Hürmüz’de kriz yumuşuyor mu? İran’dan ateşkes öncesi kritik teklif

ABD ile İran arasında kırılgan şekilde sürdürülen ateşkesin sonuna yaklaşılırken, bölgedeki tansiyonu doğrudan etkileyebilecek dikkat çekici bir gelişme yaşandı. İngiliz haber ajansı Reuters’a konuşan kaynaklara göre Tahran, Hürmüz Boğazı’nın Umman tarafındaki sularda gemilere serbest geçiş sağlanmasını içeren bir öneriyi müzakere sürecine dahil etti.

Son Dakika | Çin'den İran'a Hürmüz Boğazı çağrısı

İddiaya göre İran, söz konusu geçiş kolaylığını kapsamlı bir anlaşmanın sağlanması şartına bağladı. Bu teklifin, son haftalarda gündeme getirilen ve gemilerden ücret alınmasını öngören planlara kıyasla daha yumuşak bir ton taşıdığı değerlendiriliyor.

Ancak önerinin detayları henüz netleşmiş değil. İran’ın bölgeye döşemiş olabileceği mayınların akıbeti, geçişlerin hangi gemileri kapsayacağı ve özellikle İsrail bağlantılı ticari unsurların bu haktan yararlanıp yararlanamayacağı belirsizliğini koruyor.

Batılı güvenlik kaynakları, Umman açıklarından serbest geçiş fikrinin yeni olmadığını ancak Washington yönetiminin henüz bu teklife açık bir yanıt vermediğini aktardı. Bu durum, sürecin halen kritik bir eşikte ilerlediğine işaret etti.

Öte yandan uluslararası toplum, İran’ın daha önce gündeme getirdiği “geçiş ücreti” planına mesafeli duruyor. Birleşmiş Milletler’e bağlı Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) üyesi ülkeler, Londra’daki toplantıda bu tür bir uygulamanın küresel deniz taşımacılığı açısından riskli bir emsal oluşturabileceği uyarısında bulundu.

Küresel enerji güvenliğinin kilit noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gelişmeler, yalnızca bölgesel değil dünya ekonomisi açısından da kritik önem taşıyor. Basra Körfezi’ni Hint Okyanusu’na bağlayan bu dar geçit, dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz sevkiyatının yaklaşık beşte birine ev sahipliği yapıyor.

Son çatışmalar nedeniyle boğazdaki trafiğin aksaması, yüzlerce tanker ve geminin bölgede beklemesine yol açarken, binlerce denizci de fiilen mahsur kaldı. Uzmanlara göre İran’ın son önerisi, bu tıkanıklığı çözmeye yönelik bir adım olabileceği gibi, müzakere sürecinde el yükseltme stratejisinin bir parçası da olabilir.