İhracatın yükselen yıldızı: Türk su ürünleri

Dünyanın en büyük deniz ürünleri fuarı Seafood Expo Global, küresel balıkçılık ve su ürünleri sektörünün tüm paydaşlarını İspanya'nın Barselona kentinde bir kez daha buluşturdu.

Taze, dondurulmuş ve işlenmiş deniz ürünlerinin yanı sıra akuakültürden işleme teknolojilerine, lojistikten ekipman çözümlerine kadar geniş bir yelpazenin sergilendiği fuar, üreticilerden ihracatçılara, ithalatçılardan perakendecilere ve restoran zincirlerine kadar sektörün tüm paydaşlarını bir araya getirdi.

Türk su ürünleri ihracatçıları, bu yıl 32. kez düzenlenen ve 87 ülkeden 2 binden fazla firmanın katıldığı Seafood Expo Global'e milli katılım gerçekleştirdi.

İstanbul Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği (İSHİB) tarafından 20. kez organize edilen milli katılımda 17 firma yer alırken, 8 Türk şirketi ise fuara bireysel olarak katıldı. Sektöre ilişkin makine ve ekipman üreten bazı Türk firmaları da fuarda yer aldı.

Türk su ürünleri tanıtıldı

Seafood Expo Global'e katılan şirketler, Türk su ürünlerini tanıtırken dünyanın dört bir yanından gelen ziyaretçilerle temas kurdu ve B2B görüşmelere katılarak işbirliği fırsatlarını değerlendirdi.

Türkiye pavilyonunda, ünlü şeflerin Türk su ürünleriyle hazırladığı özel menüler eşliğinde gerçekleştirilen tadım etkinlikleri katılımcılardan yoğun ilgi gördü. Türkiye'den getirilen ve fuarın en büyük balığı olan 300 kilogramlık orkinos da ziyaretçilerin dikkatini çekti.

Bu yıl fuarı on binlerce sektör profesyonelinin ziyaret ettiğini belirten yetkililer, Türk firmalara ilginin yüksek düzeyde olduğunu bildirdi.

Fuara katılan Türk şirketlerinin ziyaretçileri arasında Türkiye'nin Barselona Başkonsolosu Ayşe Zeybek ile Barselona Ticaret Ataşesi Nurdan Çamlıbel Aydın da yer aldı.

"Su ürünleri ihracatımız geçen yıl 2,2 milyar doları aştı"

İSHİB Başkan Yardımcısı Oğulcan Kemal Sagun, fuara ilişkin gazetecilere yaptığı açıklamada, Türkiye'de balık tüketiminin hala istenilen seviyede olmadığını ve yıllık ortalamanın 7,5-8 kilogram düzeyinde gerçekleştiğini, bu rakamın Yunanistan'da 20 kilogram, İspanya'da 30 kilogram, Japonya'da gidin 60 kilogram olduğunu söyledi.

Türkiye'nin su ürünleri tüketiminde dünya ve Avrupa ortalamasının altında olduğunu dile getiren Sagun, iç pazarda talebin zayıf olması nedeniyle sektörün yönünü ihracata döndüğünü, bu nedenle başarılı bir grafik yakaladığını anlattı.

Sagun, Türkiye'nin su ürünleri ihracatının 2025'te bir önceki yıla göre yüzde 11 artışla 2,2 milyar doları aştığını kaydederek, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bunun yüzde 85'ini levrek, çipura, alabalık ve orkinos oluşturdu. Alabalığın içerisine Türk somonunu da koyuyoruz. 666 milyon dolarlık levrek, 584 milyon dolarlık çipura, 520 milyon dolarlık Türk somonu, 122 milyon dolar tutarında alabalık, 119 milyon dolarlık orkinos ihraç ettik. En çok ihracat yaptığımız ülkeler Rusya, İtalya, Hollanda, Yunanistan, Birleşik Krallık, Japonya ve ABD. Rusya'ya 466 milyon dolar, İtalya'ya 281 milyon dolar, Hollanda'ya 229 milyon dolar, Yunanistan'a 211 milyon dolar, Birleşik Krallık'a 196 milyon dolar, Japonya'ya 113 milyon dolar, ABD'ye 95 milyon dolar ihracat yaptık."

