İnşaat: 12 çeyrektir büyümenin lokomotifi Ekonomi Haberleri

Deprem sonrası konut seferberliği, kentsel dönüşüm ve altyapı yatırımlarıyla son 12 çeyrektir büyümeye kesintisiz katkı veren inşaat sektörü, 2025’te yüzde 10,8’lik üretim artışıyla ekonominin taşıyıcı gücü oldu. Yaklaşık 200 alt sektörü besleyen çarpan etkisi istihdama da yansırken, 2026’da ivmenin devamı finansmana erişim ve maliyet koşullarına bağlı görünüyor.

Deprem sonrası yeniden inşa faaliyetleri, kentsel dönüşüm projeleri ve kamu öncülüğündeki altyapı yatırımları, inşaat sektörünü son 12 çeyrektir büyümenin lokomotiflerinden biri haline getirdi. Özellikle afet bölgesinde hızlanan konut üretimi, rezerv alan uygulamaları ve altyapı projeleri, sektörün hem hacmini hem de katma değerini belirgin biçimde artırdı. Kamu yatırımlarındaki ivmelenme, sabit sermaye oluşumu kalemi üzerinden büyümeye doğrudan katkı verirken, özel sektör tarafında da üretim iştahını destekledi.

FAİZE RAĞMEN TALEP CANLI

Yüksek faiz ortamına rağmen alternatif finansman modelleri, kampanyalı satışlar ve şirket içi taksitlendirme yöntemleri piyasadaki hareketliliğin tamamen durmasını engelledi. Konutun enflasyona karşı "güvenli liman" olarak görülmesi tasarruf sahiplerinin talebini canlı tutarken, krediye erişimin sınırlı olduğu dönemde nakit ağırlıklı işlemler yoğunlaştı. Büyükşehirlerde hızlanan kentsel dönüşüm ve riskli yapı stokunun yenilenmesi zorunluluğu da sektörde orta vadeli talebe destek verdi. Türkiye ekonomisi 2025’te yüzde 3,6, son çeyrekte ise yüzde 3,4 büyüyerek 22 çeyrektir kesintisiz büyümesini sürdürdü. Aynı dönemde inşaat, ticaret-ulaştırma-konaklama ve gayrimenkul faaliyetleri büyümeye güçlü katkıda bulundu.

Neşecan Çekici

2025'TE ÜRETİM ARTIŞI %10,8

İnşaat sektörü 2023’te yüzde 6,5, 2024’te yüzde 9,9 ve 2025’te yüzde 10,8 büyüyerek dikkat çekti. İnşaat yalnızca konut üretimiyle değil; ulaştırma, enerji ve sağlık yatırımlarıyla da geniş bir etki doğurdu. Demir-çelikten çimentoya, seramikten mobilyaya kadar birçok alt sektörü tetikleyen bu çarpan etkisi istihdama da yansıdı.

Gayrimenkul Yatırımcıları Derneği (GYODER) Başkanı Neşecan Çekici, 2025’te ekonominin yüzde 3,6 büyüdüğü bir dönemde inşaatın yüzde 10,8’lik artışla yeniden lokomotif konuma yükseldiğini belirterek, "İnşaat yalnızca kendi üretimiyle değil, onlarca alt sektörü harekete geçiren güçlü bir çarpan etkisine sahip” dedi. İstihdamın 1,8 milyondan 2 milyona çıkmasının büyümenin sahaya yansıdığını gösterdiğini vurgulayan Çekici, deprem bölgesindeki yeniden inşa ve kentsel dönüşüm yatırımlarının ivmeyi desteklediğini ifade etti. Çekici, "2026’da büyüme sürebilir ancak kalıcı bir lokomotif etki için finansmana erişimin kolaylaşması, maliyet istikrarı ve planlama süreçlerinde öngörülebilirlik şart" değerlendirmesini yaptı.

