İran, ABD ye Hürmüz Boğazı ve nükleer müzakereleri içeren 7 günlük plan sundu

ABD ile yaklaşık yedi aydır sıcak savaş halinde olan İran, çatışmaları bitirmek ve diplomatik kanalları yeniden işletmek amacıyla Washington yönetimine 7 günlük bir yol haritası sundu. 

New York Times'ın haberine göre; BM Genel Kurulu kapsamında açıklamalarda bulunan İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, belirli koşulların sağlanması halinde Hürmüz Boğazı’nın yedinci günün sonunda açılacağını ve nükleer müzakerelerin derhal başlayacağını duyurdu.

İRAN'DAN KRİTİK DİPLOMATİK HAMLE 

Şubat ayı sonlarında ABD ve İsrail’in, İran Dini Lideri Ali Hamaney ve üst düzey askeri komuta kademesine yönelik düzenlediği hava saldırılarıyla başlayan ve küresel enerji ile gıda piyasalarını sarsan savaşta en kritik diplomatik hamle geldi. Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu için New York’ta bulunan İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, arabulucular kanalıyla Washington'a iletilen takvimlendirilmiş teklifin detaylarını kamuoyuyla paylaştı. Arakçi, bu teklifin haziran ayında uzlaşılan ancak çöken mutabakatla büyük benzerlik taşıdığını ve ABD'nin kabul etmesi durumunda derhal yürürlüğe gireceğini vurguladı.

TAHRAN’IN MASAYA KOYDUĞU ŞARTLAR VE 12 MİLYAR DOLARLIK FON

İran'ın hazırladığı 7 günlük plan, Washington'ın atması gereken bir dizi somut adıma dayanıyor. Teklife göre bir haftalık süreçte; başta Lübnan olmak üzere bölgedeki tüm askeri çatışmaların durdurulması, ABD'nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasını kaldırması ve petrol ticaretine uygulanan yaptırımlardan muafiyet tanınması gerekiyor. Planın en dikkat çekici maddelerinden birini ise ABD’de dondurulan ve yaklaşık 12 milyar dolar değerinde olduğu tahmin edilen İran fonlarının serbest bırakılması talebi oluşturuyor.

YEDİNCİ GÜNDE HÜRMÜZ BOĞAZI AÇILACAK

Planın en kritik eşiği ise yedinci gün olarak öne çıkıyor. İran tarafı, öne sürülen şartların ABD tarafından eksiksiz yerine getirilmesi durumunda, dünya petrol ticaretinin can damarı konumundaki Hürmüz Boğazı’nı yeniden seyrüsefere açacağını taahhüt ediyor. Boğazın açılmasıyla eş zamanlı olarak iki ülke arasında kapsamlı nükleer müzakerelerin yeniden başlatılması öngörülüyor. Arakçi, sürecin kilitlenmemesi adına anlaşmanın ABD’deki ara seçimlerden önce sağlanmasının en ideal senaryo olduğunu dile getirdi.

WASHINGTON’DAN "ACELE ETMEYECEĞİZ" MESAJI

Teklifin ardından ABD tarafının arabulucular üzerinden temaslarını sürdürdüğü öğrenildi. Görüşmelere dair bilgi veren Amerikalı bir yetkili, diyalog ortamının olumlu ve yapıcı bir zeminde seyrettiğini teyit etmekle birlikte, Washington'ın bir anlaşmaya varmak için acele etmeyeceğini belirtti. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise Katar arabuluculuğunda yürütülen üç saatlik son görüşmenin henüz somut bir uzlaşıyla sonuçlanmadığını duyurdu. Buna karşın New York'taki temaslarını sürdüren Arakçi'nin; ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Jared Kushner ile Katar üzerinden yürüttüğü mesaj trafiğinin verimli geçtiği, yeni temasların da yolda olduğu bildirildi.

TRUMP VE PEZEŞKİYAN ARASINDA BM KÜRSÜSÜNDEN SERT DÜELLO

Söz konusu teklif, BM Genel Kurulu'nda liderlerin karşılıklı sert ifadeler kullandığı bir atmosferde geldi. ABD Başkanı Donald Trump, öncelikli hedefinin İran’ın nükleer silaha ulaşmasını engellemek olduğunu yineleyerek, bunu diplomasiyle çözememeleri halinde İran’ı "yok etmekle" ve yeni askeri saldırılarla tehdit etti. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise BM kürsüsünden yaptığı konuşmada, ülkesine zorbalık yapılmasına asla izin vermeyeceklerini muhataplarına iletti.

İRAN EKONOMİSİ AĞIR BASKI ALTINDA: ANALİSTLERDEN "AKILLICA HAMLE" YORUMU

Tahran’ın süreci bu kadar hızlı bir takvime bağlamak istemesinin arkasında; fırlayan enflasyon, temel gıda ve ilaç temininde yaşanan krizler ile dış ticaretin durma noktasına gelmesi yatıyor. Crisis Group İran Projesi Direktörü Ali Vaez, İran'ın bu teklifini "akıllıca bir hamle" olarak nitelendirdi. Vaez, kamuoyunda popülaritesi düşen bir savaşı bitirmenin ve ara seçim öncesi enerji fiyatlarını düşürmenin Trump için son derece cazip bir seçenek sunduğunu, İran'ın ise bu hamşeyle kendi lehine olan şartları yeniden masaya koymayı başardığını vurguladı.