İran ABD ye karşı yeni bir koz kazandı: Hayati önemdeki noktaya şimşek saldırısı

Haberlerimizi Google’da Takip Edin

Google’da tercih edilen
kaynak olarak ekleyin

Suudi Arabistan aylardır Yemen'in büyük bir bölümünü kontrol eden Husilere karşı olası yeni bir saldırıdan söz ediyordu. Riyad'ın Yemenli müttefikleri savaşta "büyük sürprizler" hazırladıklarını vaat etti. Yemen hükümeti, ülkenin ana limanı Hudeyde'yi ve başkent Sana'yı yakında "özgürleştirebileceklerini" öne sürdü. Ancak çatışma başladığında şok etkisi yaratan taraf Husiler oldu.

Son birkaç günde Husi güçleri Yemen'in batı kıyısı boyunca şimşek saldırısı diye nitelenen bir taarruz harekatı başlattı. Perşembe günü, dünyaca ünlü kahve çekirdeğine adını veren liman kenti Mokha'yı ele geçiren Husiler, ardından Kızıldeniz'i Hint Okyanusu'na bağlayan Babülmendep Boğazı'nın ortasındaki Perim Adası'nı kontrol altına aldı.

Aynı dönemde Suudi Arabistan'da günde 7 milyon varile kadar petrol taşıyan ve Krallığın Kızıldeniz limanlarına ulaştıran önemli bir petrol boru hattına insansız hava araçlarıyla saldırı düzenlendi. Boru hattı "tedbir amaçlı" kapatıldı. Suudi Dışişleri Bakanlığı saldırıdan Irak'taki İran yanlısı milisleri sorumlu tuttu.

Husilerin İran'a ABD ile olan savaşında yeni bir koz verdi. Müttefikleri, hayati önem taşıyan bir başka su yolundaki kontrolü ele geçirdi. Brent petrol, Husilerin saldırısıyla 11 Eylül'de varil başına 109 dolara kadar yükseldi.

HUSİLERİN YÜKSELİŞİ

Yemen'deki iç savaş, 2014 yılında Husi milislerinin kuzeydeki dağlık bölgelerden çıkarak büyük şehirleri ele geçirmesiyle başladı. Ertesi yıl Suudi Arabistan liderliğindeki bir koalisyon ülkeye harekat düzenledi. Savaş bir çıkmaza girdi ve 2022'deki ateşkes anlaşmasından bu yana cephe hatları büyük ölçüde donmuş halde kaldı. ABD'nin İran'a saldırısı, Yemen'de iç savaşın yeniden başlamasına yol açtı.

İran, aylarca Husi milislerine savaşa katılmaları için baskı yaptı. Temmuz ayında Suudi savaş uçakları, Devrim Muhafızları'na mensup askeri danışmanlar taşıyan bir İran uçağının Yemen'e gelişini engellemek için Sana Havalimanı'nı bombaladı. Günler sonra Husi milisleri, Kızıldeniz üzerinden Suudi gemilerine abluka ilan etti. Ayrıca birkaç yıldır durdurulan Suudi şehirlerine yönelik füze saldırılarına yeniden başladılar. Ciddi bir çatışmanın yeniden başlaması kaçınılmaz görünüyordu ve Husilerin kıyı şeridini ele geçirmeye çalışacakları açıktı. Husiler saldırılarına başladığında, Suudi Arabistan ve koalisyon güçleri hazırlıksız yakalandı.

HUSİ KARŞITI GRUPLAR ARASINDAKİ BÖLÜNMELER

Husi karşıtı gruplar düzensiz bir topluluk oluşturuyor. Bunlar arasında radikaller, bağımsız bir Güney Yemen isteyen ayrılıkçılar ve aşiret milisleri gibi birçok farklı grup bulunuyor. Bazıları Suudi Arabistan'la, diğerleri ise Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile ittifak kurdu. BAE destekli ayrılıkçıların toprak ele geçirmesi ve kendi devletlerini ilan etme yönünde açıklamalar yapmasının ardından Suudiler, aralık ayında BAE'yi Yemen'den çekilmeye zorladı.

