İran daki savaşın kazananı Putin : Orta Doğu daki savaş dengeleri nasıl değiştirdi? ‘ABD 7, İran 100’den fazla üretiyor’

ABD ile İsrail’in İran’a başlattığı savaş, gözlerin bir de Ukrayna-Rusya tarafına dönmesine neden oldu. Çünkü kuzeyde dört senedir süren savaşta, Ukrayna’nın en büyük destekçisi Avrupa oldu. Fakat gelinen noktada, İran çevresindeki ABD müttefiki Körfez ülkelerinde füze savunma sistemlerine duyulan ihtiyacın artması, Ukrayna’yı zor durumda bırakacak gibi duruyor.

ABD yapımı Patriot sisteminin üretimindeki kısıtlılık, İran harekâtından önce bile Ukrayna’nın rezervlerini tüketmiş ve ABD’nin Avrupalı müttefiklerini yıllar sürecek bir bekleme listesine sokmuştu. Bu eksiklikler, Rusya’nın Ukrayna’nın hava savunmasındaki boşluklardan yararlanmasına ve elektrik altyapısına zarar vermesine neden oldu.

ABD ve Körfez ülkeleri, İran’dan atılan füze ve İHA saldırılarını püskürtmek için savaşın ilk günlerinde yüzlerce önleyici füze ateşledi. Körfez ülkelerinin yoğun saldırı karşısında yalnızca birkaç günlük önleyici füze stokuna sahip olduğu tahmin ediliyor; bu da Washington’ı Hint-Pasifik ve diğer bölgelerden stok çekmek zorunda bırakabilir.

ABD’li silah üreticisi Lockheed Martin’in en gelişmiş önleyici füzesi PAC-3’ün geçen yıl toplam üretimi 600’ün biraz üzerindeydi. Uzmanlar, sadece bir balistik füzeyi etkisizleştirmek için genelde iki Patriot füzesi gerektiğini dile getirmekte. Hatta ilk ikisi etkisiz olursa çoğunlukla üçüncü de ateşleniyor. Milyonlarca dolara üretilen tek bir Patriot’un ise üretimi hem ABD’den hem de İspanya’dan gelen parçalarla yapılıyor ve aylar sürebiliyor, o nedenle üretim sınırlı.

Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy, Pazartesi günü basın mensuplarına yaptığı açıklamada, önleyici füzelerle ilgili “Bizim için hayati önem taşıyor” dedi. Zelenskiy, Ukrayna’nın silah tedarikini finanse eden Avrupalı ortaklarıyla temasa geçerek, İran çatışmalarının teslimatı etkileyip etkilemeyeceğini görüştüğünü belirtti. Ukrayna Hava Kuvvetleri Komutanı Yardımcısı Pavlo Yelizarov da ülkesi için en büyük tehdidi Rusya’nın balistik füze saldırılarının oluşturduğunu ve tek çözümün ise Patriot sistemi olduğunu kaydetti. Ukrayna ve Batı istihbaratına göre, Rusya ayda yaklaşık 80 balistik füze üretebilecek kapasiteye çıktı.

Ukrayna Hava Kuvvetleri, yalnızca Rus balistik füze saldırılarıyla aynı düzeyde ilerleyebilmek için ayda en az 60 PAC-3 önleyici füzeye ihtiyaç duyduklarını öngörüyor. Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius geçtiğimiz ay, Ukraynalı mevkidaşı Mykhailo Fedorov’un yoğun çağrısının ardından söz konusu ihtiyacın karşılanması için Avrupalı NATO ülkelerine füze bağışlama çağrısı yaptı. Sadece Almanya, beş tane bağışlamayı taahhüt etti.

MOSKOVA ŞAHİD DRONU ÜRETİYOR

Avrupalı ve Ukraynalı müzakerecilere göre, önleyici füze konusunda eksiklik yaşanması, barış görüşmelerini tehlikeye atabilir. Çünkü Batı’nın Ukrayna’ya sunduğu güvenlik garantileri arasında Kiev’in hava savunmasının güçlendirilmesi de yer alıyor. Ve Rusya her gün İran’ın Şahid kamikaze dronlarından ateşliyor. Çünkü Moskova, Tahran’la 2023’te yaptığı bir teknoloji transferi anlaşmasının ardından bu dronları seri üretime geçirdi.

Konuyla ilgili bir soruyu yanıtlayan Beyaz Saray Sözcü Yardımcısı Anna Kelly, Trump’ın açıklamalarını hatırlatarak, başkanın Truth Social’daki bir paylaşımında, eski Başkan Joe Biden’ı Ukrayna’ya yüksek teknolojili mühimmattan fazlaca vermekle suçladığını söyledi.

Patriot sistemi, Ukrayna’daki dört yıllık savaş boyunca Batı hava savunmasının altın standardı oldu. Çünkü geniş bir alana yayıldığı için bu gelişmiş sistemin imha edilmesi zor. Ancak sisteme ve Patriot füzelerine yoğun talep olmasına rağmen sistemin üretimi sınırlı ölçüde artabildi. Sistem Raytheon tarafından üretiliyor, önleme füzeleri ise Lockheed Martin tarafından imal ediliyor; şirket üretimi yılda yaklaşık 600 füzeye çıkardı. Lockheed, bu önleyici füzelerin yıllık üretimini 2030’un sonuna kadar 2 bine çıkarmak için çabaladığını söyledi.

