İltifat etmenin ruh hâline etkisi: Duygular, ilişkiler ve davranışlar nasıl değişiyor?

Hiçbir şeyin istenildiği gibi gitmediği günlerin ortasında alınan samimi bir iltifat, ruh hâlini bir anda değiştirebilir. “Bugün saçların ne kadar güzel olmuş.”, “Gülmek sana çok yakışıyor.”, “Neye dokunsan güzelleştiriyorsun.”, “Hislerini ne kadar güzel ifade ediyorsun!” gibi ansızın duyulan herhangi bir cümle; kişinin kendini daha iyi hissetmesini sağlayabilir. Peki, iltifat eden kişi bu durumdan nasıl etkilenir? Psikoloji alanında uzman kişiler, iltifat etmenin de en az iltifat almak kadar iyileştirici ve destekleyici olduğunu ifade ediyor. İltifat etmek ve iltifat almak, bireyde hangi değişimlere yol açar, yakından bakalım.

Kelimelerin gücünü iltifat ile hissetmek

Ağızdan çıkan kelimeler her ne kadar boşlukta kayboluyor gibi görünse de hem söyleyen kişide hem de çevredeki canlı cansız her varlık üzerinde iz bırakır. Evde beslenen çiçeklerle konuşulduğunda ve onlara sevgi dolu sözler söylendiğinde gelişimlerinin hızlandığını gösteren pek çok deney bulunur. Suyun moleküler yapısının nelerden etkilendiği üzerine araştırmalar yapan Japon yazar Masaru Emoto, insan bilincinin ve sözlerinin suda farklı davranışlara yol açtığını göstermek için bir deney gerçekleştirir. Aynı sudan aldığı örnekleri farklı kaplara eşit miktarlarda dağıtır, üzerlerine olumlu ya da olumsuz mesajlar içeren etiketler yapıştırır ve su örneklerini dondurur. Ardından her bir kabı mikroskobik ölçekte fotoğraflayarak bir sergide gösterime sunar. Sevgi ve şükran cümleleriyle etiketlenen su damlaları, ziyaretçiler tarafından oldukça etkileyici bulunur.

Masaru Emoto’nun düşünce ve cümlelerin suyu nasıl etkilediğine dair başka deneyleri de bulunur. İnsan vücudunun ortalama yüzde 60’ının sudan oluştuğu düşünüldüğünde, “Suya bu etkiyi yapan sözcükler, insan üzerinde kim bilir nasıl sonuçlar doğuruyordur?” sorusu akla gelir. Ruh hâlinin dinlenen bir şarkı ya da okunan bir şiirle aniden değişmesi, kelimelerin gücünü açıkça ortaya koyar. Bu nedenle günlük hayatta kurulan ya da duyulan cümlelerin hafife alınmaması gerekir.

TIKLAYIN |

Sağlıklı ve neşeli bir kişiye “Bugün biraz solgun görünüyorsun, hasta mısın?” diye sorulduğunda kişi bir anda durağanlaşıp kendini kötü hissetmeye başlayabilir. Doktorunun reçete ettiği gözlüğü ilk kez takan ve görüntüsü nedeniyle endişe duyan birine “Bu gözlük sana ne kadar yakışmış, çok havalı görünüyorsun!” denildiğinde ise endişe azalabilir ve daha pozitif düşünceler ortaya çıkabilir. Tüm bu örnekler, kurulan hiçbir cümlenin boşlukta kaybolmadığını gösterir. İnsanlara verilen her mesaj, onların hislerini ve düşüncelerini değiştirebilir.

Aynı şekilde, başkalarını iyi ya da kötü hissettiren düşünceler ve kurulan her cümle, söyleyen kişiye de yansır. İltifat eden ve iltifat alan bireyler benzer duyguları deneyimler. Çevredeki insanların zevkleri, fikirleri, yetenekleri, başarıları, yaptıkları işler ve kariyerleri takdir edildiğinde ortaya çıkan ve etrafa yayılan olumlu enerji, iltifat eden kişiyi de sarar ve iyi hissettirir. Bu yaklaşım, insan ilişkilerindeki konumu da etkiler. Oluşan pozitif ve sıcak izlenim sayesinde kişiler arası etkileşim daha kolay hâle gelir, sosyal bağlar güçlenir.