BAE'nin koalisyondan ayrılması Yemen'deki gruplar içinde bir bölünmeye yol açtı. Husiler ilerlerken düşmanlarının çoğu kaçtı. Yemen'deki komutanlar son birkaç gündür birbirlerini ihanetle suçluyor. Geri çekilen savaşçılar silahlarını yol kenarlarında bıraktı. Riyad'daki propaganda uzmanları, bunun Husi savaşçılarını Suudi jetlerinin bombalayabileceği bir "ölüm kutusuna" çekmek için kurnazca bir oyun olduğunu iddia etti. Ancak Yemen kaynakları, Suudilerin hava desteği sağlamakta yavaş davrandığını belirtti.

SUUDİ ARABİSTAN'IN DIŞ DESTEK ARAYIŞI

Suudi uzmanlar, krallığın dış desteğe ihtiyacı olduğunu savunuyor. Kraliyet sarayına yakın bir yorumcu olan Ali Şihabi, "Soru hızla şu hale geliyor; dış güçler seyirci kalmayı göze alabilir mi?" yorumunu yaptı. Ancak bu desteği kimin sağlayabileceği belirsizliğini koruyor.

ABD, Suudilere hedef belirleme ve istihbarat konusunda yardımcı olmak için danışmanlar görevlendirdi. Ancak ABD Başkanı Donald Trump, Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman'ın kişisel ricalarına rağmen hava saldırıları başlatmayı reddetti.

ABD Başkanı cumartesi günü, "Husiler bizi aradı ve savaşmak istemiyorlar" demişti.

The Economist'in analizine göre, Trump fikrini değiştirse bile ABD'nin imkanları kısıtlı. Uzun süreli bir harekat muhtemelen Hürmüz Boğazı yakınlarında konuşlanmış iki uçak gemisi grubundan birinin yönünü değiştirmeyi gerektirecek. Bu da ABD'nin İran limanlarına uyguladığı ablukayı ve son zamanlarda bazı başarılar elde eden petrol tankerlerine su yolundan eşlik etme çabalarını baltalayabilir.

BABÜLMENDEP'TE SEVKİYAT KRİZİ

Yemen'deki savaş değişken bir seyir izleyebilir. Husiler daha önce büyük ilerlemeler kaydetmiş ancak daha sonra kendilerini cephede düzensiz halde dağılmış halde bulmuşlardı. Muhtemelen bir sonraki hedefleri, savaşın büyük bir bölümünde kuşatma altında kalan dağlık bir şehir olan Taiz ve Yemen'in petrol ve doğal gaz endüstrisinin merkezi olan Marib olacak. Analizde, Husileri geri püskürtmek için yalnızca hava gücünün yeterli olmayacağı belirtildi. Suudilerin ciddi bir karşı saldırı başlatıp başlatamayacağı belirsizliğini koruyor.

Yemen İç Savaşı'nda yaşanan gelişmelerin ardından petrol fiyatlarının yükselmesi bekleniyor. Son saldırıdan önce bile Husi tehditleri gemileri Babülmendep Boğazı'ndan uzak tutmaya yetmişti. Kpler veri şirketine göre Suudi Arabistan, ağustos ayında boğazdan yalnızca 200 bin varil/gün petrol ihraç etti. Bu rakam haziran ayında günde 4 milyon varildi. Suudi Arabistan'ın devlet petrol şirketi Saudi Aramco, hasar gören boru hattını büyük olasılıkla hızlı bir şekilde onarabilir. Nisan ayında bir İran İHA'sı tarafından vurulan bir pompa istasyonu birkaç gün içinde onarılmıştı. Öte yandan, cephede hareketliliğin artması Suudi Arabistan'a yönelik yeni saldırı riskini artırdı.