İki süper güçten işbirliği mesajı

ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in Pekin’de gerçekleştirdiği kritik zirve, sıcak mesajlar ve görkemli törenlerle başladı ancak görüşmelerin merkezinde Tayvan, İran savaşı, teknoloji rekabeti ve küresel ticaret gerilimi vardı. Büyük Halk Salonu’ndaki temaslarda iki lider karşılıklı olarak “yeni sayfa” mesajı verirken, Pekin yönetimi Washington’a Tayvan konusunda sert uyarıda bulundu. Beyaz Saray ise görüşmelerin ardından yaptığı açıklamada ekonomik işbirliği, enerji güvenliği ve İran başlıklarını öne çıkardı.

Trump, Tiananmen Meydanı’ndaki resmi karşılama töreninin ardından Şi ile birlikte kırmızı halıda yürüdü. Davul ve trompet sesleri eşliğinde gerçekleşen törende ABD milli marşı çalınırken Trump asker selamı verdi. İki lider daha sonra Çin’in görkemli yasama binası Büyük Halk Salonu’nda heyetler arası görüşmelere geçti.

Trump, açılış konuşmasında Şi’ye övgüler yağdırdı. Çin liderine hitaben “Büyük bir lidersiniz” diyen Trump, “Dostunuz olmak benim için bir onur. Zorluklarla karşılaştığımızda üstesinden gelmeyi bildik. Birlikte harika bir geleceğimiz olacak” ifadelerini kullandı. Şi ise daha temkinli ama stratejik mesajlar verdi. Çin ile ABD arasındaki ilişkinin “dünyadaki en önemli ikili ilişki” olduğunu söyleyen Şi, “Bu ilişkiyi doğru yönetmeli ve asla mahvetmemeliyiz. Çin ve ABD işbirliğinden kazanç sağlar, çatışmadan ise zarar görür. İki ülke rakip değil, ortak olmalıdır” ifadelerini kullandı.

‘Şİ İRAN İÇİN TEKLİFTE BULUNDU’

Ancak basına kapalı görüşmede ton sertleşti. Çin devlet televizyonu CCTV’ye göre Şi, Trump’a “Tayvan meselesinin yanlış yönetilmesi halinde ABD ile Çin’in çatışmaya sürüklenebileceği” uyarısında bulundu. Çin lideri, “Tayvan sorunu Çin-ABD ilişkilerindeki en önemli meseledir” dedi.

Washington ise görüşmenin ardından farklı başlıklara vurgu yaptı. Beyaz Saray açıklamasında Trump ile Şi’nin Amerikan şirketlerinin Çin pazarına erişiminin artırılması, Çin yatırımlarının ABD sanayisine yönlendirilmesi ve ekonomik işbirliğinin genişletilmesini görüştüğü belirtildi. ABD Başkanı Trump da Fox News’a yaptığı açıklamada, “Devlet Başkanı Şi, (İran’la) bir anlaşma yapılmasını istiyor. Kendisi bir teklifte de bulundu, ‘Eğer herhangi bir şekilde yardımcı olabilirsem, yardımcı olmak isterim’ dedi. Kendisi, Hürmüz Boğazı’nın açık kalmasını istiyor, bu kadar çok petrol satın alan herkesin onlarla (İranlılarla) bir tür ilişkisi olduğu açıktır ancak o, herhangi bir şekilde yardımcı olabilirse olmak istediğini belirtti” ifadelerini kullandı. Öte yandan Trump, Şi’nin kendisine, “İran’a askeri destek sağlamayacağı” konusunda güvence verdiğini ifade etti.

Görüşmelerin ardından Pekin’deki tarihi Gök Tapınağı’nı ziyaret eden iki lider, Çin imparatorlarının bereket duası yaptığı tarihi yapının önünde birlikte fotoğraf verdi. Akşam saatlerinde ise Büyük Halk Salonu’nda devlet yemeğine katıldılar. Dev avizeler ve ABD-Çin bayraklarıyla süslenen salonda Şi, Trump’ın şerefine kadeh kaldırarak “Çin’in yeniden dirilişi ile Amerika’yı yeniden büyük yapma hedefi birlikte ilerleyebilir” dedi. Trump da iki ülke arasındaki ilişkiyi ‘çok özel bir ilişki’ sözleriyle tanımladı.

KARŞILIKLI TİCARİ JESTLER

ABD heyetinde Elon Musk, Jensen Huang ve Tim Cook gibi isimlerin yer aldığı ziyarette karşılıklı ticari jest hamleleri geldi. ABD’nin yaklaşık 10 Çinli şirkete Nvidia’nın en güçlü ikinci yapay zekâ çipini satın alma izni vermesi, teknoloji geriliminde kontrollü yumuşama sinyali olarak değerlendirildi. Şi ise ABD’li şirket temsilcilerine “Çin’in dış dünyaya açılan kapıları daha da genişleyecek” derken, Pekin yüzlerce Amerikan sığır eti tesisinin ihracat lisansını yeniledi.