İltifat etmenin ve almanın ruh hâline etkisi

İltifat etmek, çoğu zaman insanları neşelendiren basit bir jest olarak görülse de aslında oldukça güçlü etkiler barındırır. İltifat etmek ve iltifat almak, auradaki pozitif enerjiyi besleyerek psikolojik ve fiziksel anlamda daha iyi hissetmeye katkı sağlar. Burada kritik bir eşik bulunur: iltifatın kabul edilmesi. İltifat alan kişi utanarak “Abartma lütfen, pek öyle değil.” gibi tepkiler verebilir. Psikoloji uzmanları, bu yaklaşımın iltifatın olumlu etkisini sınırlayabildiğini belirtir. İltifat kabul edilmediğinde, takdir edilen özellik her iki taraf için de değersizleşir. İltifatın reddedilmesinin altında yatan nedenler kişiden kişiye değişse de genellikle kişinin kendisiyle yeterince barışık olmaması ve duyduğu güzel sözleri içselleştirememesiyle ilişkilendirilir. Oysa samimi her iltifat, bir gerçekliğin ifade edilmesidir ve kabul edilmeyi hak eder.

“Çok güzelsin.”, “Harika görünüyorsun.”, “Başaramayacağın hiçbir şey yok!” gibi cümleler duyulduğunda ne söyleneceği konusunda tereddüt yaşanabilir. Bu gibi durumlarda iltifatları kabul etmeye yardımcı olabilecek üç pratik yaklaşım bulunur.

İlk yaklaşım, aynalama yöntemidir. “Şapkan sana çok yakışmış.” denildiğinde, aynı fikirde olunduğunu ifade etmekten kaçınmamak gerekir. “Evet, bu hâlimi ben de sevdim. Çok teşekkür ederim.” gibi bir yanıt verilebilir.

İkinci yaklaşım, kişinin kendini takdir etmekten çekinmemesidir. Başarıların arkasında çoğu zaman yoğun emek bulunur. “Bunu nasıl başardın, sana çok özeniyorum.” denildiğinde “Şanslı bir gündü.” diyerek geçiştirmek yerine “Uzun süredir bunun için çalışıyordum, ben de çok mutluyum. Desteğin için teşekkür ederim.” demek mümkündür. Saçlarla ilgili bir iltifat alındığında da “Bu rengi özellikle seçtim.” ya da “Saçlarımın uzaması için çok emek verdim, beğenilmene sevindim.” gibi ifadeler kullanılabilir.

Üçüncü yaklaşım ise tevazu göstermek istenen anlar için basit ve etkili bir çözümdür. Yapılan bir iyilik gündeme geldiğinde “Abartıyorsun.” diyerek takdiri reddetmek yerine, nazik bir gülümseme eşliğinde teşekkür etmek yeterlidir.

En basit iltifat cümleleri bile yorgun ruhlarda çiçekler açtırabilir. Kabul edilen ve amacına ulaşan samimi iltifatların hayat üzerindeki etkilerine yakından bakmak mümkündür.

TIKLAYIN |

Bardağın dolu tarafına bakmayı öğretir

Uzman Psikolog Koret Munguldar, iltifat etmeyi “olumluyu görme ve ifade etme pratiği” olarak tanımlar ve insan zihninin hayatta kalmaya odaklı yapısı nedeniyle çoğunlukla olumsuzlukları seçtiğini vurgular. İltifat etmeyi ve alınan iltifatları kabullenmeyi alışkanlık hâline getirmek, hayata daha olumlu bir perspektiften bakmayı kolaylaştırır. İltifatın hem kişi üzerinde hem de çevrede yarattığı iyileştirici ve destekleyici etkiler fark edildikçe, insanların ve hayatın olumlu yönlerine odaklanma eğilimi artar. Olumlu olan dillendirildikçe çevredeki insanlar da benzer bir bakış açısı geliştirebilir. Basit görünen bu eylem, pozitif duyguların yayılmasına katkı sağlar.

