İki tuhaf telif davası

1- GELİN DAMADA ‘ŞARKI’ PARASI

İZMİR’de yaşayan konservatuvar mezunu Hasan Başkaya ve amatör olarak şarkı söyleyen memur Öznur Başkaya, 2023 yılı Haziran ayında dünyaevine girdi. Müzik tutkunu Başkaya çifti, düğünlerinde Ankaralı Coşkun’a ait ‘Ne Bilsin Eller’ şarkısını söyleyerek düğüne katılanlardan büyük alkış aldı. Şarkı söyledikleri video, sosyal medyada özellikle de düğün sayfalarında paylaşıldı.

Hasan Başkaya ve amatör olarak şarkı söyleyen Öznur Başkaya.  Ankaralı Coşkun, çiftin paylaşımının altına önce alkış emojisi bıraktı. Sonra da 300 bin TL istedi.

HEM TEBRİK ETTİ HEM 300 BİN TL İSTEDİ

Ankaralı Coşkun videolardan birinin altına yorum yazarak çifti tebrik etti. Video kısa sürede viral oldu. Başkaya çifti de büyük ilgi gören görüntülerin ardından beklemedikleri bir süreçle karşılaştı. Eserin sahibi Ankaralı Coşkun olarak bilinen Coşkun Direk’in videonun yayılması üzerine çift hakkında şikâyetçi olduğu ve uzlaşma için 300 bin lira talep ettiği ortaya çıktı. Müzik öğretmeni Hasan Başkaya, görüntülerin kendi hesaplarından değil, çeşitli düğün sayfaları tarafından paylaşıldığını belirterek şöyle konuştu: “Eşim amatör olarak söyledi. Gelinliğiyle şarkı söylemesi çok dikkat çekti.

Kendi hesabım bin 500 beğenide kaldı ama farklı hesaplar milyonlara ulaştı. Videonun ilk paylaşıldığı günlerde Ankaralı Coşkun alkış emojisi bırakarak tebrik etti. Hatta ‘Hakkını helal et abi, izinsiz söyledik’ şeklindeki yorumuma da yanıt verdi. Bir süre sonra soruşturma açılacağını söyledi ve attığı yorumu sildi. Biz videodan hiçbir maddi kazanç sağlamadığımızı belirterek ifademizi verdik. Uzlaşmacı, bizden 300 bin lira istediğini iletti. Bu rakama çok şaşırdık. Ben hayatımda böyle bir para görmedim.”  (İHA)    

2)- FİLM SAHNESİ PAYLAŞAN ŞOFÖRE SUÇ DUYURUSU

SOSYAL medya hesabından çok sevdiği bir Türk filminden sahneler paylaşan 44 yaşındaki Adanalı şoför Ali Çapar, hakkında yapılan suç duyurusuyla neye uğradığını şaşırdı. Ali Çapar, bundan 3 ay önce sosyal medya hesabından Şener Şen ve Müjde Ar’ın başrollerini oynadığı ‘Şalvar Davası’ filminden bazı sahneleri paylaştı. Bu paylaşımın çok sayıda beğeni almasıyla Müjde Ar’ın avukatları da ‘Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’na muhalefet’ suçundan Çapar hakkında Adana Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulundu.

Polis merkezine çağrılan Ali Çapar’ın ifadesi alındı. Paylaşımları eğlence amaçlı yaptığını, suç olduğunu bilmediğini söyleyen şoför Çapar, sosyal medya hesaplarındaki tüm içerikleri kaldırdığını belirterek “Bütün paylaşımlarımı sildim, kendi fotoğraflarımı ve videolarımı bile kaldırdım. Biz bu videoları eğlence olsun diye paylaşıyorduk.

Müjde Ar’ın avukatları arabulucu aracılığıyla benden telif ücreti isteyecek. Araştırmalarıma göre 50 bin ile 150 bin TL arasında bir tutar çıkıyor. Asgari ücretle çalışan bir işçiyim. Kiracıyım, 3 çocuğum var. Bu miktarı karşılamam mümkün değil. Ben Müjde Ar’ı çok seviyorum, severek izliyoruz. Kendisi tarafından böyle bir şeyin başıma gelmesi beni çok üzdü” dedi. (Yusuf YILDIZ - Eser PAZARBAŞI / DHA)

HUKUK NE DİYOR… HER PAYLAŞIM TELİFE GİRER Mİ

PEKİ düğünlerde son dönemde sıkça yaşanan “şarkı çalma” tartışmasına ve sosyal medyada paylaşılan müzik ya da film sahnelerine ilişkin mevzuat ne diyor? Bir eserin kamuya açık yerde izinsiz çalınması, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’na (FSEK) göre telif hakkı ihlali sayılıyor. FSEK’e göre şarkıların düğün, nişan, kına gibi yerlerde çalınması “kamuya iletim” kapsamında ve MESAM – MSG gibi meslek birliklerinden izin alınmasını gerektiriyor. İzin alınmadan yapılan kullanım hem maddi hem manevi hak ihlali oluşturabiliyor.

HEM CEZA HEM TAZMİNAT

Yargıtay’ın yerleşik kararlarında düğün salonu, restoran, otel veya benzeri işletmelerde izinsiz müzik kullanımının telif ihlali olduğu vurgulanıyor. Bu tür davalarda Yargıtay, çoğunlukla kullanımı yapan işletmenin sorumlu olduğuna, ancak somut olayda çalmayı bizzat yapan kişilerin veya organizasyonun da sorumluluğunun gündeme gelebileceğine hükmediyor. Ankaralı Coşkun’un çifte dava açmasının ardından süreç iki yönlü ilerleyebilir:

Ceza yönü: Suç duyurusunun ardından FSEK m. 71 gereği izinsiz kullanım 1 yıldan 5 yıla kadar hapis veya adli para cezasına konu olabilir.

Hukuk yönü: Eser sahibi, tazminat davası açarak lisans bedeli artı manevi tazminat talep ederek kazanabilir. Çift tazminat ödemeye mahkûm edilebilir.

Hukukçular, izinsiz şarkıyı söyleyen ve paylaşım yapan Başkaya çifti gibi ya da Şalvar Davası filminden sahne paylaşan şoför Ali Çapar gibi bireylerin ve içerik üreticilerinin sorumluluğunun bu noktada tartışmalı olabileceğine de dikkat çekiyor. FSEK’e göre eserin izinsiz çoğaltılması ve yayılması ihlal sayılıyor. Viral yayılmanın sorumluluğunun kimin üzerinde olduğu ise mahkeme kararına göre belirlenecek. Çünkü  Yargıtay, düğünde şarkıyı çalanın çoğu zaman çift değil düğün salonu olduğuna dikkat çekiyor. Bu nedenle cezai ve mali sorumluluğun ağırlıklı olarak işletmeye yöneldiği, çiftlere doğrudan ceza verilmesinin istisnai olduğu da savunuluyor.