İnsan Hakları İzleme Örgütü nde istifa krizi: Filistin raporu engellendi

Örgütün İsrail ve Filistin masasını oluşturan iki kilit isim, Omar Shakir ve Milena Ansari, raporun engellenmesini gerekçe göstererek görevlerinden istifa etti.

Yahudi Akımı (Jewish Currents) ve The Guardian tarafından elde edilen istifa mektuplarına göre, yaklaşık on yıldır masanın başında bulunan Omar Shakir, yönetimin bu kararını "kurumsal dürüstlüğün kaybı" ve "siyasi tepki korkusunun uluslararası hukuka bağlılığın önüne geçmesi" olarak değerlendirdi.

"İnsanlık suçu" tespiti tartışma yarattı

Hazırlanan 33 sayfalık "Ruhlarımız Bıraktığımız Evlerde" başlıklı rapor, İsrail'in geri dönüş hakkını engellemesinin Roma Statüsü'nde yer alan "diğer insanlık dışı eylemler" kapsamında bir insanlık suçu teşkil ettiğini savunuyor.

Yazarlar bu çıkarımı yaparken, Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) 2018 yılında Myanmar'ın Arakanlı Müslümanların geri dönüşünü engellemesini bir insanlık suçu olarak değerlendiren kararına dayandı.

HRW yönetimi ise raporun yayınlanmasının durdurulmasını şu gerekçelerle savundu:

Araştırmanın bazı yönlerinin ve hukuki sonuçların dayandığı olgusal temellerin güçlendirilmesi gerektiği.

Konunun karmaşıklığı nedeniyle daha fazla analiz ve araştırmaya ihtiyaç duyulması.

Raporun mevcut haliyle kurumun yüksek standartlarını karşılamadığı iddiası.

Kurum içinde siyasi baskı endişesi

Resmi açıklamaların aksine, istifa eden araştırmacılar ve 200'den fazla HRW çalışanı, kararın siyasi nedenlerle alındığını öne sürüyor.

Bazı üst düzey yetkililerin, raporun "İsrail devletinin Yahudi kimliğini demografik olarak yok etme çağrısı" olarak algılanabileceği ve kurumun tarafsızlığına zarar verebileceği yönünde endişeler dile getirdiği belirtiliyor.

Raporun hazırlanma sürecinde görüşülen mültecilerin hikayeleri, 1948 ve 1967 yıllarında yerlerinden edilen ailelerin nesiller boyu süren travmalarını ve mülteci kamplarındaki zorlu yaşam koşullarını belgeliyordu.

Eski direktörden yönetime destek

HRW'nin 2022'ye kadar direktörlüğünü yürüten Kenneth Roth ise mevcut yönetimin kararını destekledi.

Roth, Omar Shakir'in hukukun sınırlarını zorlayan "savunulamaz bir yorumu" yönetim geçiş sürecinden faydalanarak hızla onaylatmaya çalıştığını iddia etti. Raporun bu haliyle yayınlanmasının kurum için utanç verici olacağını savundu.

Şu an için belirsiz bir tarihe kadar "askıya alınan" rapor, İsrail'in mülteci politikalarına yönelik uluslararası hukuki tartışmaların en hassas noktalarından birini oluşturmaya devam ediyor.