Hürmüz’e alternatif rota var mı? Erdal Tanas Karagöl

Hürmüz Boğazı’nın bundan sonraki statüsü; ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşın seyrini, süresini ve sonucunu doğrudan etkileyeceği gibi enerjinin de rotasını değiştirme potansiyeli bulunmaktadır. Çünkü, savaşın uzamasının ya da Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasının petrol arz ve talep güvenliğindeki sorunlara ve dolayısıyla da dünya ekonomisinde büyük ekonomik şoklara neden olacağı açıktır. Bu durum özellikle petrol ve doğalgaz kaynaklarının uluslararası piyasalara taşınmasında alternatif rotaların

Hürmüz Boğazı’nın bundan sonraki statüsü; ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşın seyrini, süresini ve sonucunu doğrudan etkileyeceği gibi enerjinin de rotasını değiştirme potansiyeli bulunmaktadır.

Çünkü, savaşın uzamasının ya da Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasının petrol arz ve talep güvenliğindeki sorunlara ve dolayısıyla da dünya ekonomisinde büyük ekonomik şoklara neden olacağı açıktır.

Bu durum özellikle petrol ve doğalgaz kaynaklarının uluslararası piyasalara taşınmasında alternatif rotaların gündeme gelmesini zorunlu hale getirmektedir.

Ayrıca bu koşullar, dünyada enerji arz ve talep güvenliğinde yeni bir mimariyi de zorlayacaktır.

Peki, Hürmüz Boğazı kapatılırsa, bu bölgeden dünyaya akması gereken petrol için alternatif rota var mı?

ALTERNATİF ROTALAR

Mevcut durumda Suudi Arabistan’da petrolü Doğu-Batı Boru Hattı ile Kızıl deniz de bulunan Yanbu Limanı’na oradan da Kızıldeniz’e ulaştıran bir rota var.

Diğer yandan Birleşik Arap Emirlikleri’nden petrolü Ummam Körfezi’nde bulunan Füceyre Limanı’na aktaran diğer bir boru hattı bulunmaktadır.

Bu iki hat ile Hürmüz Boğazı kullanılmadan küresel enerji sevkiyatının kesintisiz devam etmesini sağlıyor.

Ancak, bu iki hat ile bölgeden dünyaya aktarılan yüzde 20 oranındaki petrolün ancak yüzde 10’nu (yani günlük 20 milyon varil petrolün ancak 2 milyon varili) Hürmüz Boğazı kullanılmadan taşınmaktadır.

Dolayısıyla; bu boru hatların yetersiz kapasitesi, bölgede oluşacak yeni güvenlik sorunları ve olası diğer engellemeler bu alternatiflerin dünya petrol arzı için güçlü bir alternatif olmadıkları açıktır.

ALTERNATİF ÜLKE: TÜRKİYE

Son günlerde öne çıkan alternatif rotalardan birisi de yıllarca Irak’tan petrol aktaran bölgedeki enerji arz güvenliğinin can damarları olarak kabul edilen Kerkük-Ceyhan Boru Hattı’dır. Bu hattın diğer adı da (ITP) Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı’dır.

Bu boru hattı, Irak petrolü için Hürmüz Boğazı’nı tamamen devre dışı bırakan en güvenli, en doğrudan ve en stratejik enerji rotasıdır.

Diğer yandan, Hazar Denizi petrolü de Rusya veya İran topraklarına girmeden Ceyhan’a ulaştırılmaktadır.

Dolayısıyla, körfez ülkelerinin petrolünün de Akdeniz üzerinden dünya pazarlarına ulaştırılmasında Ceyhan Limanı en güvenilir rota konumundadır.

Türkiye’nin son yıllarda enerjide merkez ülke olma hedefi için hayata geçirdiği büyük enerji projeleri, Doğu Akdeniz’deki enerji kaynakları ve Türkiye’nin coğrafi konumu yeni enerji mimarisi için önemli bir referanstır.