"Afrika sahillerinde balık avlıyoruz"

Oğulcan Kemal Sagun, su ürünleri ihracatında Avrupa'da Norveç'in ardından ikinci olduklarını, dünyada da ilk 10'da bulunduklarını tahmin ettiklerini belirterek, "Balıkçıkta iyiyiz. Av filomuz Afrika ülkelerinin sahillerinde avcılık yapıyor. Moritanya'dan Umman'a, Senegal'den Gine-Bissau'ya ve Sierra Leone'ye kadar ülkelerde avcılık yapıyoruz. Şu anda lisanslı 4 bin 500'den fazla avcı gemimiz var." dedi.

Türkiye'nin su ürünleri avcılığında ve ihracatında son 10 yılda zıplama yaptığını dile getiren Sagun, "Özellikle Afrika kıyılarında şu an Türk filosu çok aktif. Somali'de gerekli izinler alındı. Balıkçılarımız orada da avcılığa başlamayı sabırsızlıkla bekliyor. Onun dışında henüz gitmediğimiz yerler de var. Mesela Kuzey Denizi'ne henüz çıkmadık. Ancak su ürünlerinde dünya genelinde 2021'den sonra denge avcılıktan akuakültüre kaydı." diye konuştu.

"Seafood Expo Global 2026 son derece verimli geçti"

İSHİB Başkan Yardımcısı Sagun, Türk ihracatçıların her yıl Seafood Expo Global'e katılmak için beklediğini belirterek, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Seafood Expo Global 2026 bizim için son derece verimli geçti. 20. kez katılım sağladığımız fuarda, önümüzdeki yıl katılımcı sayımızı daha da artırarak güçlü şekilde devam etmeyi hedefliyoruz. Standımızda Türk balıklarıyla gerçekleştirdiğimiz tadım etkinlikleri yoğun ilgi gördü. Bu başarıyı sürdürülebilir kılarak her yıl daha da ileri taşımaya kararlıyız."

Sagun, bu etkinliğin dışında ABD Boston'da düzenlenen Seafood Expo North America (SENA) ile Çin'de gerçekleştirilen China Fisheries & Seafood Expo'nun (Çin Balıkçılık ve Su Ürünleri Fuarı) sektörün önemli fuarları arasında yer aldığını anlattı.

Su ürünleri ihracatında hedef 2,5 milyar dolar

Oğulcan Kemal Sagun, Türkiye'nin deniz ürünleri üretiminde 1 milyon ton seviyesine geldiğini ve bunun yüzde 70'inin ihraç edildiğini söyledi.

İspanya ve ABD'deki fuarlara bir süredir milli katılım düzenlediklerini aktaran Sagun, Çin'deki fuara ise bu yıl ilk kez milli katılım gerçekleştireceklerini bildirdi.

Sagun, Çin'e su ürünleri ihracatında karşılaştıkları engellerin Aralık 2025 itibarıyla ortadan kalktığını ifade ederek, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Aralık itibarıyla Çin pazarı açıldı. Şu an somon ve orkinos gibi ürünleri bu ülkeye ihraç ediliyor. Çin su ürünlerinde ayrı bir dünya. Şu an Çin'i birinci hedef ülke seçtik. ABD de yine hedef ülkelerimizden. Çin'e biraz daha ihracat gerçekleştirirsek bu konudaki rakamımızı katlayabiliriz. Geçen yılı 2,2 milyar doları aşan ihracatla bitirmiştik. 2026 hedefimiz 2,5 milyar dolara gelmek. İlk çeyrek büyümemiz ve Çin pazarının açılması bu rakama ulaşabileceğimizi gösteriyor. 110 ülkeye ihracat yapıyoruz."

Sagun, 2014 yılında Rusya'nın Kırım'ı işgal etmesinin ardından AB tarafından Rusya'ya ambargo uygulanmaya başlandığını anımsatarak, "Biz o sırada alabalık üretiyorduk. Ne zaman ki Rusya Avrupa'dan ambargo yedi ve somon alamaz oldu. Biz de yetiştirdiğimiz alabalıkları Karadeniz'e indirip renkli yemlerle somona benzetip Rusya'ya satmaya başladık ve 12 yılda 500 milyon dolar ihracat yaptığımız bir ihracat kalemi ortaya çıktı. Türk somonu yani." şeklinde konuştu.

Fuarda, Türkiye Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçı Birlikleri Sektör Kurulu Başkanı Sinan Kızıltan ile Ege Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği Başkanı Ufuk Atakan Demir de hazır bulundu.