İran da internet sansürü kalıcı olma yolunda; Sadece belli grubun erişebileceği sistem test ediliyor!

T24 Dış Haberler

İran’da ekonomik gerekçelerle başlayan ve ülke geneline yayılan protestolara karşı hükümetin uyguladığı internet karartması 16 gündür sürüyor. Öte yandan İran’da internete erişimin tamamen kesilmesinin sadece belirli grupların internete girebileceği yeni bir sistemin test aşaması olduğu söyleniyor.

Dünyadan teknoloji gelişmelerini takip eden Rest of World’ün aktardığı habere göre, İran’da protestoculara yönelik sert müdahalenin ardından hükümet, internete erişimin yalnızca güvenlik testinden geçmiş bir gruba verileceği, 90 milyon batandaşın ise bir intranet (kapalı sistem) içinde kalacağı bir sistem üzerine çalışıyor.

İran hükümeti sözcüsü Fatemeh Mohajerani, uluslararası internet erişimin en az mart ayına kadar geri gelmeyeceğini söylerken İran’daki internet sansürünü takip eden Texas merkezli Filterwatch, erişimin bir daha eski hâline gelmeyeceğini belirtiyor. Filterwatch tarafından elde edilen özel istihbarata göre, İran geleneksel kitlesel internet sansürü yerine “mutlak dijital izolasyon” sistemine geçmeyi test ediyor. Filterwatch’ın elde ettiği gizli planlama belgelerine göre sistemin adı Kışla İnterneti. Bu mimari kapsamında küresel internete erişim, yalnızca sıkı bir güvenlik beyaz listesi üzerinden verilecek.

Rest of World’e göre limitli internet erişimi fikri İran için yeni değil. En az 2013’ten bu yana “beyaz SIM kartlar” dağıtılarak yaklaşık 16 bin kişiye sınırsız küresel internet erişimi sağlandı.Bugün farklı olan şey ölçek ve kalıcılık. Mevcut karartma, kademeli erişimi geçici bir baskı aracı değil, kalıcı bir varsayılan haline getirmeyi amaçlayan bir altyapıyı test ediyor.

Vatandaşlarını küresel internetten tamamen izole etmeye çalışan ülke sayısı çok az. Kuzey Kore’nin Kwangmyong adlı intraneti, hiç bağlantıya sahip olmamış nüfus için sıfırdan inşa edildi. Çin ise WeChat ve Alibaba gibi yerli alternatifleri geliştirirken Büyük Güvenlik Duvarı’nı yirmi yıl boyunca kademeli olarak kurdu. İran ise yerli alternatifleri olmadan, her ikisini de haftalar içinde yapmaya çalışıyor.

İran’ın iletişimden sorumlu bakan yardımcısı, internet sansürü kaynaklı günlük kaybın 4,3 milyon dolara kadar çıktığını söyledi. NetBlocks ise gerçek maliyetin günlük 37 milyon doları aştığını tahmin ediyor. 10 milyondan fazla İranlı geçimini doğrudan dijital platformlardan sağlıyor.

Hükümet, internet kesintisi talimatlarına uymadığı gerekçesiyle ülkenin 66 milyon aboneye sahip ikinci büyük mobil operatörü Irancell’in CEO’sunu görevden aldı. Güney Afrika merkezli MTN Group’un da ortak olduğu Irancell’in CEO’su Alireza Rafiei’nin, “kriz durumlarında internet erişiminin kısıtlanmasına” ilişkin emirlere uymadığı için görevden alındığı Fars Haber Ajansı tarafından bildirildi.