Ukrayna’da, Washington’ın arabulucusu olmuştu. Geride kalan bir yılda Putin’den Zelenski’ye, Netanyahu’dan Hamas yöneticilerine mekik diplomasisi yürüten Witkoff, Mayıs ayından beri Trump’ın “Ortadoğu Özel Temsilcisi”, temmuzdan bu yana da “Barış Misyonları Özel Temsilcisi” olarak görev yapıyor. Witkoff’un kişisel servetinin yaklaşık iki milyar dolar olduğu tahmin ediliyor.

Putin-Witkoff görüşmesi öncesi... Rusya 2 kenti ele geçirdiğini duyurdu

Uzmanlar, ABD’nin İran’da rejim değişikliğinden ziyade Venezuela’da olduğu gibi bir geçiş yönetimi talep ettiğini değerlendiriyor. Kendisiyle iş birliğinde bulunacak kişilerin iktidara gelmesini arzulayan Washington yönetiminin, rejim değişikliği isteğinin de olmadığı iddia ediliyor. ABD, Venezuela’da da Devlet Başkanı Nicolas Maduro’yu düzenlediği bir operasyonla kaçırmış; yerine Maduro’nun yardımcısı Delcy Rodriguez’in geçişini onaylamıştı.

İran’daki gösterilere dair bir açıklama da ülkenin Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’dan geldi. Göstericilerin itirazlarını görmezden gelmediklerini savunan Pezeşkiyan, "ABD ve İsrail, eğitilmiş teröristleri ülkeye soktu. Kargaşa çıkaranlar ve isyan edenler, protesto eden halk değildir. Biz protestocuların sesini duyuyoruz ve onların sorunlarını çözmek için tüm çabamızı ortaya koyuyoruz. Ailelerden rica ediyorum, çocuklarını bozgunculuk yapanlardan uzaklaştırsınlar” dedi.

Ekonomiyi iyileştirmek için bazı yapısal adımlar attıklarını ve bunların yakın gelecekte meyvesini vereceğini dile getiren Pezeşkiyan, “Görevimiz halkın sorunlarını çözmek ve endişelerini gidermektir. Aynı zamanda kargaşa çıkaranların ülkeyi altüst etmesine izin vermemektir” diye konuştu. Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de göstericilerin 350 camiyi ateşe verdiklerini belirterek, hiçbir İranlının ibadethaneyi hedef almayacağına dikkat çekti.

Trump’ın Tahran’ın protestocuları öldürmesi halinde askeri müdahalede bulunma tehdidinin ardından, diğer ülkelerin iç işlerine yabancı “müdahaleye” karşı olduğunu açıkladı.

Rusya Güvenlik Konseyi Sekreteri Sergey Şoygu, İranlı mevkidaşı Ali Laricani ile telefonda görüşerek, İran’ın iç işlerine dışarıdan müdahale etme yönündeki girişimleri kınadı. Şoygu, 17 Ocak 2025’te imzalanan kapsamlı stratejik ortaklık anlaşması çerçevesinde ikili işbirliği geliştirmeye hazır olduklarını dile getirdi.

Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Hindistan’da düzenlediği basın toplantısında İran’daki protestolar nedeniyle Tahran yönetiminin halkına uyguladığı şiddeti kınadı. Merz, şiddetin sona ermesi gerektiğini vurguladı.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres’in, İranlı yetkililere, protestoculara karşı “gereksiz ve orantısız güç kullanımından kaçınma” çağrısında bulunduğu bildirildi.

Avrupa Birliği Komisyonu Sözcüsü Anouar El Anouni, iki haftadır devam eden ve 500’den fazla kişinin ölümüyle sonuçlanan protestolara sahne olan İran’a yeni yaptırımlar uygulanmasının değerlendirildiğini bildirdi.