İngiliz basınından çarpıcı iddia: Washington dan gelenekleri bozan adım

ABD Başkanı Donald Trump'ın, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e, Rusya'nın işgal ettiği Ukrayna topraklarının ABD tarafından tanınması teklifini gönderdiği iddia edildi.

İngiliz The Telegraph gazetesinin haberine göre ABD, savaşı sona erdirmeye yönelik bir anlaşma sağlamak amacıyla Rusya’nın Kırım ve diğer işgal altındaki Ukrayna toprakları üzerindeki kontrolünü tanımak için hazırlık yapıyor.

The Telegraph’ın edindiği bilgilere göre Trump, ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner’ı Moskova’ya göndererek Vladimir Putin’e doğrudan teklifin iletilmesini istedi.

WASHINGTON'DAN GELENEKLERİ BOZAN ADIM

Trump'ın bu kararı, ABD'nin alışılagelmiş diplomatik geleneklerine aykırı olduğu kaydedilirken Ukrayna'nın Avrupalı müttefiklerinde endişe yarattı. Ancak Trump'ın bu kararının hayata geçirilmesinin yüksek olasılığa sahip olduğu ifade edildi.

Gazeteye konuşan bir kaynak, Avrupa'nın endişelerine rağmen bu kararın hayata geçiriliecek olmasına ilişkin “Amerikalıların Avrupa'nın tutumunu umursamadıkları giderek daha açık hale geliyor" ifadesini kullandı.

Trump'ın 28 maddelik planında yer alan 21. madde, bu karara ilişkin şu ayrıntıları içerdi:

"ABD'de dahil olmak üzere Kırım, Luhansk ve Donetsk fiilen Rusya toprağı olarak tanınacakHerson ve Zaporijya'daki temas hattı boyunca devam eden çatışma dondurulacak, bu durum da temas hattı boyunca işgal edilen Ukrayna topraklarının fiilen Rus toprağı olarak tanınması anlamına gelecekRus güçleri, beş bölgenin dışında kontrol ettiği ve üzerinde anlaşmaya varılan Ukrayna topraklarını terk edecekUkrayna güçleri, halihazırda kontrol ettikleri Donetsk Bölgesi'nin mutabık kalınan kısmından çekilecek ve bu çekilme hattı, uluslararası alanda Rusya'ya ait topraklar olarak tanına tarafsız, askerden arındırılmış tampon bölge olarak kabul edilecek. Rusya toprağı olarak tanınmasına karşın Rus güçleri bu tampon bölgeye girmeyecek"
Kaynak: Savaş Araştırmaları Enstitüsü (ISW)

BARIŞ PLANININ ANAHTARI ABD'NİN TANIMASI

Putin, Washington'un Kırım'ın yanı sıra Donetsk ve Luhansk'ı Rus toprağı olarak tanımasının, Trump'ın 28 maddelik Ukrayna'da barış planının ana unsurlarından biri olacağını söyledi.

Kremlin'den yapılan açıklamada, İsviçre'nin Cenevre kentinde gerçekleşen ABD ve Ukrayna arasındaki görüşmelerin ardından hazırlanan yenilenmiş barış planının teslim alındığını duyurdu.

Witkoff’un Rus yetkililerle görüşmelerinin ardından hazırladığı 28 maddelik ilk barış planı, ABD’nin Kırım’ı ve doğudaki iki Donbas bölgesini “fiilen” tanımasını öngörüyordu.

İlk planda, ateşkes sonrası Herson ve Zaporijya’daki temas hattının gerisinde Rusya’nın kontrolünde kalan bölgelerin de “fiilen” tanınması yer alıyordu.

Cenevre’de Ukrayna ve ABD yetkilileri, Moskova için daha az avantaj sunan 19 maddelik yeni bir plan üzerinde uzlaştı. Ancak birçok kaynak, ABD’nin toprak tanıma teklifinin yeni planın içinde yer almaya devam ettiğini belirtti.

Avrupa'nın hazırladığı karşı planda ise Ukrayna'nın, işgal altındaki topraklarını askeri yollarla geri almayacağı taahhüt edildi ve toprak takası müzakerelerinin, Rus ve Ukrayna güçlerinin karşı karşıya geldiği temas hattından başlayacağı ifade edildi.

UKRAYNA VE AVRUPA KARŞI ÇIKTI

Haberde, "Kiev, 2014’ten beri Rusya’nın yasadışı şekilde ilhak ettiği toprakları resmen tanımak zorunda bırakılmayacak. Ukrayna Anayasası, herhangi bir cumhurbaşkanı veya hükümetin, referandum yapılmadan toprak devri konusunda karar almasını yasaklıyor" denildi.

Ukrayna'da geçen ay patlak veren rüşvet skandalı kapsamında Ukrayna lideri Zelenski’nin Başdanışmanı Andriy Yermak istifa etti. Yermak istifa etmeden önce, konuya ilişkin "Bugün aklı başında hiç kimse topraklarını terk etmek için bir belge imzalamaz. Zelenski başkan olduğu sürece kimse bizim topraklarımızdan vazgeçeceğimizi düşünmemeli. Topraklarımızdan vazgeçmek için belge imzalanmayacak. Anayasa bunu yasaklıyor. Ukrayna anayasasına ve Ukrayna halkına karşı gelmek istemedikçe kimse bunu yapamaz.” dedi.

Washington’un toprak tanıma yönündeki açık teklifi, sınırların zorla yeniden çizilmesini kabul eden bir barış anlaşmasına destek vermeyi defalarca reddeden Avrupa ülkelerinde büyük endişe yarattı. Çarşamba günkü koalisyon toplantısının ardından liderler, “Sınırların zorla değiştirilmemesi gerektiği ilkesinde net olduklarını” belirterek bu yaklaşımın Avrupa ve dünyada barışın temel koşulu olduğunu vurguladı.

Avrupa'nın 28 maddelik kapalı planına karşı sunduğu karşı teklif, Rusya’nın Ukrayna toprakları üzerindeki kontrolünün tanınmasını kesin bir dille reddediyordu. Teklifte, “Toprak sorunları, tam ve koşulsuz ateşkesin ardından tartışılacak ve çözülecektir” ifadesi yer aldı.

BEYAZ SARAY: SPEKÜLASYONLARA İTİBAR EDİLMEMELİ

Beyaz Saray Basın Sekreteri Karoline Leavitt, konuya ilişkin yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

“Amerika Birleşik Devletleri, Ruslar ve Ukraynalılarla yoğun görüşmelerini sürdürüyor. Bu hassas diplomatik görüşmelerle ilgili her türlü haber, doğrudan başkan veya ulusal güvenlik ekibinden gelene kadar spekülatif olarak değerlendirilmelidir”

Kremlin’in yayımladığı ulusal güvenlik stratejisinde ise Putin, işgal altındaki Ukrayna bölgelerinin on yıl içinde Rus sistemiyle tamamen entegre edileceğini taahhüt etti. Moskova, Eylül 2022’de Donetsk, Luhansk, Herson ve Zaporijya’nın ilhak edildiğini açıklamış olsa da bu bölgelerin tamamı üzerinde tam kontrol sağlayabilmiş değil.

Öte yandan son teklif, toprak tavizleri de dahil olmak üzere en kritik konular için boşluklar bırakıyor. Bu boşlukların yalnızca Zelenski ile Trump arasındaki yüz yüze görüşmeler sonrasında doldurulacağı ifade ediliyor.