Mutluluğu artırır

Modern yaşam, kalabalıklar içinde yalnızlık hissini beraberinde getirebilir. Görülme ve fark edilme ihtiyacı, bu yalnızlık duygusunu daha da güçlendirebilir. Alınan iltifatlar, beğenilme, takdir edilme ve minnet görme gibi temel duygusal ihtiyaçları karşılayarak kişinin kendini daha bütün ve mutlu hissetmesine yardımcı olur. Birine iltifat edildiğinde aslında “Seni görüyorum.” mesajı verilir. Bu karşılıklı etkileşim, yalnızlık duygusunu her iki taraf için de hafifletebilir. Araştırmalar, başkalarını mutlu etmenin mutluluğu daha görünür kıldığını ortaya koyar.

Minnettarlık duygusunu güçlendirir

Minnet duygusu çoğu zaman göz ardı edilir, oysa hayatın içindeki iyi şeylerin farkında olunduğunu gösterir. Her sabah gülümseyerek uyanan bir partner, her an destek olan bir dost ya da alışveriş sırasında nazik davranan bir çalışan minnet sebebi olabilir. Minnet, ifade edildikçe anlam kazanır. “Ne güzel gülümsüyorsun.”, “Harika bir arkadaşsın.”, “İşinizde ne kadar iyisiniz!” gibi küçük iltifatlar, hem muhatabı hem de söyleyen kişiyi mutlu eder. Minnet duyulan her ilişki güçlenir ve yaşam sevgisi artar.

İlişkileri güçlendirir

İltifat etmek, insanlarda olumlu bir izlenim bırakmanın en kolay yollarından biridir. İnsan ilişkilerinde zorlanılan durumlarda çevredeki bireylerin olumlu yönlerine dikkat etmek ve “Sorunlara çok pratik yaklaşıyorsun.”, “Zekânla beni şaşırtıyorsun.”, “Neşeli hâlin etrafındakileri de etkiliyor.” gibi cümleler kurmak mümkündür. Bu yaklaşım, karşı tarafın kendini iyi hissetmesine yardımcı olur ve ilişkileri yakınlaştırır. Arkadaşlıklar ve yakın ilişkiler, olumlu özelliklere odaklanıldıkça daha samimi ve güçlü bir hâl alır.

Bütünsel sağlığı destekler

Stres hormonlarının bağışıklık sistemi üzerinde baskılayıcı etkileri bulunur. Bu nedenle stresli, mutsuz ya da yalnız hissedilen dönemlerde sağlık sorunlarıyla karşılaşma riski artar. Diyabet, obezite, yüksek tansiyon, depresyon ve anksiyete gibi pek çok rahatsızlığın temelinde stres yer alır. İltifat etmek ve iltifat almak, iletişimin her iki tarafında da olumlu etkiler yaratır. Yalnızlık hissini azaltır, olumlu enerjiyi artırır ve mutluluk hissi oluşturur. Hayatın olumlu yönlerini fark etmeyi kolaylaştırır. Tüm bu etkiler, bütünsel sağlık açısından destekleyici olabilir.

Performansı ve yaşam motivasyonunu artırır

Sabah erken saatlerde işe gitme düşüncesi çoğu zaman zorlayıcı gelebilir. Ancak yolda karşılaşılan birinin “Bugün ne kadar şıksın!” demesi, güne olumlu bir başlangıç yapılmasını sağlayabilir. Gülümseyerek edilen bir teşekkür, her iki taraf için de günü sıcak bir anıyla başlatır. İnsanların arasında olmak daha katlanılabilir hâle gelir, odaklanma artar ve gün daha verimli geçebilir. İltifatın mutluluk veren, yalnızlık hissini azaltan ve hayata daha olumlu bakmayı kolaylaştıran etkileri günün her anında geçerlidir.

Ruhu besleyen ve ilişkileri güçlendiren her alışkanlık gibi iltifat etme pratiği de zamanla gelişir. İnsanların olumlu yönlerini fark etmeye ve bunu ifade etmeye adım adım başlamak mümkündür. Bu deneyim yalnızca başkalarıyla sınırlı kalmak zorunda değildir. Bir ayna karşısında durup kendine yöneltilen nazik ve kabul edici bir cümle, bu sürecin doğal bir parçası olabilir.