Engin Keçeli

KONUT AÇIĞI VE KENTSEL DÖNÜŞÜM İHTİYACI VAR

İnşaatçılar ve Gayrimenkul Geliştiricileri Derneği (İNDER) Başkanı Engin Keçeli, büyümenin tek bir başlıktan değil, yeniden inşa, dönüşüm ve kamu yatırımlarının birlikte oluşturduğu bir üretim hacminden geldiğini belirtti. Keçeli, "Türkiye’de konut ihtiyacı ertelenebilir bir ihtiyaç değil. Nüfus artışı, hane yapısındaki değişim ve özellikle büyük şehirlerdeki konut açığı üretimin devam etmesini zorunlu kılıyor. Ayrıca gayrimenkul geliştirme projeleri kısa vadeli değil, uzun vadeli yatırımlar. Bu nedenle sektör oyuncuları finansman koşullarından çok birkaç yıl sonrasındaki talebi düşünerek hareket ediyor. Önümüzdeki dönemde büyümenin aynı hızda devam etmesi büyük ölçüde finansmana erişime bağlı. Kredi kanallarının daha erişilebilir hale gelmesi ve özellikle ilk konuta yönelik destekleyici politikaların devreye girmesi sektörün ivmesini güçlendirecek. Ancak konut açığı ve kentsel dönüşüm ihtiyacı devam ettiği sürece, inşaat sektörü ekonomiye katkı sunacak" dedi.

YAPI RUHSATINDA %30'LUK YÜKSELİŞ

Konut Geliştiricileri ve Yatırımcıları Derneği (KONUTDER) Başkanı Ziya Yılmaz, inşaat sektörünün yüzde 10,8 büyüyerek ekonomiye en yüksek katkıyı sağlayan alanların başında gelmesinin önemini vurguladı. Yılmaz, şunları kaydetti: "2025'te alınan 1 milyon 111 bin 852 adet yapı ruhsatı, bir önceki yıla göre yüzde 30 artarak 2017’den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Buna karşılık 673 bin 575 adet yapı kullanım izni verilmiş ve artış oranı yüzde 5,9 seviyesinde kalmış. Ruhsat ile iskan arasındaki yapısal zaman farkı dikkate alındığında, ruhsatlardaki güçlü artışın henüz fiili konut arzına aynı ölçüde yansımadığı görülüyor. Bu tablo, yüksek oranlı artışın bir ‘arz patlamasından’ ziyade, yatırım kararlarında gözlenen toparlanmayı yansıttığını gösteriyor."

Yavaşlamayı kamu önledi

Anadolu Yakası İnşaat Müteahhitleri Derneği (AYİDER) Başkanı Hakan Şişik, inşaatın son 12 çeyrektir büyümeye katkısının temelinde 6 Şubat depremi sonrası 11 ilde başlayan konut seferberliği, 500 bin konut projesi, kentsel dönüşüm ve "Yarısı Bizden" kampanyasının bulunduğunu belirterek, sektörün yaklaşık 200 alt sektörü besleyen lokomotif rolünü sürdürdüğünü söyledi. Artan işçilik ve ham madde maliyetleri ile finansman zorluklarına rağmen, deprem güvenliği ihtiyacı ve yükselen kiraların talebi canlı tuttuğunu vurgulayan Şişik, dönüşüm ve altyapı projeleri sayesinde büyüme ivmesinin devam edeceğini ancak maliyet, enflasyon ve krediye erişimin belirleyici olacağını ifade etti. Gaboras Genel Müdürü Ruhi Konak da, "Kamu destekli projeler, kredi ve finans şirketlerinin katkıları özel sektördeki yavaşlamayı dengeledi. Kentsel dönüşüm desteklerinin 2026 sonuna kadar sürmesi, bina sahiplerini ve müteahhitleri hızlandıracak; karar süreçlerinin ve teknik hazırlıkların önceden tamamlanması süreci kesintisiz kılacak" açıklamasında bulundu.