Washington Carnegie Uluslararası Barış Vakfı’ndan Michael Kofman, “Mevcut üretim oranları son harcamalarla birleştiğinde, Ukrayna’nın büyüyen hava savunma ihtiyaçları için iyiye işaret etmiyor” değerlendirmesini yaptı.

Uluslararası İlişkiler Uzmanı Dr. Cihan Günyel ise, Rusya’nın uzunca bir süredir avantajlı olduğuna dikkat çekerek, “Çünkü kendi savaş sanayisi olduğu için üretim yapabiliyor. Hem enerji kaynağı hem hammadde hem de askeri teknolojisiyle üretimi sürekli yeniliyor” dedi. Bunun karşısında, Ukrayna’nın Batı’ya bağımlı olduğu kaydeden Günyel, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Ukrayna’nın zaten hep bir dezavantajı vardı. NATO müttefiki Avrupalı ülkeler füze mühimmatını alıp Ukrayna’ya teslim ediyordu ama Ukrayna için füze stoku uzunca bir zamandır problemli. Avrupa belli bir noktaya kadar füze veriyor, verdikleri de savunma füzeleri. Ukrayna savunmada kaldığı ve Batı’ya bağımlı olduğu için dezavantajlı. Kaldı ki İran’da savaş uzarsa ABD, Partiot hava savunma sistemleri ile füze sistemlerini bu tarafta önceleyecektir. Bu durum da Ukrayna için bir dezavantaj doğurabilir.”

Yaşanan gelişmelerin Avrupa’daki savunma sanayii yatırımlarını da etkileme ihtimali olduğuna vurgu yapan Günyel, “Özellikle füze savunma sistemlerinin üretiminde Avrupalılar daha hızlı hareket edebilir” dedi ve ekledi:

“Savaşlar birbirini etkiliyor, özellikle Avrupa savunma güvenliği politikalarını çok etkiledi. Ukrayna’daki savaş, ardından Trump’ın gelişi ve bugün yaşananlar Avrupa’nın savunma stratejilerini yeni fabrikalarla genişletmesine neden olacaktır. Ukrayna da bu durum karşısında Flamingo seyir füzesinin geliştirilmesine daha fazla öncelik verebilir. Her gelişme birbirini etkiliyor, hiçbir şey olduğu yerde kalmıyor. Bu yaşananlar da Avrupa güvenlik mimarisini doğrudan etkilemeye başladı.”

ABD AYDA 7, İRAN 100 TANE ÜRETİYOR

Öte yandan, Donald Trump ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio, kısa bir süre önce Patriotlar konusundaki gerginliği kabul etmek zorunda kaldı. Rubio, ABD’nin ayda altı ya da yedi önleyici füze ürettiğini, İran’ın ise aynı sürede 100’den fazla füze imal ettiğini aktardı.

Eski bir üst düzey Alman savunma yetkilisi Nico Lange ise, ABD ve Avrupa’nın daha önce ve büyük ölçekte kara tabanlı hava savunma üretimini genişletmeyerek büyük bir stratejik hata yaptığına işaret etti. Lange, “Bunu yapmak için dört yılları vardı” diyerek, “Şimdi savunmasızız ve herkes bunu biliyor: Rusya, İran ve Çin’in stratejileri artık bizim çok az ve çok yavaş üretim yaptığımız bilgisiyle yeniden tanımlandı” diye konuştu.

Dr. Cihan Günyel de Ukrayna ve İran savaşında Patriotların ucuza mal edilen Şahid dronlarının karşısında kullanıldığına vurgu yaptı ve bu konudaki dengesizliği şöyle izah etti:

“Rusya şu taktiği uyguluyordu ve bu taktik ona büyük katkı sağlamıştı: İran’dan aldığı ucuz Şahid tipi dronlarla Ukrayna’ya saldırırken, Ukrayna ise ABD ve Avrupa’dan temin ettiği çok daha pahalı savunma sistemleriyle bu saldırıları engelleyince inanılmaz bir maliyet çıkmıştı. Bu da Rusya’ya karşı tarafa çok ucuza zarar verme avantajı sağlamıştı.”

Patriot füzelerinin üretiminin de çok kolay ve hızlı olmadığını belirten Günyel, açıklamasına şöyle devam etti:

“Geçen seneki 12 Gün Savaşları’nda ABD, İsrail’e iki tane THAAD hava savunma bataryası ve 384 adet önleyici füze koymuştu fakat bunlardan 150’sini o savaşta harcadı ve bunların yerini hala dolduramadı. Zaten daha önce de bu yönde bir tartışma vardı. ‘Eğer ABD İran’la savaş girerse, İran’ın İHA/SİHA’larına karşı bu füze savunma sistemlerini kullanması çok büyük bir maliyet getirecektir’ diye tartışılıyordu. Örneğin bir savaş gemisine bir dron geliyor diyelim; çarparsa mali zarar doğacak ve bunu düşürebilmek için karşılığında çok pahalı hava savunma füzeleri kullanıyorsunuz. Hava savunma sistemleri, uçak gemileri ve destroyerlerdeki önleyici füzeler hep bir uçağa veya helikoptere göre üretilmiş, yani çok hızlıca üretilebilen bir drona karşı kimse kendini tasarlayamamış. Bu da maliyeti çok ciddi şekilde artırmış durumda.”

Günyel, ABD’nin bölgedeki füze stoklarının azalmasının yaratacağı bir maliyet olacağını, ayrıca bu durumun Ukrayna’yı da etkileyeceğini sözlerine ekledi.

İlave kaynak: Wall Street Journal