IBAN üzerinden bu açıklamayı yazıp para gönderenler yandı: Maliye o ödemeleri tek tek inceliyor Sözcü Gazetesi

Günlük hayatta alışverişten kiraya, borç ödemelerinden harçlıklara kadar neredeyse tüm finansal işlemler bankaların mobil uygulamaları ve IBAN transferleri üzerinden gerçekleştiriliyor.

Ancak dijitalleşen bankacılık altyapısı, vergi denetimlerinin de tamamen elektronik ortamda ve geriye dönük olarak izlenebilmesini sağlıyor.

Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK), kayıt dışı ekonomiyle mücadele kapsamında banka hesap hareketlerini kesintisiz bir şekilde taramaya devam ediyor. Bu taramalarda sistemlerin en çok dikkat ettiği alanların başında ise transfer esnasında doldurulan "Açıklama" bölümü geliyor. Yanlış, yanıltıcı veya eksik yazılan açıklamalar, hem parayı gönderen hem de alan kişi için yasal inceleme süreçlerini tetikliyor.

DEKONTTAKİ "KİRA" İBARESİ DOĞRUDAN EŞLEŞİYOR

Banka transferlerinde en sık incelenen kelimelerin başında "Kira", "Kira Ödemesi" veya "Kira Bedeli" ifadeleri yer alıyor. Gayrimenkul sermaye iradı (kira geliri) elde eden mülk sahiplerinin yasal olarak beyanname verme zorunluluğu bulunuyor.

Maliye Bakanlığı, banka hesaplarına açıklama kısmında "Kira" yazılarak gelen düzenli ödemeler ile mülk sahiplerinin yıllık vergi beyannamelerini otomatik olarak karşılaştırıyor. Eğer bir hesap sahibine her ay düzenli olarak kira açıklamasıyla para yatıyor ve buna karşılık vergi dairesine herhangi bir beyanda bulunulmuyorsa, sistem vergi kaçağı şüphesiyle izah daveti çıkarıyor.

BOŞ BIRAKILAN AÇIKLAMALAR HUKUKEN "BORÇ ÖDEMESİ" SAYILIYOR

Para transferi yaparken açıklama kısmını tamamen boş bırakmak, sadece nokta (.) koymak ya da geçiştirmek hem mali hem de hukuki açıdan büyük riskler barındırıyor.

Yargıtay’ın yerleşik emsal kararlarına göre, banka kanalıyla gönderilen ve açıklama kısmında hiçbir detay yer almayan transferler hukuken "mevcut bir borcun ödenmesi" olarak kabul ediliyor.

Yani bir yakınınıza geri almak üzere borç para gönderirken açıklamayı boş bırakırsanız, karşı taraf bu parayı geri ödemediğinde hukuki olarak parayı borç verdiğinizi kanıtlamanız zorlaşıyor. Mahkemeler dekontu "zaten var olan bir borcun kapatılması" olarak yorumluyor.

"BORÇ İADESİ" VE "EMANET" İFADELERİ RADARA TAKILIYOR

Vergi mükellefi olan veya şahsi olarak ticari faaliyette bulunan bazı kişilerin, vergi ve banka komisyonlarından kaçınmak adına müşterilerinden gelen ödemelerin açıklamasına "Borç", "Emanet para" veya "Borç iadesi" yazdırması da yaygın bir yöntem olarak öne çıkıyor.

Ancak vergi müfettişleri, aynı hesaba çok sayıda farklı kişiden sürekli olarak "borç" adı altında transfer gelmesini inandırıcı bulmuyor. Yapılan geriye dönük incelemelerde taraflar arasında resmi bir borç sözleşmesi veya senet bulunamazsa, bu işlemler doğrudan "faturasız ticari kazanç" olarak değerlendiriliyor ve geriye dönük vergi cezaları kesiliyor.

TİCARİ ÖDEMELERDE ÜRÜN KODLARI VE SATIŞ İFADELERİ

Bir işletmeden veya sosyal medya üzerinden satış yapan butiklerden ürün ya da hizmet alırken açıklama kısmına "X ürün bedeli", "elbise parası", "hizmet bedeli" veya sipariş numarası yazılması durumunda, Maliye Bakanlığı o işletmenin bu işlem karşılığında fatura veya fiş düzenleyip düzenlemediğini kontrol ediyor.

Eğer paranın hesaba girdiği tarih ve saatte düzenlenmiş bir fatura bulunamazsa, işletmeye özel usulsüzlük cezası uygulanırken, ödemeyi alan IBAN sahibinin hesabı da inceleme altına alınıyor. Aynı zamanda, işletmelerin müşterilerini kredi kartı veya nakit yerine zorunlu olarak şahsi IBAN'lara yönlendirmesi de yasal mevzuata aykırılık teşkil ediyor.

YÜKSEK TUTARLI TRANSFERLERDE 20 KARAKTER KURALI

MASAK'ın şeffaflık ve suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesi düzenlemeleri kapsamında, belirli bir limitin üzerindeki transferlerde açıklama alanının detaylandırılması zorunlu tutuluyor.

Yüksek meblağlı havale ve EFT işlemlerinde sistemler, en az 20 karakter uzunluğunda, işlemin amacını net ve gerçeğe uygun şekilde açıklayan metinler talep ediyor. Açıklaması yetersiz olan, kaynağı belirtilmeyen veya profil-gelir dengesiyle uyuşmayan yüksek tutarlı transferler bankaların uyum birimleri tarafından doğrudan şüpheli işlem olarak işaretlenerek bloke edilebiliyor.

MAĞDUR OLMAMAK İÇİN NE YAPILMALI?

Banka transferlerinde hem vergi cezalarıyla karşılaşmamak hem de hukuki hakları korumak için şu kurallara dikkat edilmesi gerekiyor:

Gerçeği Yazın: Para gönderme amacınız ne ise (örneğin; "Borç verme", "Araç satış peşinatı", "Çocuğun eğitim gideri") açıklamaya bunu net bir şekilde aktarın.

Belge Numarası Ekleyin: Ticari bir işlem veya resmi bir alım-satım yapıyorsanız, açıklama kısmına mutlaka ilgili fatura numarasını, sözleşme tarihini veya tapu/ruhsat bilgilerini not edin.

Boş Bırakmayın: Parayı hangi amaçla gönderdiğinizi ileride kanıtlayabilmek adına açıklama alanını asla boş bırakmamayı bir alışkanlık haline getirin.