İlber Ortaylı, Fatih Sultan Mehmet i böyle anlatmıştı! Son sözü ders niteliğinde

Türkiye’nin en önemli tarihçilerinden akademisyen ve yazar Prof. Dr. İlber Ortaylı, hayatını kaybetti. Derin tarih bilgisi, keskin analizleri ve güçlü anlatımıyla geniş kitlelere ulaşan Ortaylı, yalnızca akademi dünyasında değil toplumun farklı kesimlerinde de tarih bilincinin gelişmesine önemli katkılar sundu.

Yıllar boyunca kaleme aldığı eserler, verdiği konferanslar ve katıldığı televizyon programlarıyla Türkiye’nin entelektüel hayatında önemli bir iz bırakan Ortaylı, tarih yorumlarıyla sık sık gündem olmuştu.

Ortaylı’nın katıldığı bir programda Osmanlı İmparatorluğu'nun 7. padişahı ve İstanbul’un fatihi Fatih Sultan Mehmet hakkında yaptığı değerlendirmeler de vefatının ardından yeniden gündeme geldi. Programda Ahmet Hakan’ın sorularını yanıtlayan Ortaylı, Fatih Sultan Mehmet’in yalnızca bir hükümdar değil aynı zamanda güçlü bir entelektüel olduğunu vurgulamıştı.

Fatih Sultan Mehmet’in çok yönlü kişiliğine dikkat çeken Ortaylı, “Fatih Sultan Mehmet devrinin çok büyük, çok renkli bir entelektüelidir. Size bunu söylüyorum. Batı’da bile bu kadar renklisi yoktur.” ifadelerini kullandı. 

Ahmet Hakan’ın “Fatih’in özellikleri nelerdi?” sorusuna Ortaylı, padişahın çok yönlü eğitimine ve farklı dillere olan hakimiyetine dikkat çekerek yanıt verdi.

Fatih Sultan Mehmet’in Arapça ve Fransızca yazabildiğini, Yunanca eserleri rahatlıkla okuyabildiğini anlatan Ortaylı, padişahın Homeros’un İlyada’sını ve Büyük İskender’in tarihini okuduğunu da ifade etti. Fatih’in İtalyanca bildiğinin de herkes tarafından bilindiğini belirten Ortaylı, onun sanatla da ilgilendiğini söyledi.

Ahmet Hakan’ın “Batı’ya açık” yorumuna ise Ortaylı, “Ne batısı? Bütün dünyaya açık. Batıda böyle adam yok ki" sözleriyle yanıt verdi. 

Ortaylı, Batı’da bile Fatih Sultan Mehmet kadar çok yönlü entelektüellerin az olduğunu belirterek, Rönesans dönemindeki bazı isimlerin yalnızca belirli alanlarda öne çıktığını söyledi. Fatih’in çok yönlü kişiliğine vurgu yapan Ortaylı, sözlerini şu dikkat çekici ifadelerle sürdürdü: “Enteresan bir adam şimdi bunun gibi renkli biri bugün yok. Türkiye’de var mı?”

Programın en çok dikkat çeken bölümü ise Ahmet Hakan’ın Fatih Sultan Mehmet’in özelliklerini anlatırken “Tipik bir Müslüman portresi çıkmıyor ortaya” yorumunu yapmasıyla yaşandı.

Bu sözlere yanıt veren İlber Ortaylı, “Hayır, bizim bildiğimiz Müslüman portresinde iş yok çünkü. Müslüman’ın portresi öyle olur çünkü" ifadelerini kullandı.