Hürmüz Boğazı na alternatif Türkiye den geçecek Sözcü Gazetesi

İngiliz basını The Financial Times'ın haberine göre Türkiye-Ermenistan arasındaki Alican sınır kapısı, dünya ticaretinin aktığı bir durağa dönüşmek üzere. 

Habere göre Ankara, otuz iki yıldır kapalı olan Ermenistan sınır kapısında pasaport işlemleri için sistemler kurmaya başladı.

Bu hamle İran savaşından sonra zorlanan Asya ile Avrupa ticaret rotalarının üzerindeki yükü kaldırabilir ve dünya için kritik bir ticaret rotasının kapısını açabilir.

ABD Başkanı tarafından barış planlarının bir parçası olarak desteklenen bu proje iddialı bir isme sahip. Zangezur koridoruna eklenecek bu rota, ABD Başkanı'nın da ismini taşıyor.

Uluslararası Barış ve Refah için Trump Rotası ya da kısa adıyla TRIPP projesi, Türkiye olduğu kadar ABD için de önemli bir proje haline geldi.

HÜRMÜZ KESİLİNCE, GÖZLER TÜRKİYE'YE ÇEVRİLDİ

Ermenistan sınırının yeniden açılmasıyla Türkiye, Asya ve Avrupa arasındaki kara petrol hatlarının kesişim noktası olacak.

Bu strateji özellikle Hürmüz Boğazı gibi tehlikeli geçiş noktalarından uzaklaşan mal ve enerji akışlarını hedefliyor.

The Financial Times'a konuşan bir Türk sınır muhafızı sınırın yakında açılacağına dair genel bir inanç olduğunu dile getirdi.

Tahran geçen Haziran ayında Hürmüz Boğazı'nı kapatma ihtimali olduğunu duyurmasından beri Ankara Hürmüz Boğazı'na alternatif olacak bu rota üzerinde çalışmaya başladı.

Rusya ve İran ile Kızıldeniz üzerinden geçen geleneksel yolların aksaması bu teklifi daha cazip bir hale getirdi. Haliyle yatırımlar da başladı.

ROTAYI 2 HAFTAYA DÜŞÜRÜYOR

Deniz yolu üzerinden yapılan taşımacılık 40 gün sürebilirken, Asya'dan çıkan bir kargonun Zangezur koridoru üzerinden Türkiye'ye, oradan da Avrupa'ya ulaşması  yaklaşık 13 gün sürüyor.

Bu, taşımacılık şirketleri için milyarlarca dolar kar anlamına gelirken Türkiye'deki yolları kullanacak TIR'lar ve Türkiye'den geçecek boru hatları sebebiyle ülkeye düzenli gelir anlamına geliyor.

Ankara'nın bu stratejisinin merkezinde iki büyük proje bulunuyor. Bunlardan ilki Körfez'i Türkiye üzerinden Avrupa'ya bağlayan Kalkınma Yolu projesi.

Lakin bu yol milyarlarca dolarlık yatırım gerektiriyor ve istikrarsız Irak topraklarından geçiyor. TRIPP rotası ise daha fazla gelecek vaat ediyor.

Türk inşaat şirketleri Azerbaycan tarafında ve Türkiye'deki demiryolu hatlarında çalışmalara çoktan başladı.

Orta Koridor üzerindeki ticaret hacmi son yıllarda üç katına çıktı. Yine de rota üzerinde feribot geçişleri ve farklı ray sistemleri gibi karmaşıklıklar devam ediyor.

ESKİ YARALARA 'TRUMP ÇÖZÜMÜ'

Nitekim projenin önünde önemli bir tümsek bulunuyor. Türkiye ve Azerbaycan'ın Ermenistan'la yaşadığı çalkantılı geçmiş.

Beyaz Saray'da törenle tanıtılan bu proje Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki uzun süreli çatışmanın da bitmesiyle, Türkiye-Azerbaycan-Ermenitan arasında normalleşmeyi önemli bir madde haline geldi.

Donald Trump o dönemde yaptığı açıklamada projenin kendisi için büyük bir onur olduğunu ve desteklediğini ifade etti. Öyle ki Trump, Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki savaşı bitirdiğini de iddia etti.

İkinci Karabağ savaşından sonra Karabağ'ı ele geçiren ve topraklarına katan Azerbaycan, ABD aracılığıyla Ermenistan'la anlaşmayı kabul etti.

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ve Azerbaycan Başkanı İlham Aliyev'in aynı masaya oturmasının ardından Türkiye de Ermenistan ile normalleşmeye gitti.

NATO üyesi olan Türkiye hem Ukrayna savaşında hem de Körfez'deki son çatışmalarda doğrudan yer almadı. Bu tarafsızlık, Türkiye'yi şimdiden dünya ticaretinin geçiş noktası haline getirdi.

ÇALIŞMALAR ŞİMDİDEN BAŞLADI

Rusya üzerinden geçen kuzey koridoru hala çok daha fazla yük taşıyor. JPMorgan tarafından hazırlanan bir rapor bu yolu herkesin ihtiyaç duyduğu lakin hala çok az kişinin kullanmayı tercih ettiği bir seçenek olarak tanımladı. Ayrıca İran ve Rusya'nın bu sürece tepkileri ciddi riskler barındırıyor.

Türkiye'nin coğrafi konumu ülkeyi doğal bir lojistik merkezi olmasını şart koşuyor. Boğazlardan her gün milyonlarca varil petrol geçiyor ve devasa boru hatları enerji sevkiyatı yapıyor.

Ancak ticaret yetkilileri ve ekonomistler bu kara yollarının deniz yollarına kısa sürede alternatif olacağı fikrine şüpheyle bakıyor.

Koridorunun geleceği mühendislik başarılarından ziyade siyasi dengelere bağlı görünüyor. Daha önce Bakü'de planlanan benzer bir Trump projesi yolsuzluk iddiaları nedeniyle asla hayata geçememişti.